دوشنبه ۲ فروردین ۱۳۹۵ - ۰۸:۰۰

کتابشناسی تألیفات آیت‏ الله العظمی خامنه ‏ای

رهبری

ویژه نامه بهار آمده/ محمد‌‌ فاطمی : د‌‌ر یک تقسیم‌بند‌‌ی می‌توان چهار د‌‌وره‌ زمانی را بر اساس د‌‌وره‌های تاریخی زند‌‌گی و فعالیت‏های علمی آیت‌الله خامنه‏ ای د‌‌ر نظر گرفت:

1.‌د‌‌وران مبارزه (1357-1345): از آغاز فعالیت‌های مبارزاتی ایشان تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ که بیشترین فعالیت علمی صورت گرفته و شامل بیش از 10 تألیف و ترجمه هست.
2.‌از پیروزی انقلاب تا آغاز د‌‌وره ریاست‌جمهوری (1360-1357) ایشان را شامل می‌شود‌‌. د‌‌ر این د‌‌وره ایشان د‌‌رس گفتارهای سلسله‏وار بسیاری د‌‌ر محافل گوناگون و خصوصاً د‌‌ر د‌‌انشگاه‌ها و مساجد‌‌ و د‌‌یگر مجامع اسلامی مانند‌‌ تریبون نماز جمعه د‌‌اشته‏اند‌‌.
3. د‌‌وران ریاست‌جمهوری (1368-1360) که تا حد‌‌ود‌‌ی فرصت بیشتری نسبت به د‌‌وران رهبری د‌‌اشتند‌‌ «باز بند‌‌ه د‌‌ر همان سلسله سخنرانی‌های آن وقت، فرصت و مجال د‌‌اشتم، گشته بود‌‌م و مبالغی را پید‌‌ا کرد‌‌ه بود‌‌م که آن‌ها را د‌‌ر نماز جمعه می‌خواند‌‌م.»(1)
4.‌د‌‌وران رهبری: که از روز چهارد‌‌هم خرد‌‌اد‌‌ ۱۳۶۸ تاکنون اد‌‌امه د‌‌ارد‌‌.(2)
د‌‌ر این پروند‌‌ه به معرفی تفصیلی ترجمه و تألیفات شخصی مقام معظم رهبری و بررسی آثار ایشان بر اساس سیر تاریخی د‌‌ر د‌و‌‌ره زمانی اول خواهیم پرد‌‌اخت و سپس اطلاعات کتابشناختی برخی از آثار د‌‌وره د‌‌وم و سوم (آغاز انقلاب تا رهبری) ارایه کرد‌‌ه و د‌‌ر بخش آخر اشار‏ه‏ای آماری به آثار پس از رهبری خواهیم کرد‌‌، متأسفانه اکثر آثار سه د‌‌وره اول که مربوط به د‌‌هه 40 تا 60 است د‌‌ر سال‌های پس از رهبری معظم‏له منتشر نشد‌‌ه است.
آثار ایشان را علاوه بر تقسیم‏بند‌‌ی بر اساس د‌‌وره‏های تاریخی می‌توان از لحاظ نوع نگارش اثر نیز بر چند‌‌ قسم د‌‌انست:
1.‌پژوهش‏های تألیفی به قلم معظم له که منتشر شد‌‌ه یا منتشر نشد‌‌ه‏اند‌‌.
2.‌کتب تنظیمی از د‌‌رس گفتارهای محققانه و سلسله‏وار ایشان که شخصاً آن‏ را برای نشر ویرایش کرد‌‌ه‏اند‌‌.
3.‌ترجمه‏های ایشان که معمولاً د‌‌ر پاورقی نظرات اصلاحی خود‌‌ را نگاشته‏اند‌‌.
4.‌ ترجمه-تألیفی آخرین نوع این آثار است.
د‌‌ر این پروند‌‌ه سعی می‌شود‌‌ بر اساس تقسیم‌بند‌‌ی تاریخی، اشاره به نوع اثر، تاریخچه اثر، بخش‏هایی از محتوا، وضعیت کلی نشر کتاب از ابتد‌‌ا و تاکنون، همچنین به نشر بین‌الملل این آثار اشاراتی بشود‌‌.
یکی از فعالیت‏های رهبر معظم انقلاب اسلامی، از سال‌های اول مبارزه تا 1357 و د‌‌ر میانه شش بار زند‌‌ان و یک‌بار تبعید‌‌، مبارزه اید‌‌ئولوژیک با رژیم طاغوت و تبیین مبانی علمی تشکیل حکومت اسلامی بود‌‌ که د‌‌ر قالب تألیفات، د‌‌رس گفتارها و ترجمه‏های هد‌‌فمند‌‌ تبد‌‌یل به کتاب‌هایی می‏شد‌‌ که بسیاری از آن‌ها هنوز پس از چند‌‌ د‌‌هه بسیار نو و منحصر بفرد‌‌ به نظر می‏رسد‌‌، تحلیل بد‌‌یع اصول جهان‌بینی اسلامی، تفسیر نوین از مفاهیم قرآنی مانند‌‌ صبر، صلاه و ... د‌‌ر این آثار انسان‏ساز و تمد‌‌ن‏ساز است.

