عموماً درد، تیر کشندهای است و با تورم اطراف دندان،‌ خونریزی و یا حساسیت نسبت به سرما و گرما همراه است. همچنین ممکن است به دیگر قسمتهای صورت مانند فک،‌ گوش و حتی سر نیز کشیده شود. از همین رو تشخیص علت دقیق درد می‌تواند در بهبود آن مؤثر باشد. این در حالی است که افراد معمولاً با شروع درد دندان، پوسیدگی را عامل آن می‌دانند، اما جالب است بدانید که ناراحتی دیگری از جمله آفت، سینوزیت و... نیز می‌توانند زمینه ساز درد دندان شوند.

پوسیدگی؛ مهمترین علت درد دندان
پوسیدگی را می‌توان اولین عامل ایجاد درد دندان دانست. بیماری عفونی در ابتدا از مینای دندان به بخشهای درونی تر می‌رسد و سپس حفره‌ای درون دندان ایجاد می‌شود. پوسیدگی در مراحل بعدی گسترش می‌یابد و تمام عاج دندان را فرا می‌گیرد. در این مرحله،‌ دردهای شدید و ناگهانی بخصوص هنگام خوردن غذاهای شیرین، سرد و گرم احساس می‌شوند. اگر دندان پوسیده درمان نشود، ‌التهاب ممکن است مرکز دندان یا به عبارتی مغز دندان را نیز فرا بگیرد. در این مرحله درد افزایش می‌یابد و به صورت تیر کشنده‌ای تبدیل می‌شود. دردها نامنظم بروز می‌کنند و پس از مرحله‌ای بحرانی، کمی تسکین می‌یابد. تنها در سطح دندان باقی نمی ماند و در دیگر قسمتهای صورت، ‌اطراف بینی،‌ گوش و چشم نیز احساس می‌شود. در این حالت تشخیص دقیق دندانی که درد می‌کند مشکل است.
برای جلوگیری از این مراحل حاد درد باید پیش از اینکه پوسیدگی به مغز دندان برسد، آن را درمان کرد. در این مرحله درمان راحت تر انجام می‌شود و تنها با ترمیم ساده‌ای بهبود می‌یابد. پس از تمیز کردن پوسیدگی، دندان پزشک با مواد مخصوص آن را درمان می‌کند. در صورت امتداد پوسیدگی تا بخشهای عمیق تر نیاز به درمانهای پیچیده تر است. برای تسکین دردهای ناشی از پوسیدگی دندان می‌توان از استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کرد.

التهاب بافتهای اطراف دندان؛ عامل دردهای لثه
زمانی که بافتهای اطراف دندان که بخشی از لثه هستند، ملتهب می‌شوند، به مرور تحلیل می‌روند و استخوان دندان را فرا می‌گیرد. این بیماری که منشأ باکتریایی دارد، معمولاً زمانی که ساز و کار ایمنی بدن ضعیف می‌شود، بروز می‌کند.
به طور معمول این ناراحتی ابتدا با التهاب بدون دردی در لثه آغاز می‌شود و سپس بتدریج به بافت استخوانی کشیده می‌شود و حفره میان دندان و لثه را عفونی می‌کند. علایم درد آن دیر بروز می‌کند و به همین دلیل لازم است تا با مراجعه سالانه به دندان پزشک از آن مطلع شد.
نظافت کامل دندانها معمولاً برای توقف پیشرفت این التهابها کافی است. با از بین بردن باکتری ها و جرمهای روی سطح و ریشه دندان توسط دندان پزشک،‌ لثه دوباره به دندان متصل می‌شود و مانع از پیشرفت باکتری ها خواهد شد. همچنین باید جراحت حفره های دندانی نیز ترمیم شود؛ زیرا محل تکثیر باکتری هاست.

آبسه دندان؛ علت دردهای شدید
آبسه دندانی، عفونت چرکی است که معمولاً پس از التهاب درمان نشده لثه ایجاد می‌شود. در این حالت حفره دندانی عفونت کرده،‌ بافت، حالت مردگی پیدا می‌کند و چرک با فشار دادن خارج می‌شود. پس از آن ممکن است دندان لق شده و دردها تشدید شود. گاه نیز ممکن است پس از ترک یا شکستگی در ریشه دندان این قسمت دچار آبسه شود. عدم پوشش درست میان بخش خارجی دندان (‌دهان) و بخش میانی( استخوان) نیز می‌تواند سبب بروز عفونت شود. این نوع آبسه همچنین ممکن است پس از گذاشتن تاج دندان بروز کند. اگر همه کانالهای دندانی پس از ترمیم به طور کامل پر نشود، ‌باکتری ها می‌توانند در آنها جای بگیرند و سبب عفونت شوند که پس از چند سال بروز می‌کند.
هنگامی که آبسه ایجاد می‌شود، کوچکترین تماس با این قسمت چنان دردی را به همراه دارد که غیر قابل تحمل خواهد بود. تنها سرما به طور موقتی تا حدی درد را تسکین می دهد.
برای درمان آبسه، دندان پزشک درمانی متناسب با التهاب لثه را انجام می‌دهد. وی با برداشتن گوشتهای داخل کانال های ریشه، دندان را بخوبی تمیز می‌کند و سپس کانال را ترمیم و پر می‌کند. در صورت عدم درمان، آبسه به دیگر بافت های اطراف سرایت می‌کند. در این صورت ممکن است نیاز به درمانهای پیچیده تر و استفاده از آنتی بیوتیک باشد.

