جمعه ۹ آبان ۱۳۹۳ - ۲۳:۱۹

بهترين برنامه غذايي براي بيماران مبتلا به سنگ كليه

سنگ كليه

زندگی سالم / برگردان به پارسی: مریم سادات کاظمی - سنگ‌هاي كليه كريستال‌هاي جامدي هستند كه در سيستم ادراري شكل مي‌گيرند و بزرگ مي‌شوند. اين ناراحتي كليوي عموماً از 30 سالگي بروز مي‌كند و در آقايان بيشتر از خانمها ديده مي‌شود.

زماني كه سنگها از سمت كليه به مجاري ادرار حركت مي‌كنند،‌با درد شديد همراه است و در بعضي موارد نيز سبب حالت تهوع و استفراغ نيز مي‌شود. در اين صورت مشكل و تكرر ادرار نيز بيمار را آزار مي‌دهد و خون نيز در ادرار ديده مي‌شود.

ماهيت سنگهاي كليه متفاوت است، اما در 75 تا 85 درصد موارد، كريستال‌هاي نمك يا اكسالات كلسيم 
( نمك اسيد اكساليك) منشأ سنگها هستند.  در بدن افرادي كه دچار اضافه وزن هستند 
( نمايه توده بدن بالاتر از 30) اسيد اكساليك بيشتري توليد مي‌شود كه عامل خطري در ابتلا به سنگهاي كليه است. همچنین فشار خون بالا و ديابت نيز ديگر عوامل زمينه ساز اين بيماري به شمار مي‌آيند.

بي تحركي كه در درازمدت مي‌تواند به تحليل بافت استخواني و آزاد شدن كلسيم منجر شود، عامل مهمي است كه تشكيل سنگهاي كليه را در پي دارد. تغذيه صحيح و مصرف مايعات كافي روشهاي درمان و پيشگيري از عوارض آن در طولاني مدت است.

 

 مهمترين توصيه‌هاي تغذيه

- مصرف مايعات

هدف از اين توصيه افزايش حجم ادرار بيشتر از دو ليتر در روز است كه در اين صورت فرد بايد روزانه حداقل دو ليتر آب در دفعات مكرر بنوشد. همچنين توصيه مي‌شود، هنگام خوابيدن و بيدار شدن طي شب نيز آب نوشيده شود تا دفع ادرار تسهيل شود. آب بايد نوشيدني اصلي باشد و شامل نيمي از حجم مايعات شود.  در اين صورت ادرار بايد رنگي خيلي روشن يا بدون رنگ داشته باشد. البته در زمان انجام فعاليتهاي شديد ورزشي و همچنين هواي گرم و مرطوب بايد مقدار مصرف آب به 3 ليتر افزايش يابد.

بر اساس برخي مطالعات، چاي و قهوه تشكيل سنگهاي كليه را كاهش مي‌دهد. شير، آبميوه و نوشابه‌هاي گازدار احتمال خطر را افزايش نمي دهند، اما آب گريپ فروت براي افراد مستعد سنگ كليه توصيه نمي شود؛ زيرا احتمال تشكيل سنگها را بيشتر مي‌كند.

- تصور اشتباه درباره مصرف كلسيم

محدوديت مصرف كلسيم با كاهش دفع ادرار ارتباطي ندارد. از آنجا كه كلسيم، اسيد اكساليك را در معده حبس مي‌كند، سبب جذب كمتر آن مي‌شود. از همين رو توصيه مي‌شود نيازهاي روزانه بدن به كلسيم حتماً تأمين گردد. مكملهاي كلسيم، تأثير كلسيم موجود در مواد غذايي را ندارند و تنها در مواردي مانند پوكي استخوان توصيه مي‌شود تا با نظر پزشك همراه با غذا مصرف شود. لبنيات، ماهي ها بخصوص به شكل كنسرو و همراه با استخوان،‌دانه‌هاي روغني مانند كنجد، آفتابگردان و...،‌حبوبات،‌سبزي‌های سبز ( جعفري، اسفناج، رازيانه، بروكلي، كلم سبز و...) و بسياري از ميوه ها از جمله پرتقال، انگور فرنگي و توت غني ترين منابع غذايي كلسيم هستند.

- افزايش مصرف اسيد سيتريك

آب ليمو، پرتقال و گوجه فرنگي سرشار از سيترات هستند كه سبب قليايي شدن بيشتر ادرار مي‌شود و از تشكيل سنگهاي كليه پيشگيري مي‌كند. حتماً اين خوراكي ها را در تركيب غذاها بگنجانيد و يا يك ليوان آب ليمو را با برشهاي تازه ليمو ميل كنيد.

- افزايش پتاسيم

كاهش مصرف پتاسيم كه با دريافت بيشتر سديم همراه است، تشكيل سنگهاي كليه را افزايش مي‌دهد. از همين رو توصيه مي‌شود، نيازهاي بدن به پتاسيم تأمين گردد. ميوه ها و سبزی‌ها بهترين منابع غذايي پتاسيم هستند كه آووكادو، موز، طالبي، هلو، آرتيشو، كدو حلوايي، حبوبات، ‌سيب زميني با پوست، دانه‌هاي سبوس دار و سبزي‌های با برگهاي سبز بيشترين مقدار را دارند. اين خوراكي‌هاي خوشمزه بايد در همه وعده‌هاي غذايي گنجانده شود و حداقل پنج سهم طي روز مصرف گردد.