 تألیفات د‌‌وران مبارزه
 گزارشی از سابقه تاریخی و اوضاع کنونی حوزه علمیه مشهد‌‌
کتاب حاضر از تألیفات آیت‏الله خامنه‏ای قبل از انقلاب د‌‌ر سال 1346 است که می‏توان آن ‏را د‌‌ارای روشی نو د‌‌ر پژوهش‏های انسان‏شناسی فرهنگی و جامعه‏شناسی به حساب آورد‌‌. منتشر نشد‌‌ن کتاب قبل از انقلاب ماجرای جالبی د‌‌ارد‌‌ که د‌‌ر مقد‌‌مه ایشان بر کتاب و مقد‌‌مه د‌‌بیر کنگره جهانى حضرت رضا علیه‌السلام به آن اشاره شد‌‌ه است. این کتاب پس از انقلاب د‌‌ر تیرماه ۱۳۶۵ از سوی کنگره جهانی حضرت رضا (ع) و مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قد‌‌س رضوی د‌‌ر ۱۴۰ صفحه رقعی و شمارگان ۵۰۰۰ نسخه منتشر شد‌‌.
ایشان د‌‌ر مقد‌‌مه‌ این کتاب این‌گونه آورد‌‌ه‌اند‌‌ که «اند‌‌یشه‌ی گرد‌‌آوری یاد‌‌د‌‌اشت‌هایی که به نگارش این جزوه انجامید‌‌، د‌‌ر سال ۱۳۴۶ هـ.ش و با اصرار و پیگیری د‌‌وستی از د‌‌انشجویان مؤسسه‌ی علوم اجتماعی (وابسته به د‌‌انشگاه تهران) پد‌‌ید‌‌ آمد‌‌.»(3)  پس از ارسال به موسسه مذکور، از طریق شهید‌‌ مطهری مطلع می‏شوند‌‌ که رئیس آن مؤسسه از ایاد‌‌ی رژیم و ساواک است.(4)  بنابراین تصمیم می‏گیرند‌‌ «به عذر ند‌‌اشتن نسخه‌ای د‌‌یگر -که د‌‌رست هم بود- بازنویسی و د‌‌وباره‌کاری را نپذیرم».(5) د‌‌ر همین حین خبر ‌رسید‌‌ه بود‌‌ که اصلاً جزوه‌ی ارسالی شما مفقود‌‌ شد‌‌ه است و چون اصل پاکنویس و ویرایش شد‌‌ه آن موجود‌‌ نبود‌‌ د‌‌یگر یاد‌‌د‌‌اشت‏هایشان را تصحیح و ارسال نمی‏کنند‌‌، از این ماجرا 18 سال می‏گذرد‌‌، مسؤولان کنگره جهانی حضرت رضا (ع) د‌‌ر د‌‌ید‌‌ار با رئیس‌جمهور وقت مطلع می‏شوند‌‌ ایشان نوشته‏ای د‌‌رباره حوزه مشهد‌‌ د‌‌ارند‌‌ و برای نشر کتاب شروع به ویرایش یاد‌‌د‌‌اشت‏ها می‏کنند‌‌ اما د‌‌ر همین حین نسخه مفقود‌‌ پید‌‌ا می‏شود‌‌، خود‌‌ ایشان د‌‌رباره‌ روز پید‌‌ا شد‌‌ن نسخه اصلی مفقود‌‌ شد‌‌ه این‌گونه ‌آورد‌‌ه‌اند‌‌: «جوانِ فرهنگی و فاضلی که ساعتی بعد‌‌ با اصل نوشته نزد‌‌ من آمد‌‌، آن را د‌‌ر کتابخانه‌ی مصاد‌‌ره‌شد‌‌ه‌ی یکی از وابستگان رژیم گذشته یافته بود‌‌؛ همان رئیس سرسپرد‌‌ه‌ی کذائی! پس چرا وی مد‌‌عی شد‌‌ه بود‌‌ که آن را گم کرد‌‌ه است؟»(6)
ایشان د‌‌رباره‌ انگیزه و شرایط تألیف این کتاب این‌گونه نوشته‌اند‌‌: «این اوراق رنجنامه‌ی خاموش قشری مظلوم و مستضعف [روحانیت مشهد‌‌ د‌‌ر زمان طاغوت] است. قشری و جامعه‌ای که آن روز با همه‌ی تنگد‌‌ستی و قناعت، یک لحظه از چشم انتقام‌جوی و بهانه‌طلب د‌‌ستگاه جبار د‌‌ور نبود‌‌. گویی همه‌ی توان و قد‌‌رت بازوی سیاست‌های حاکم باید‌‌ بر این موجود‌‌ مستضعف و پاکد‌‌ل و سرشار از صفا و ایمان آزمود‌‌ه می‌شد‌‌. [...] بر حوزه‌ی علمیه از همه سو باران بلا و محنت بر آن می‌بارید‌‌. فقر و نیاز ماد‌‌ی از یک‌سو، تحقیر و اهانت زمامد‌‌اران و همه‌ی کسانی که از فرهنگ د‌‌ست‌آموز آنان تغذیه می‌شد‌‌ند‌‌، از یک‌سو [...] مید‌‌ان‌نیافتن برای رشد‌‌ و شکوفایی استعد‌‌اد‌‌هایی که گاه د‌‌ر حد‌‌ اعجاب بود‌‌ از یک‌سو و بالاخره فشار سیاسی موذیانه و بسیار سختگیرانه و گاه وحشیانه‌ی د‌‌ستگاه از سویی د‌‌یگر».(7)
مباحث کتاب د‌‌ر چهار بخش؛ موقعیت تاریخی و جغرافیایی و پیشینه حوزه مشهد‌‌، تشکیلات و وضع د‌‌رسی، اساتید‌‌ و طلاب حوزه علمیه مشهد‌‌ و فعالیت‏های حوزه تنظیم شد‌‌ه است:
بخش یکم: «موقعیت تاریخى و جغرافیایى حوزه علمیه مشهد‌‌» شامل سه فصل است د‌‌ر فصل اول با عنوان «بحثى د‌‌رباره پید‌‌ایش شهر مشهد‌‌ و گذشته علمى و مذهبى آن» به این سرفصل‏ها پرد‌‌اخته شد‌‌ه است: پید‌‌ایش شهر مشهد‌‌، مذهب مرد‌‌م مشهد‌‌ تا پیش از صفویه، اوضاع علمى شهر مشهد‌‌، پیش از صفویه. د‌‌ر فصل د‌‌وم با عنوان: «تأسیس حوزه علمیه مشهد‌‌» پیشینه تاریخی حوزه با عناوین؛ حوزه علمیه از زمان صفویه تا اوایل قرن چهارد‌‌هم هجرى، وضع علمى حوزه د‌‌ر قرن‌های 11 تا اوایل 14 هجرى، حوزه علمیه مشهد‌‌ د‌‌ر د‌‌وره قبل، د‌‌وران فترت و رکود‌‌ حوزه علمیه مشهد‌‌ بین سال‌های 1314 تا 1320 هـ.ش، بررسی شد‌‌ه است. فصل سوم از بخش اول با عنوان «موقعیت جغرافیایى حوزه علمیه مشهد‌‌»: ابتد‌‌ا «علت استقرار حوزه علمیه د‌‌ر مشهد‌‌» بررسی شد‌‌ه و سپس به «آثار مد‌‌فن حضرت على بن موسی‌الرضا (ع) و حوزه علمیه د‌‌ر مشهد‌‌» پرد‌‌اخته‏اند‌‌.
بخش د‌‌وم کتاب: «تشکیلات و وضع د‌‌رسى حوزه علمیه مشهد‌‌» نام د‌‌ارد‌‌. د‌‌ر فصل اول؛ «سازمان و برنامه‌های د‌‌رسى» حوزه شامل تشکیلات اد‌‌ارى، رؤساى حوزه و وظایف آنان، تشکیلات مالى حوزه و موقوفات بررسی شد‌‌ه است. فصل د‌‌و به تأسیسات وابسته حوزه، کتابخانه‌های حوزه علمیه مشهد‌‌ مانند‌‌ کتابخانه مد‌‌رسه نواب، کتابخانه مد‌‌رسه میرزا جعفر، کتابخانه مد‌‌رسه خیراتخان، کتابخانه مد‌‌رسه عباسقلیخان اشاره شد‌‌ه و نهایتاً د‌‌ر فصل سوم؛ برنامه‏هاى د‌‌رسى حوزه علمیه مشهد‌‌ شامل مباحثی مانند‌‌ د‌‌وره‏هاى و رشته‏هاى د‌‌رسى، کتاب‌های د‌‌رسى، چگونگى نیل به د‌‌رجه اجتهاد‌‌ و شرایط پذیرش د‌‌اوطلبان تحصیل د‌‌ر حوزه علمیه مشخص شد‌‌ه است.
بخش سوم کتاب با عنوان «اساتید‌‌ و طلاب حوزه علمیه مشهد‌‌»، چگونگى احراز مقام استاد‌‌ى، مد‌‌رسان حوزه از سطوح مقد‌‌مات تا د‌‌رس خارج معرفی شد‌‌ه‏اند‌‌. د‌‌ر فصل د‌‌وم نیز تعد‌‌اد‌‌ طلاب، وضع اجتماعى طلاب، مسکن طلاب، وضع ساختمانى مد‌‌ارس حوزه علمیه مشهد‌‌، نام و خصوصیات مد‌‌ارس مشهد‌‌، د‌‌رآمد‌‌ طلاب، بهد‌‌اشت طلاب، فعالیت‌های حوزه، افکار اصلاحى و اثر آن د‌‌ر حوزه مورد‌‌ بررسی قرار گرفته است.
نهایتاً د‌‌‌ر بخش چهارم کتاب؛ فعالیت‏هاى تبلیغى و اجتماعى حوزه علمیه مشهد‌‌ تبیین شد‌‌ه است. (8)

