پنجشنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۳ - ۰۷:۳۷

دکتر محمد عبایی

سناریوی ضعیف سعودی ها برای یمن

یمن

یمن از زمان اعتراضهای مردمی و انقلاب سال ۲۰۱۱ میلادی که در فوریه ۲۰۱۲  به برکناری علی عبدا... صالح از قدرت منجر شد، تاکنون در مرحله گذار سیاسی باقی مانده است . در پی استقرار منصور هادی در عدن و سپس فرار او از این شهر، ابتدا کشورهای عربستان، امارات و کویت سفارت خود را از صنعا پایتخت یمن، به عدن منتقل کردند و در ادامه سفارتخانه های آمریکا و انگلیس به این شهر منتقل شد، که نشان از دستپاچگی و بی تدبیری آنها داشت.

یمن از زمان اعتراضهای مردمی و انقلاب سال ۲۰۱۱ میلادی که در فوریه ۲۰۱۲  به برکناری علی عبدا... صالح از قدرت منجر شد، تاکنون در مرحله گذار سیاسی باقی مانده است . در پی استقرار منصور هادی در عدن و سپس فرار او از این شهر، ابتدا کشورهای عربستان، امارات و کویت سفارت خود را از صنعا پایتخت یمن، به عدن منتقل کردند و در ادامه سفارتخانه های آمریکا و انگلیس به این شهر منتقل شد، که نشان از دستپاچگی و بی تدبیری آنها داشت.

 با این وجود هنوز خیلی زود است درباره تحولاتی که در یمن در حال رخ دادن است، اظهارنظر کرد که این کشور در آستانه تجزیه قرار دارد یا خیر، هر چند جدایی یا به نوعی تجزیه را یمن، با دو بخش شمالی و جنوبی پیش از این نیز تجربه کرده بود.

 تحولات گذشته از نبود ثبات سیاسی در این کشور حکایت دارد که به نوعی زمینه را برای رشد گروه های تروریستی و افراطی از جمله القاعده در یمن فراهم کرد. توافقات سیاسی پس از سقوط علی عبدا... صالح 
می توانست به این بی ثباتی پایان دهد. با این حال به دلیل آنکه توافقات سیاسی پس از سقوط عبدا... صالح درست پایه ریزی نشد و حتی به همان توافقات نیم بند هم عمل نشد، هیچ گاه اجماع ملی که مد نظر مخالفان حکومت سابق در این کشور بود، شکل نگرفت و برخی از نیرو ها در این کشور از جمله حوثی ها یا انصارا... یا اسماعیلی ها و یا مؤلفه های دیگر اجتماعی در این کشور نادیده گرفته شدند.  از سویی این مسأله ثابت شده که عربستان بر مناطقی از یمن که ذخایر نفتی دارد، تسلط یافته و در تحولات اخیر با برخی از عشایر و قبایل این کشور ارتباط برقرار کرده است و از طریق کمکهای مالی برای حفظ نفوذ و همچنین استفاده از منابعی که در یمن وجود دارد، پرداخته است.  این در حالی است که شعار حوثی ها بر پنج محور تحرک مسالمت آمیز، مشارکت در تصمیم گیری های سیاسی، برقراری امنیت و مبارزه با القاعده، مبارزه با فساد اقتصادی و پایان دادن وابستگی به عربستان سعودی تکیه دارد.

از سویی  دیگر هیچ کدام از احزاب و نیروهای یمن از انسجام انصارا... برخوردار نیست و هنوز مذاکرات سیاسی برای حل سیاسی بحران پایان نیافته است، اما در مقابل کسانی که از داخل و خارج یمن اطراف عبدربه منصور هادی فراری حلقه زده اند تا اول اینکه بر تغییر مکان مذاکرات از صنعا به تعز یا  مسقط،  پایتخت عمان پافشاری می کنند و بدین ترتیب قدرت چانه زنی خود را در مذاکرات بالا ببرند. دوم اینکه  آنها  هر چند در ظاهر به اجرای  موافقتنامه صلح و شراکت ملی تظاهر می کنند، اما در عمل طرح شورای همکاری خلیج فارس را به پیش می برند. در واقع هدف نهایی آنها از مذاکره و گفت‌وگو، عملیاتی کردن دیدگاه خاص خود بر تقسیم یمن به  6 ایالت تأکید دارد.  طراحان و مجریان سناریوی انتقال عبدربه و سفارتخانه های عربی به عدن هنوز نیروی مؤثری برای تغییر وضعیت میدانی در اختیار ندارند ضمن اینکه خروج او از عدن شرایط را مبهم تر کرده است . زیرا اولا استفاده از نیروهای القاعده و یا نیروهای وابسته به جریان اصلاح (شاخه یمنی اخوان المسلمین) که در جریان درگیری های گذشته شانس خود را  امتحان کرده و نمره قابل قبولی نگرفته اند، دوم اینکه استفاده ابزاری از این نیروها  از دو جهت با رویکرد حاکم بر جامعه جهانی و سیاست قدرتهای بزرگ مغایرت دارد: نخست  تعهدات ناشی از مبارزه با داعش و دیگر گروه‌های تکفیری و دوم اینکه آمریکا می خواهد اخوان المسلمین را به عنوان نماد اسلام سنی میانه در برابر  قرائتهای افراطی داعش از جذب جوانان عرب و مسلمان سنی به داعش و دیگر تکفیری ها جلوگیری کند و عربستان نیز بناچار برای همراه کردن قطر با خود در تحولات منطقه از جمله یمن و  و مهار حوثی ها، به اخوانی ها روی آورده است.