جمعه ۲۰ شهریور ۱۳۹۴ - ۱۱:۰۰

پژوهشگر اجتماعی در گفتگو با قدس آنلاین

حجاب و عفاف باید از خانواده آغاز و در جامعه نهادینه شود/با مهندسی فرهنگی باید افراد به سمت حجاب و عفاف هدایت شوند

اهداء گل به بانوان در روز عفاف و حجاب

قدس آنلاین_ساحل عباسی:حفظ چشم، گوش، قلب و تمامی اعضا و جوارح از هرگونه خطا و گناه عفاف است که حاصل این عفت و حجاب درونی، پوشش ظاهری است؛ به تعبیری لطیف‌تر حجاب میوه عفاف است و عفاف ریشه حجاب

به گزارش قدس آنلاین ،حجاب و عفاف به عنوان دو ارزش در جامعه بشری و بویژه جوامع اسلامی مطرح است. همواره این دو واژه در کنار هم به کار برده می‌شوند و در نگاه اول به نظر می‌آید هر دو به یک معنا باشند اما با جستجو در متون دینی و فرهنگنامه‌ها به نکته قابل توجهی می‌رسیم و آن تفاوت این دو واژه است. اگرچه این پوشش برخاسته از اعتقادات و باورهای درونی افراد است ولی ظهور در نشئه مادی و طبیعی دارد یعنی پوشش ظاهری افراد و بویژه زنان را حجاب می‌گویند که مانع از نگاه نامحرم به آنان می‌شود. عفاف نیز دارای معانی گوناگونی است که در مجموع تعریف کاملی را به ما خواهد داد. راغب اصفهانی در مفردات القران می‌نویسد: عفت حالتی درونی و نفسانی است که توسط آن از غلبه شهوت جلوگیری می‌شود


البته قابل ذکر است که در قرآن کریم از واژه عفت در دو معنا استفاده شده است، گاه به معنای خود نگهداری و پاکدامنی است و گاه «عفت» به معنای قناعت آمده و مسائل مالی مورد نظر است .آنچه در گفتگو با دکتر افشین محمد باقر طباطبایی جامعه شناس و کارشناس مسائل اجتماعی آمده است چگونگی آموزش حجاب و عفاف و نهادینه کردن آن در بین جوانان با توجه به هجمه ها و تبلیغات فریبنده بی حجابی است که در ادامه می خوانید .

-آیا حجاب داشتن و عفت پیشه کردن صرفا در آموزه های  دین اسلام هست یا سایر ادیان نیز بدان توجه داشته اند؟

متاسفانه وقتی از حجاب و عفاف بحث می شود برخی که از معاندین و دشمنان اسلام به شمار می روند سعی بر آن دارند تا حجاب و عفاف را به اسلام ارتباط دهند در حالی که با جرات می توان گفت مبحث حجاب و عفاف مربوط به تاریخ بشریت است .با مطالعه کتاب تاریخ تمدن ویل دورانت و دیگر کتب تاریخ معتبر در می یابیم  موضوع پوشاندن زنهای زیبا رو و تمامی زنان  در طول تاریخ در بین تمام اقوام موضوعیت داشته است که بعد از طلوع  اسلام در سرزمین حجاز این موضوع  فرآوری شده واسلام آن را سامان می دهد به نحوی که آداب حجاب و عفاف و شرایط آن به نحو کاملی که سلامت فردی و جامعه را در پی داشته باشد بازگو می کند تا جایی که به زنان محجبه اجازه حضور و بودن در اجتماع داده می شود . بی تردید یکی از دلائل وجود حجاب در گذشته های دور که اکثر قومیت های مختلف در سراسر گیتی بدان اهتمام داشته اند و زنان و دختران خود را در خفا نگاه داشته و آنها را محجبه می خواسته اند عدم  دست اندازی و  حفظ آنها از چشم های پلید و نیت های نامطلوب بوده است .به هر حال حجاب یکی از اراکان اساسی ادیان مختلف الهی است و حجاب و عفاف داشتن از ضروریات حفظ آدمی از خطا و مصون بودن از گناه بوده است اما علی رغم تمام سفارشات دینی مبنی بر حفظ حجاب می توان برخورداری از حجاب را یک د اصل تربیتی عنوان نمود زیرا حجاب و عفاف در کنار هم دو مقوله معنویت ظاهری و باطنی را پوشش داده و آن را محقق می کند .