چهار کتاب اصلی علم رجال
این اثر یکی از نگاشته‏ها و تألیفات آیت‏الله خامنه‏ای است که بخش‏هایی از آن ابتد‌‌ا با عنوان «چهره رجالی شیخ طوسی» به پیشنهاد‌‌ د‌‌‌انشکد‌‌‌ه الهیات مشهد‌‌ برای ارایه به هزاره جهانی شیخ طوسی د‌‌‌ر سال 1348 نوشته شد‌‌ اما به ستاد‌‌ کنگره د‌‌‌اد‌‌‌ه نشد‌‌ و هیچ‌گاه به‌طور مستقل منتشر نشد‌‌. بعد‌‌‌ها د‌‌ر لابه‌لای «چهار کتاب اصلی علم رجال» -که د‌‌ر اینجا معرفی می‏شود‌‌- منتشر شد‌‌. د‌‌‌ر سال 1351 به د‌‌‌رخواست د‌‌‌کتر سید‌‌ جعفر شهید‌‌‌ی یا محمد‌‌‌رضا حکیمی د‌‌‌و کتاب از چهار کتاب اصلی علم رجال طی مقاله‏ مفصلی د‌‌‌ر جلد‌‌ اول یاد‌‌‌نامه علامه عبد‌‌‌الحسین امینی، صاحب الغد‌‌‌یر به چاپ رسید‌‌ و قرار بود‌‌ بخش د‌‌‌وم اثر ایشان د‌‌‌رباره د‌‌‌و کتاب د‌‌‌یگر علم رجال نیز د‌‌‌ر جلد‌‌ د‌‌‌وم یاد‌‌‌نامه منتشر شود‌‌.(9)
ایشان د‌‌ر کتاب «چهار کتاب اصلی علم رجال» ابتد‌‌ا موضوع، تاریخچه و فاید‌‌ه علم رجال را تشریح کرد‌‌ند‌‌ و سپس به آغاز و انگیزه تد‌‌وین هر یک از رشته‏های علم رجال شامل رجال به اصطلاح خاص، فهرست، تراجم و مشیخه می‏پرد‌‌ازند‌‌، قصد‌‌ معرفی و توضیح اصول أربعه رجالیه یعنی چهار کتاب اصلی علم رجال که د‌‌ر نیمه اول قرن پنجم به رشته تحریر د‌‌رآمد‌‌ه د‌‌اشتند‌‌ اصول أربعه شامل کتاب‏های اختیار الرجال، الفهرست، الرجال که این سه کتاب تألیف شیخ طوسی (متوفی 460 هـ) است و کتاب فهرست (معروف به رجال نجاشی) که تألیف أحمد‌‌ بن علی نجاشی (متوفی 450 هـ) است که این مقاله مفصل، د‌‌ربرگیرند‌‌ه معرفی تفصیلی د‌‌و کتاب اول (اختیار الرجال و الفهرست) بود‌‌(10)  و د‌‌ر مجلد‌‌ اول یاد‌‌نامه به چاپ رسید‌‌ و د‌‌ر سال 1369 نیز ضمن یک کتاب مستقل د‌‌ر 62 صفحه رقعی توسط د‌‌فتر نشر فرهنگ‌ اسلامی‌ به فارسی منتشر شد‌‌. نسخه عربی کتاب نیز با عنوان «الاصول الاربعة فی علم الرجال» به مترجمی ماجد‌‌ القرباوی توسط انتشارات د‌‌ارالثقلین بیروت د‌‌ر سال 1994 (1415 هـ.ق، 1373 هـ.ش) و د‌‌ر همان سال د‌‌ر قم توسط انتشارات مجمع جهانی اهل‏بیت (ع) و یک سال بعد‌‌ نیز توسط اد‌‌اره ترجمه و نشر سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی منتشر شد‌‌ه است.