- افزايش ويتامين B6 و منيزيم

ويتامين B6 و همچنين منيزيم در حفظ كريستالهاي اكسالات كلسيم حل شدني مؤثر است كه مي‌تواند خطر تشكيل سنگهاي كليه را كاهش دهد. بعضي از ماهي ها مانند ماهي تن و آزاد، حبوبات، سيب زميني با پوست، پسته، تخمه آفتابگردان، كنجد و موز غني ترين منابع غذايي ويتامين B6  محسوب مي‌شوند. حبوبات، سبزي‌های با برگ‌هاي سبز تيره، تخمه كدو و كتان و برنج قهوه اي نيز سرشار از منيزيم هستند.

- كاهش مصرف اكسالات

گرچه 90 درصد اكسالات در بدن ما تشكيل مي‌شود، اما توصيه مي‌گردد مصرف خوراكي‌هاي دارای اين تركيبات محدود شود كه از جمله بايد به اسفناج، ريواس، مارچوبه، كرفس، چغندر، توت فرنگي، گردو و روغن گردو، كره بادام زميني، شكلات، كاكائو، چاي سياه، سبوس گندم و برنج، بادمجان و محصولات سويا اشاره كرد. اكسالات موجود در چاي حالتي دارد كه گرچه مقدار بالايي است، اما بدن مقدار كمي از آن را جذب مي‌كند. 

- مكمل ويتامين C يا D

از آنجا كه اكسالات محصول فرعي ويتامين C به شمار مي‌آيد، توصيه مي‌شود مكملهاي اين ويتامين بيشتر از دو گرم در روز مصرف نشود. دريافت ويتامين C موجود در مواد غذايي هيچ خطري در ارتباط با تشكيل سنگهاي كليه ندارد. در مورد مكمل ويتامين D نيز بايد گفت، اين ويتامين بر مقدار كلسيم خون تأثير مي‌گذارد و بهتر است پیش از مصرف حتماً با پزشك مشورت شود.

- كاهش مصرف پروتئين‌هاي حيواني

توصيه مي‌شود، مصرف پروتئينهاي حيواني مانند گوشت قرمز، ماكيان، تخم مرغ، ماهي و پنير كاهش يابد و حداكثر روزانه تا 180 گرم باشد. پروتئينهاي حيواني قدرت افزايش دفع اسيد اوريك و كلسيم از طريق ادرار را دارند و ادرار دارای سيترات را كاهش مي‌دهند.

- كاهش مصرف سديم

مصرف سديم بايد به مقدار 2000 ميلي گرم در روز كاهش يابد؛ زيرا اين عنصر با افزايش دفع كلسيم از ادرار تأثير منفي در فشار خون دارد. مهمترين منايع غذايي سديم غذاهاي آماده است. بيشتر از 75 درصد سديم كه مصرف مي‌كنيم، از خوراكي‌هاي تغيير شكل يافته مانند پنير، پيتزا، انواع سس، سوپ و غذاهاي خشك و دودي به بدن 
مي‌رسد.

 

 ترفندهايي براي كاهش سديم و نمك در برنامه غذايي

- تا جایی که ممکن است خوراكي‌هاي بدون نمك يا با مقدار كم سديم پايين تر از 360 ميلي گرم يا 15 درصد را خريداري نماييد.

- سبزي‌های تازه و منجمد را در برنامه غذايي خود بگنجانيد.

- دقت كنيد كه كنسرو سبزي‌ها بدون نمك اضافي يا با كمي سديم باشد.

- نان و غلات صبحانه را از انواع بدون نمك انتخاب كنيد.

- انواع غلات مانند جو، برنج و دانه‌هاي متنوع ديگر را در برنامه غذايي خود بگنجانيد.

- شير و ماست نسبت به ديگر محصولات لبني ارجحيت دارند؛ زيرا مقدار پاييني سديم دارند.

- به جاي كنسرو حبوبات، شكل خام را تهيه و در منزل بپزيد.

- به مقدار سديم آب معدني حتماً توجه داشته باشيد.

- نمكدان را از سفره غذا حذف كنيد.

- از مصرف غذاهاي آماده و فست فودها اجتناب كنيد؛ زيرا دارای مقدار بسيار بالايي سديم هستند.

- خردل خشك، فلفل، پودر سير و پياز، زنجبيل تازه، سركه، سبزي های معطر و آبليمو بهترين جايگزين‌هاي نمك هستند.

 

 نمونه برنامه غذايي مناسب براي افراد مبتلا به سنگ كليه:

صبحانه:

- نصف فنجان آب پرتقال

- دو فنجان آب

- یک تا دو تكه نان سبوس دار

- یک عدد تخم مرغ

- 100 گرم ماست كم چرب

- نصف موز

ناهار

- غذاي گوشتي همراه با انواع سبزی‌ها و حبوبات

- یک فنجان خيار

- 30 گرم پنير چدار كم چرب

- یک عدد هلو

- دو فنجان آب همراه با آب ليمو

شام

- 90 تا 120 گرم ماهي آزاد كباب شده

- یک عدد سيب زميني با پوست

- يك و نيم فنجان سالاد همراه با روغن زيتون، سركه و آبليمو

- یک فنجان شير

- دو فنجان آب

ميان وعده

- 100 گرم ماست كم چرب

- نصف فنجان طالبي

- یک قاشق غذاخوري دانه كوبيده كتان

- یک تا دو فنجان آب همراه با آب ليمو

منبع:www.Esante.fr

برچسب‌ها

ارسال نظر

شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.