-خانواده در برابر هجمه های بیرونی که بی حجابی را ارزش عنوان می کنند چه جایگاهی در انتقال پیامهای حجاب و عفاف  به فرزندان خود دارد؟

مسلما پایه های حجاب و عفاف از خانواده گذاشته می شود . تربیت خانوادگی و  پیامهایی که بخصوص از سوی  مادر در حین رشد یافتن به فرزند صادر می شود از نوع خود بهترین ابزار برای سوق دادن فرزندان به سمت حجاب یا بی حجابی است . اگر این پیامها  سوق دهنده و بازدارنده نباشد و خانواده بنابی آن را به عنوان یک مسئله فرهنگی در خود نهادینه  کند می تواند سرمنشاء یک تحول درونی و بیرونی در توجه و اهتمام به حجاب و عفاف باشد از آن سو اگر پیامها و رفتار والدین و انتخاب نوع ظاهر آنها حاوی پیامهایی  بازدارنده از حجاب و  امر و نهی وفشارهای روانی برای بی توجهی به حجاب و دست وپاگیر بودن آن باشد مسلما فرزندان خانواده در تقابل با مسائل فرهنگی جامعه و خانواده قرار می گیرند و اگر برای چنین معضلی تدبیری اندیشیده نشود آنها در روند رو به رشد خود با بزرگتر شدن  در تقابل با مسائلی که در جامعه از فرهنگهای بیگانه به آنها صادر می شود نمی توانند  به وضعیت مطلوب ذهنی برسند بنابراین دچار پارادوکس تعارض شده و ممکن است بر اثر تبلیغات و رنگ و لعاب های فراوان بی حجابی و بی عفافی آن را برگزینند.

-اینکه بگوییم صرف اینکه خانواده دیندار و با حجاب است بچه هم الزاما با حجاب می شود درست نیست .خانواده هایی متاسفانه مشاهده می شوند که مادر با حجاب است اما فرزندان به حجاب توجهی ندارند این مسئله ناشی از چیست؟

 بله متاسفانه این مسئله مشاهده می شود اینکه حتما بگوییم خانواده های بی حجاب فرزندان خود را به بی حجابی سوق می دهند صد درصدی نیست .متاسفانه شاهد نحوه پوشش دختران و پسران نوجوان و جوانی هستیم که در خانواده مذهبی پرورش یافته اند به نحوی که مادر با حجاب کامل چادر است اما از آن سو دختران حجاب کامل و مطلوبی ندارند این مسئله به دلیل این است که مادران محجبه  نتوانستند موضوع اهمیت حجاب و تفاوت زیبای حجاب داشتن و بی حجابی را برای دختران خود  فرآوری کرده  و به زبان روز به آنها تفهیم نمایند .

متاسفانه خانواده ها در این تقابل فرهنگی تنها گذاشته شده اند و قادر به پاسخگویی صحیح به فرزندانشان نیستند در حالی که با حجم وسیعی از هجمه های فرهنگی و تبلیغاتی دشمن رو به رو هستیم آگاه کردن خانواده ها و آموزش راههای تاثیر گذاری برفرزندان و هدایت آنها یکی از وظایف سنگین دولت است که باید در آموزش و پرورش و دیگر نهادهای فرهنگی بدان اهتمام خاصی داشته باشد زیرا در صورت غفلت و دست روی دست گذاشتن باید شاهد بی حجابی و افتخاربه آن به عنوان تجدد و به روز بودن باشیم .

مسلما بی حجابی آغاز ماجراست و اتفاقات ثانویه فرهنگی از پس پرده ان بر دیگر مسائل فرهنگی –مذهبی تاثیر می گذارد از این رو برای حفظ فرزندان به کمک دولت و آگاهی خانواده ها بیش از پیش نیازمند هستیم.

فلسفه حجاب و عفاف چیست و چرا بر حفظ حجاب و عفاف آنقدر در متون دینی و اخلاقی تاکید شده است؟

 آرامش روانی: پر واضح است ازجمله غرایز بشر که در طول تاریخ سبب فتنه ها، جنگ ها، تنش های عصبی، ناهنجاری های رفتاری و هزاران بلای دیگر شده و می شود و اکنون نیز ابزار تحمیل فرهنگ و سیاست و رشد مصرف گرایی و تسلط بیگانگان است.غریزه جنسی است که عامل گسترش و تهییج آن طبق قانون خلقت دروجود زن بیشتر قرارداده شده وحجاب روشی است برای جلوگیری از طغیان این غریزه و آرامش روحی افراد جامعه.

رشد معنویت: بی تردید زنی که به دام بی حجابی افتد و تمام وقت خود را صرف آرایش ومدگرایی کند فرصتی برای ارتقای روحی و معنوی خود نمی یابد. به علاوه بی حجابی سبب افول معنویت کلی در سطح جامعه می شود. در مقابل، زن مومن با حجاب ، هر رفتاری را به جا بروز می دهد و ضمن آن که کانون خانواده را با مهر و زیبایی خویش، معطر می کند درجامعه نیز عنصری فعال انسان ساز و مربی اخلاق و خوبی ها می شود.