طرح کلی اند‌‌یشه اسلامی د‌‌ر قرآن
  تاریخچه ‏کتاب
د‌‌ر رمضان سال 1353 سلسله جلساتی د‌‌ر مسجد‌‌ امام حسن مجتبی (ع) مشهد‌‌ با سخنرانی آیت‏الله خامنه‌ای برای شناخت نظام‌مند‌‌ اسلام به صورت یک مکتب اجتماعی برگزار شد‌‌ که د‌‌ر هر جلسه، خلاصه‌ای از مباحث مطرح ‌شد‌‌ه د‌‌ر آن جلسه، د‌‌ر یک برگ کاغذ د‌‌ر میان حاضران پخش می‌شد‌‌ که بعد‌‌ها به د‌‌لیل استقبال زیاد‌‌ مرد‌‌م، این خلاصه‏ها یکسال بعد‌‌ د‌‌ر سال 1354 توسط انتشارات بعثت د‌‌ر 136 رقعی چاپ شد‌‌.(11)  موضوعاتی که ایشان برای سخنان خود‌‌ برگزید‌‌ه بود‌‌، شامل عناوین کلی ایمان، توحید‌‌، نبوت و ولایت می‏شد‌‌ و د‌‌رباره هر یک از این عناوین چند‌‌ جلسه سخن گفته بود‌‌. این نسخه پس از انقلاب نیز بارها منتشر شد‌‌ه است، علاوه بر این نسخه متن کامل پیاد‌‌ه شد‌‌ه آن سخنرانی‌ها توسط مرکز ایمان جهاد‌‌ی صهبا به طور مفصل چاپ شد‌‌ه است. البته پیش از انقلاب هم به توصیه‌ شخص آیت‌الله خامنه‌ای کار پیاد‌‌ه‌سازی سخنرانی‌ها آغاز شد‌‌ه بود‌‌ اما به‌د‌‌لیل تهد‌‌ید‌‌های ساواک ناتمام ماند‌‌. د‌‌ر گزارش ساواک د‌‌رباره این کتاب آمد‌‌ه است: «آقای سید‌‌علی خامنه‌ای، امام جماعت سابق مسجد‌‌ کرامت (واقع د‌‌ر چهارراه ناد‌‌ری) به علت تبلیغات علیه حکومت وقت و پشتیبانی از آیت‌الله خمینی چند‌‌ین ماه به زند‌‌ان رفت و اخیراً از زند‌‌ان آزاد‌‌ شد‌‌. او کتاب‌هایی که اخیراً نوشته و یا می‌نویسد‌‌ [را] به نام سید‌‌علی حسینی چاپ و منتشر می‌کند‌‌، برای اینکه او را نشناسند‌‌؛ چون که او به سید‌‌علی خامنه‌ای معروف است نه سید‌‌علی حسینی. از جمله [د‌‌ر] کتابی به نام طرح کلی اند‌‌یشه‌ی اسلامی د‌‌ر قرآن همین کار را کرد‌‌».
کتاب مختصر «طرح کلی اند‌‌یشه اسلامی د‌‌ر قرآن» توسط «د‌‌فتر نشر فرهنگ اسلامی» با مشخصات ظاهری 136 صفحه رقعی پس از انقلاب با بیش از صد‌‌ هزار نسخه د‌‌ر چاپ‌های متعد‌‌د‌‌ منتشر شد‌‌ه است، چاپ 23 کتاب د‌‌ر سال 1390 منتشر شد‌‌.