آفت؛ دردهای رایج دهان
در اغلب موارد، دردهای دندان به علل جدی سلامت دندان مربوط نمی شود. اعصاب، پیامهای اشتباهی به مغز می‌فرستند و در نتیجه احساس درد دندان بروز می‌کند. این در حالی است که مشکل مربوط به دهان از جمله آفت است. آفت جزو رایج ترین مشکلات دهانی است، به طوری که 20 درصد جمعیت جامعه در طول زندگی خود دچار آن شده اند. آفت، زخمهای کوچک سطحی هستند که در بیشتر موارد روی مخاط درونی دهان،‌ گونه ها،‌ لثه ها و زبان ظاهر می‌شود.
آنها دردهای شدیدی مانند احساس سوختگی ایجاد می‌کنند. هنگام غذا خوردن یا صحبت کردن در روزهای اول، درد تشدید می‌شود. درد بیش از دو تا پنج روز ادامه می‌یابد، اما بهبود این زخمها ممکن است یک تا سه هفته زمان ببرد.
آفت، معمولاً به طور خود به خود بهبود می‌یابد و نیاز به درمان خاصی ندارد. البته بعضی داروها مانند آسپرین و بعضی دهان شویه ها و ژل ها به تسکین درد کمک می‌کند. توصیه می‌شود، برای این ناراحتی ایبوپروفن مصرف نشود. گذاشتن تکه‌ای یخ روی زخم نیز می‌تواند در کاهش درد مؤثر باشد.

تحلیل لثه ها؛ عامل درد ریشه دندان
تحلیل لثه فرایند بسیار کندی است که پیشرفت آن ممکن است سالها طول بکشد که با از بین رفتن بافت لثه، اطراف دندان ظاهر می‌شود. فرد به طور معمول متوجه این حالت نمی شود تا اینکه بعضی علایم بروز کند. در این صورت دندانها بلندتر دیده می‌شود، مرز میان دندانها و ریشه قابل تشخیص است و به خاطر اینکه این قسمتها حساس هستند، با درد همراه است. تحلیل لثه ها عموماً به خاطر بعضی عادات اشتباه مانند استفاده از مسواکهای خیلی سفت یا صاف است.
برای درمان این مشکل نخست باید عوامل ایجاد کننده را شناخت. درصورت پیشرفت ممکن است نیاز به پیوند لثه باشد.

سینوزیت
سینوزیت سبب التهاب مخاط هایی می‌شود که از درون، سینوسها را احاطه کرده اند. درون این حفره های استخوانی، مخاط ها تولید می‌شوند که از راه مجاری بینی دفع خواهد شد.
زمانی که ویروس یا باکتری در سینوسها تکثیر یابد،‌ مخاط تحریک شده و متورم می‌شود. در نتیجه مخاط به طور طبیعی به بینی نمی رسد و درون سینوسها جمع می‌شود که می‌تواند منشأ درد و احساس فشار در صورت باشد.
این دردها ممکن است تا دندانها بخصوص سطح آرواره بالا کشیده شود . بویژه هنگام پاک کردن بینی یا خم کردن سر به سمت جلو تشدید می‌شود.
بیشتر اوقات درمان سینوزیت به تسکین علایم و حتی بهبود کامل آن منجر می‌شود. همچنین برای کاهش دردهای سطح دندان و بینی می‌توان از استامینوفن یا داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی مانند آسپرین استفاده کرد.

فشار دندانهای عقل؛ دردهای قابل پیش بینی
دندانهای عقل سومین دندانهای کرسی هستند که در آخر دهان پشت طاق دندانی جا می‌گیرند. معمولاً این دندان در 16 تا 25 سالگی می‌رویند، اما گاه در فک باقی می‌مانند و ظاهر نمی شوند. حفره این دندانها در کودکان ممکن است با دردهایی همراه باشد که روند رویش فیزیولوژیک است. در این مرحله می‌توان با داروهای مسکن مانند استامینوفن درد را تسکین داد.
با این حال در بعضی موارد لثه‌ای که اطراف تاج دندان را فرا گرفته، عفونت می‌کند. باکتری ها در این محل تکثیر می‌یابند و به علت عفونت، لثه متورم شده و دردهای شدیدی ایجاد می‌شود.
اگر التهاب لثه تنها در قسمت دندان عقل باشد، شست وشوی دهان با آب نمک ولرم به تسکین درد کمک می‌کند. اگر عفونت تا سطح گونه‌ها پیشرفت کرده باشد، حتماً باید با دندان پزشک مشورت کرد. تا زمان درمان می‌توان از آسپرین یا ایبوپروفن استفاده کرد.
منبع: www.Passportesante.fr