استحکام خانواده: وقتی راه رسیدن به هوس ها برای جوانان در عرصه خیابان -ها و پاساژها باز باشد روشن است کسی به فکر تشکیل خانواده و قبول مسئولیت استکمالی خانواده نمی افتد چنانکه آمارهای میدانی در غرب حکایت از این مهم دارد. این در حالی است که با کنترل غریزه های جنسی با روش های معقول و کارآمد و سالم، بشریت بشر، نسل به نسل ادامه می یابد و مادران فهیم، فرزندانی برومند تحویل جامعه می دهند و ازدواج، عبادتی مقدس و انسان ساز شناخته می شود.

سلامت اقتصادی و علمی: روشن است در مراکز علمی و اقتصادی حجاب مانع هدر رفتن انرژی هایی می شود که باید در رشد علمی و اقثتصادی مصرف شوند

مانع فرزندان نامشروع و بی سرپرست: از جمله معضلات امروزی جوامع بشری در غرب که تبعات سنگین اقتصادی، اجتماعی، حقوقی در پی داشته وجودفرزندان نامشروع و بی سرپرست است که یقینا یکی از علل بروز آن نبود حریم خاص بین زن و مرد و روابط اجتماعی غرب است و این مهم بار سنگینی را بر حاکمیت تحمیل می کند جدای از تبعات اجتماعی و اخلاقی آن.

در کنار آثار اجتماعی و فردی حجاب باید به این مسئله نیز توجه نمود که  حجاب و  عفاف در کنار هم حریم امنیتی برای دختران  و زنان فراهم می کند که موجب حفظ آنان از آسیبهای مختلفی می شود .بی تردید حجاب و عفاف دو بال پرواز برای رسیدن به تعالی انسانی است و این مسئله تنها مختص زنان و دختران نیست بلکه مردان نیز باید عفاف و حجابی که خاص وضعیت جسمانی آنهاست را رعایت نمایند از این رو می توان گفت فقط حفظ حجاب و سر کردن چادر  مسئلهمهم  نیست بلکه در کنار آن ،نقش عمیق عفاف در ایجاد هویت فرهنگی محوری بسیار مهم است.

آیا حجاب و عفاف فقط مختص زنان است ؟

مسلما توسعه فرهنگی عفاف و حجاب نباید تنها  در زنان دنبال شود  بلکه این موضوع به مردان هم مربوط می شود و حفظ عفاف در مردان را الزامی می کند از این رو لازم است در الگوهای تبلیغی جامعه و  آثار ادبی و ..شان و منزلت حجاب وعفاف در زنان و مردان  در نظر گرفته شده و برجستگی ها و آثار مثبت آن بزرگ نمایی شود .

مسلما  تبلیغ عفاف و حجاب باعث  گام گذاشتن در مسیر رستگاری و لبریز شدن از ارزشها ،پاکدامنی و موجب دوری از زشتی های درونی و اجتماعی می شود . آنچه مسلم است برداشته شدن  حریم ها ، نزدیک شدن ها و  اختلاط ها زمینه  بروز ناپاکی را فراهم می کند .حفظ نگاه مردان نوعی عفاف به شمار می رود و مسلما این مقوله را صرف   توصیه  ، پند و نصحیت بدون تعلیم و تربیت نمی توان در خانواده و جامعه نهادینه نمود ازآن جهت که به یک دستور خشک و امری تبدیل می  شود و نصیحت بدون معرفتی میشود که پذیرش آن برای دیگران سخت است.بنابراین رعایت حجاب و عفاف نباید صرفا دولتی و دستوری شود بلکه باید با انجام فعالیت های فرهنگی زیرساختهای آن از خانواده و مدرسه نهاده شود .

مطمئن باشیم اگر این موضوع در خانواده نهادینه نشود و به صورت اجبار و دستورالعملی در بیاید جوانان جامعه در مقابل آن جبهه می گیرند و به سادگی آن را قبول نخواهند کرد لذا برای ترویج فرهنگ حجاب و عفاف باید آموزش و انگیزه همزمان و توامان با هوشمندی مسئولان فرهنگی و خانواده ها به کار گرفته شود .هرچه بتوانیم کار فرهنگی بیشتری انجام دهیم یقینا نتیجه بهتری گرفته می شود  زیرا دشمنان ضدیت با حجاب و عفاف  را با مهندسی فرهنگی آغاز کرده اند از این رو  ما هم باید کار را مهندسی فرهنگی کنیم که افراد با علاقه به سمت حجاب و عفاف گرایش نشان دهند  .