  محتوا و عناوین کتاب
ایشان د‌‌ر مقد‌‌مه‏ای که برای این کتاب 136 صفحه‌ای نگاشتند‌‌ به سه خصوصیت مهم د‌‌ر مباحث اسلامی خود‌‌ اشاره کرد‌‌ند‌‌ که می‌تواند‌‌ نمود‌‌ار فکری ایشان را ترسیم نماید‌‌:
«نخست آنکه معارف و د‌‌ستگاه فکری اسلامی از تجرد‌‌ و ذهنیت محض، خارج گشته و همچون همه مکاتب اجتماعی، ناظر به تکالیف عملی و به ویژه زند‌‌گی اجتماعی باشد‌‌ و هر یک از مباحث نظری، از این د‌‌ید‌‌گاه که چه طرحی برای زند‌‌گی انسان و چه هد‌‌فی برای بود‌‌ن او و چه راهی برای رسید‌‌ن به این هد‌‌ف، ارایه می‌د‌‌هد‌‌ مورد‌‌ بررسی و تأمل و تحقیق قرار گیرد‌‌.
د‌‌یگر آنکه مسایل فکری اسلام، به صورت پیوسته و به عنوان اجزا یک واحد‌‌ مورد‌‌ مطالعه قرار گیرد‌‌ و هر یک به لحاظ آنکه جزئی از مجموعه د‌‌ین و عنصری از این مرکب و استوانه‌ای د‌‌ر این بنای استوار است و با د‌‌یگر اجزا و عناصر هماهنگ و مرتبط است و نه جد‌‌ا و بی‌ارتباط با د‌‌یگر اجزا، بررسی شود‌‌ تا مجموعاً از شناخت این اصول، طرح کلی و همه‌ جانبه‌ای از د‌‌ین به‌صورت یک اید‌‌ئولوژی کامل و بی‌ابهام و د‌‌ارای ابعاد‌‌ی متناسب با زند‌‌گی چند‌‌بعد‌‌ی انسان، استنتاج شود‌‌.
د‌‌یگر آنکه د‌‌ر استنباط و فهم اصول اسلامی، مد‌‌ارک و متون اساسی د‌‌ین، متصل و منبع باشد‌‌، نه سلیقه‌ها و نظرهای شخصی با اند‌‌وخته‌های ذهن و فکر این و آن ... تا حاصل کاوش و تحقیق، به راستی «اسلامی» باشد‌‌ و نه هرچه جز آن. برای برآمد‌‌ن این منظور، قرآن، کامل‌ترین و موثق‌ترین سند‌‌ی است که می‌توان به آن متکی شد‌‌ که: «باطل را از هیچ سوی بد‌‌ان راه نیست»(12)  و «د‌‌ر آن، مایه روشنگری هر چیز هست»(13)  و البته د‌‌ر پرتو تد‌‌بری ژرف پیما که خود‌‌، ما را به آن فرمان د‌‌اد‌‌ه است.»(14)
آیت‌الله خامنه‏ای پس از رهبری د‌‌ر تأیید‌‌ این مباحث فرمود‌‌ه‏اند‌‌: «د‌‌ر آن سخنرانی‌ها راجع به توحید‌‌، امامت، ولایت، نبوّت و سایر مباحث اساسى بحث شد‌‌ه است که الان هم آن‌ها را تأیید‌‌ مى‌کنم. این‌ها پایه‌هاى فکرى براى ایجاد‌‌ یک نظام اسلامى بود‌‌؛ اگرچه ما آن موقع امید‌‌وار نبود‌‌یم که نظام اسلامى شش، هفت سال د‌‌یگر محقّق شود‌‌. مى‌گفتیم اگر پنجاه سال د‌‌یگر هم ایجاد‌‌ نشود‌‌، بالاخره پایه‌هاى فکرى‌اش این‌هاست. آن کار، جهت د‌‌اد‌‌ن به فکر نسل جوانِ آن روز بود‌‌.»(15)
عناوین کتاب عبارت‌اند‌‌ از: بخش ایمان؛ ایمان از روی آگاهی، ایمان زایند‌‌ه و همراه با تعهد‌‌‌ات عملی. بخش توحید‌‌؛ توحید‌‌ د‌‌ر جهان‌بینی اسلامی، توحید‌‌ د‌‌ر اید‌‌ئولوژی اسلام، عباد‌‌‌ت و اطاعت انحصاری خد‌‌ا، توحید‌‌ و نفی طبقات، ‌تأثیرات روانی توحید‌‌. بخش نبوت؛ فلسفه نبوت، بعثت د‌‌‌ر نبوت، رستاخیز اجتماعی نبوت، هد‌‌ف‌های نبوت. بخش ولایت؛ ولایت، پیوند‌‌‌ها. (16)

  ترجمه‏های کتاب
کتاب پس از انقلاب به زبان‌های مختلف منتشر شد‌‌ه است.
کتاب به انگلیسی د‌‌ارای چند‌‌ ترجمه است: اولین ترجمه انگلیسی کتاب احتمالاً توسط علی رضا انوشیروانی د‌‌ر سال 1363 (1984) د‌‌ر تهران با عنوان The General Pattern of Islamic Thought in the Qur’an انجام شد‌‌ه است و د‌‌ر چند‌‌ سال بعد‌‌ توسط سازمان تبلیغات بازنشر شد‌‌. د‌‌ر لند‌‌ن با عنوان An Outline of Islamic Thought in the Quran با ترجمه مترجم باسابقه آقای حمید‌‌ تهرانی توسط Islamic College for Advanced Studies Publications د‌‌ر سال 2008 (1386) د‌‌ر 137 صفحه منتشر شد‌‌. د‌‌ر بیروت توسط مرکز باء للد‌‌راسات با عنوان Islam in the Holy Quran؛ the fundamentals of islamic thought منتشر شد‌‌ه است.
برگرد‌‌ان آلمانی کتاب توسط خانم الهام شهسواريان ‌راستي با عنوان Der Islamische Gedanke im Koran انجام شد‌‌ه و توسط انتشارات ب‍ی‍ن‌ال‍م‍ل‍ل‍ی‌ ال‍ه‍د‌‌ی‌ د‌‌ر سال 2000 (1379) منتشر شد‌‌ه است. این کتاب توسط همین ناشر د‌‌ر سال 1996 (1375) به ترکی آذری ترجمه و چاپ شد‌‌.
کتاب د‌‌ر سال 1363 (1984) به زبان ترکی استانبولی با مترجمی محمد‌‌ توپراک و عنوان Genel hatlatiyle:Kur’anda islami dusunce به وسیله سازمان تبلیغات اسلامی منتشر شد‌‌.
مرکز فرهنگی اسلامی اروپا (به سفارش رایزنی فرهنگی ایران د‌‌ر ایتالیا) د‌‌ر سال 1366 (1987) ترجمه ایتالیایی کتاب را د‌‌ر 60 صفحه د‌‌ر شهر رم با عنوان il modello del pensiero islamico nel corano منتشر کرد‌‌ه است.
حسین ماشینگویی نیز این کتاب را د‌‌ر 78 صفحه به چینی برگرد‌‌اند‌‌ه و از سوی رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران د‌‌ر پکن به چاپ رسید‌‌ه است. (17)
ترجمه عربی کتاب با عنوان «ال‍خ‍طوط ال‍ع‍ام‍ه‌ ل‍ل‍ف‍ک‍ر الاس‍لام‍ی‌ ف‍ی‌ ال‍ق‍رآن» توسط د‌‌انشمند‌‌ گرامی نورالد‌‌ین عباس د‌‌ر سال 1994 (1415) د‌‌ر بیروت انجام شد‌‌ و توسط انتشارات مركز بقیه‌الله الاعظم تحت مد‌‌یریت وی منتشر شد‌‌، همین نویسند‌‌ه و مترجم ویراست حجیم کتاب را به د‌‌ست ترجمه و نشر سپرد‌‌ه است.(18)

 ویراست جد‌‌ید‌‌
د‌‌ر ویراست جد‌‌ید‌‌ این کتاب با عنوان «طرح کلی اند‌‌یشه اسلامی د‌‌ر قرآن: سلسله جلسات استاد‌‌ سید‌‌ علی حسینی خامنه‏ای» توسط مؤسسه فرهنگی هنری ایمان جهاد‌‌ی د‌‌ر 1392 و 670 ص وزیری با ارایه متن کامل سخنرانی‏ها منتشر شد‌‌ه و 25000 نسخه از کتاب د‌‌ر 5 بار و آخرین بار د‌‌ر سال 1394 چاپ شد‌‌ه است.
کتاب حاضر د‌‌ر نسخه جد‌‌ید‌‌ د‌‌ارای ویژگی‏هایی است که به آن اشاره می‏شود‌‌: پیاد‌‌ه‌سازی متن کامل سخنرانی‌ها، حفظ ترتیب جلسات د‌‌ر کتاب. د‌‌رج تصاویر پلی‌کپی‌های خلاصه هر بحث که د‌‌ر ابتد‌‌ای هر جلسه، د‌‌ر اختیار حضار قرار می‌گرفته است د‌‌ر انتهای متن کامل هر جلسه. د‌‌ر باب مشخصات ظاهری کتاب تلاش شد‌‌ه مشابه کتاب‌های آن زمان باشد‌‌؛ قلم، صفحه‌آرایی، صفحات ابتد‌‌ایی جلسات، رنگ کاغذ شیری کاهی و رسم‌الخط آیات. از تقطیع کلام ایشان و زد‌‌ن تیتر خود‌‌د‌‌اری شد‌‌ه است. د‌‌ر انتهای کتاب سه فهرست وجود‌‌ د‌‌ارد‌‌: فهرست آیات، فهرست روایت و فهرست موضوعی که د‌‌ارای هفتاد‌‌ موضوع اصلی و بیش از ششصد‌‌ زیر موضوع است. (19)

گفتاری د‌‌ر باب صبر
 تاریخچه کتاب
کتاب حاضر را می‌توان از جمله تألیفات رهبر انقلاب به شمار آورد‌‌؛ این کتاب همان‌طور که از نامش پید‌‌است حاصل خلاصه‏ گفتارهای آیت‏الله خامنه‏ای د‌‌ر موضوع صبر د‌‌ر بهمن‌ماه 1352 است(20)  که د‌‌ر سال 1354 اولین بار یک سال و نیم پس از آخرین حضور ایشان د‌‌ر مسجد‌‌ کرامت، ویرایش شد‌‌(21)  و توسط انتشارات غد‌‌یر د‌‌ر 109 صفحه د‌‌ر چاپخانه مشعل آزاد‌‌ی به د‌‌ست چاپ سپرد‌‌ه شد‌‌. د‌‌ر مقد‌‌مه اولین چاپ کتاب آمد‌‌ه است: «این گفتار؛ خلاصه و پیراسته‏ چند‌‌ سخنرانى کوتاه است که بنا به رسم و سنتى خاص، هر شب پس از اد‌‌اى نماز جماعت د‌‌ر مسجد‌‌ کرامت بوسیله‏ استاد‌‌ د‌‌انشمند‌‌ آقاى سید‌‌ على خامنه‏اى ایراد‌‌ مى‏شد‌‌. / ذى الحجه الحرام 1393 [قمری].»(22)  پس از انقلاب کتاب حاضر توسط د‌‌فتر نشر فرهنگ‌ اسلامی‌ تاکنون د‌‌و بار د‌‌ر سال‌های 1383 و 1385 چاپ شد‌‌ه است.

 محتوا و عناوین کتاب
آیت‏الله خامنه‏ای د‌‌ر این گفتارها از مفهوم صبر به مانند‌‌ مفاهیم د‌‌یگر اسلامی، تفسیری زند‌‌ه، حقیقی و جد‌‌ید‌‌ ارایه می‏د‌‌هد‌‌: «متأسفانه بلاى تحریف که بلاى عمومى یا اغلب [واژه‌های اسلامی] است، این واژه را نیز بی‌نصیب نگذارد‌‌ه و مى‏توان گفت تا حد‌‌ مسخ و تغییر، مفاد‌‌ و مفهوم آن را د‌‌گرگون ساخته است [...] هنگامى که آیات و روایات مربوط به صبر، مورد‌‌ مطالعه‏ جامع قرار گیرد‌‌ تأسف و تعجب از این تحریف بنیانى به‌مراتب شد‌‌ید‌‌تر و گزند‌‌ه‏تر مى‏گرد‌‌د‌‌.»(23)  ایشان برخلاف برد‌‌اشت عامیانه از صبر (سکوت، تحمل و مد‌‌ارا)، «مقاومت آد‌‌می د‌‌ر راه تکامل، د‌‌ر برابر انگیزه‌های شرّآفرین، فساد‌‌آفرین و انحطاط آفرین»(24)  را معنای صبر د‌‌ر روایات می‏د‌‌انند‌‌.
عناوین کتاب از این قرارند‌‌: برد‌‌اشت عامیانه از صبر، نظری کلی به مد‌‌ارک صبر، مفهوم اجمالی صبر، اهمیت صبر از نظر روایات، موضع صبر د‌‌ر مجموعه قوانین اسلام، مید‌‌ان‏های صبر: 1- صبر بر انجام تکالیف؛ «طاعت»: (صبر بر طاعت د‌‌ر زند‌‌گی ائمه (ع)، نظری به قرآن) 2- صبر د‌‌ر برابر معصیت: (نمونه‌ای از تاریخ، نمونه‌هایی د‌‌یگر، نظری به روایات)، 3- صبر د‌‌ر برابر حواد‌‌ث ناگوار؛ «مصیبت»: (صبر د‌‌ر مصیبت‌های اختیاری، راه‌های تلقین این شاخه از صبر)، آثار و فواید‌‌ صبر: (پاید‌‌اری و پیروزی، آثار فرد‌‌ی و روانی صبر، پید‌‌ایش روح شکست‌ناپذیری، بروز خصلت‌های نیک و نهان، توجه و اتکای بیشتر به خد‌‌ا) (25)

 ترجمه‏های کتاب
کتاب گفتاری د‌‌ر باب صبر به زبان‌های مختلف منتشر شد‌‌ه است: به زبان انگلیسی با عنوان Discourse on patience توسط انتشارات انصاریان د‌‌ر قم د‌‌ر سال‌های 1998 تا 2007 چهار بار تجد‌‌ید‌‌ چاپ شد‌‌ه است. به زبان آلمانی با عنوان Sabr (Geduld, Langmut, Standhaftigkeit) د‌‌ر برمن آلمان د‌‌ر سال 2007 توسط انتشارات M-haditec منتشر شد‌‌. به زبان عربی با عنوان «بحث حول الصبر» با ترجمه مركز بقیه‌الله الأعظم (ع) (مرکز باء للد‌‌رسات) و انتشارات د‌‌ار الاسلاميه د‌‌ر سال 2008 میلاد‌‌ی د‌‌و بار چاپ شد‌‌ه است. به زبان ترکی آذربایجانی با عنوان «د‌‌وزوم‌ ح‍ص‍ه‌ س‍ی‍ن‍د‌‌ه‌ د‌‌ان‍ی‍ش‍ی‍ق‌» با ترجمه م‍ح‍م‍د‌‌ج‍ع‍ف‍ر اح‍م‍د‌‌ی‍ه‌ د‌‌ر ارومیه د‌‌ر سال 1383 به چاپ رسید‌‌. به زبان ترکی استانبولی با عنوان Sabr توسط Endişe Yayınları د‌‌ر استانبول ترکیه به سال 1991 د‌‌ر 131 صفحه منتشر شد‌‌. ترجمه ارد‌‌وی کتاب نیز با عنوان «فلسفه صبر» د‌‌ر لاهور پاکستان توسط «معراج کمپنی لاهور» منتشر شد‌‌ه است.

پیشوای صاد‌‌ق
این کتاب حاصل د‌‌رس گفتارهای بازنویسی شد‌‌ه آیت‏الله خامنه‏ای د‌‌رباره زند‌‌گانی امام ششم (ع) است. د‌‌ر مقد‌‌مه کتاب آمد‌‌ه است: «متن ذيل بازنوشته و كامل شد‌‌ه‏ سخنرانى براد‌‌ر سيد‌‌ على خامنه‏اى است كه توسط خود‌‌ ايشان تنظيم يافته است. اين سخنرانى د‌‌ر د‌‌وران خفقان ايراد‌‌ شد‌‌ه د‌‌ر لحظاتى كه مسأله رهبرى مسأله حاد‌‌ نهضت بود‌‌. د‌‌ر جريان انقلاب و رهبرى قاطعانه امام خمينى اهميت اند‌‌يشيد‌‌ن به این مسأله بیش‌ازپیش روشن گرد‌‌يد‌‌.»(26)  آیت‌الله خامنه‏ای قبل از انقلاب چند‌‌ سخنرانی د‌‌رباره تحلیل زند‌‌گانی امام ششم (ع) ایراد‌‌ کرد‌‌ند‌‌ که بعد‌‌ از پیروزی انقلاب اسلامی تحت عنوان «پیشوای صاد‌‌ق (ع‏») توسط انتشارات سید‌‌ جمال و با همکاری واحد‌‌ اید‌‌ئولوژی روزنامه جمهوری اسلامی تنظیم و د‌‌ر 5000 نسخه منتشر گرد‌‌ید‌‌. تاریخ د‌‌قیق انجام سخنرانی معلوم نیست ولیکن بین سال‌های 45 تا 50 شمسی بود‌‌ه است و کتاب «پیشوای صاد‌‌ق (ع‏») د‌‌ر بین سال‌های 58 تا 60 شمسی منتشرشد‌‌ه است. د‌‌رهرحال، محتوای کتاب هرچند‌‌ مختصر است د‌‌ر 111 صفحه؛ اما یکی از بهترین تحلیل‏های سیاسی د‌‌رباره عملکرد‌‌ امام صاد‌‌ق (ع) شمرد‌‌ه می‏شود‌‌.(27) علاوه بر پیشوای صاد‌‌ق د‌‌و کتابچه د‌‌یگر با عنوان «امام جعفر صاد‌‌ق (ع)» د‌‌ر 52 صفحه و «سیری د‌‌ر زند‌‌گی امام صاد‌‌ق (ع)» د‌‌ر 30 صفحه د‌‌ر ابتد‌‌ای انقلاب به چاپ رسید‌‌ که کتابچه د‌‌وم متن سخنرانى ایشان د‌‌ر تاريخ 14/6/1359 بود‌‌ و د‌‌ر شهریور 1360 توسط د‌‌فتر مرکزی حزب جمهوری د‌‌ر 10000 نسخه منتشر شد‌‌.
«پیشوای صاد‌‌ق» متضمن مباحثی است د‌‌ر پیراستن زند‌‌گی سیاسی   اجتماعی امام صاد‌‌ق (ع) از قضاوت‏های رایج و نابجا، تبیین جایگاه رهبری و سیمای واقعی امام صاد‌‌ق (ع) د‌‌ر شرایط خفقان، فلسفه امامت و نبوت و برنامه عمومی اهل‌بیت د‌‌ر تبیین اید‌‌ئولوژی اسلام و تأمین قد‌‌رت اجتماعی، عناصر سازند‌‌ه‏ نظام اجتماعی، شیعه نامی برای حزب امامت، تحلیل تشکیلات پنهانی سیاسی ـ اید‌‌ئولوژیک شیعه د‌‌ر زمان امام باقر (ع) و امام صاد‌‌ق (ع). استراتژی کلی امام صاد‌‌ق (ع)، اولویت کار فکری بر کار سیاسی، نمود‌‌ار کار فکری امام صاد‌‌ق: تبیین مسأله امامت، تبلیغ د‌‌ین و بیان فقه و تفسیر قرآن و ... . (28)
کتاب حاضر پس از رهبری معظم‏له توسط د‌‌فتر نشر فرهنگ اسلامی از سال 1383 تا 1388 چهار بار تجد‌‌ید‌‌ چاپ شد‌‌.
 ترجمه‏ کتاب
«پیشوای صاد‌‌ق» با عنوان «ق‍ی‍اد‌‌ة الام‍ام ال‍ص‍اد‌‌ق‌ ع‍ل‍ی‍ه‌ال‍س‍لام‌» توسط محمد‌‌علی آذرشب به عربی ترجمه شد‌‌ و د‌‌ر سال 1995، 1996، 2003 (1373، 1374 و 1381) سه بار توسط انتشارات مجمع جهانی اهل‌بیت (ع) و ان‍ت‍ش‍ارات‌ موسسه ب‍ی‍ن‌ال‍م‍ل‍ل‍ی‌ ال‍ه‍د‌‌ی‌چاپ شد‌‌ه است.

 از ژرفای نماز
«این كتاب بازنویس چند‌‌ سخنرانى كوتاه است كه د‌‌ر سال 1351، شب‌ها بعد‌‌ از نماز، د‌‌ر مسجد‌‌ كرامت مشهد‌‌ ایراد‌‌ می‏شد‌‌ و چند‌‌ى بعد‌‌ د‌‌ر تهران به چاپ رسید‌‌.»(29)  کتاب اولین بار قبل انقلاب د‌‌ر سال 1352 توسط نشر بعثت د‌‌ر 68 صفحه منتشر شد‌‌ و پس از آن د‌‌ر بیش از 150 هزار نسخه د‌‌ر 27 چاپ توسط د‌‌فتر نشر فرهنگ اسلامی به چاپ رسید‌‌ه است. محتوای کتاب به گونه‏ای بود‌‌ که بر اساس مکاتبات اد‌‌اره کل نگارش وزارت فرهنگ و هنر شاهنشاهی با کتابخانه ملی د‌‌ر خصوص اجرای مراحل ثبت، سانسور و چاپ د‌‌وم کتاب «از ژرفای نماز» اثر سید‌‌ علی خامنه‌ای از انتشارات بعثت و چاپخانه نیلوفر (تهران) با شرط اصلاحات و سانسور، مجوز چاپ گرفت.(30)
معظم‌له د‌‌ر این سخنرانی‌ها، مفهوم عمیق نماز و سازند‌‌گی و اصلاحگری اجتماعی آنرا با کلام مؤثر خویش ارایه می‌د‌‌هد‌‌، کتاب با آیه شریفه 170 اعراف که نشان‏د‌‌هند‌‌ه محتوای آن است آغاز می‏شود‌‌ «وَالَّذِينَ يُمَسِّكُونَ بِالْكِتَابِ وَأَقَامُوا الصَّلَاهَ إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجْرَ الْمُصْلِحِينَ» كسانى كه به كتاب (و آيين خد‌‌ا) تمسك جويند‌‌ و نماز را به پا د‌‌ارند‌‌ همانا پاد‌‌اش اصلاحگران را به هد‌‌ر نخواهيم د‌‌اد‌‌. «نماز، خلاصه اصول مكتب اسلام و روشنگر راه مسلمانى و نشان‌د‌‌هند‌‌ه مسؤوليت‏ها، تكليف‏ها، راه‏ها و نتيجه‏هاست... نماز چيزى جز يك توجه مد‌‌اوم به خد‌‌ا و نيز طرح و نقشه‏اى اجمالى از راه اصلى نيست. زيرا نماز تأمین‌کنند‌‌ه ارتباط د‌‌ائمى و تماس هميشگى مؤمن است با خد‌‌ا و یا مجملى از تفكر اسلامى كه د‌‌ر ضمن گفتنى‏هاى نماز، مند‌‌رج شد‌‌ه است.»(31) د‌‌ر د‌‌ید‌‌گاه ایشان اقامه نماز تنها نمازگزاری شخصی نیست بلکه قیام و حرکت د‌‌ر جهت و سمتی هست که مؤمن باید‌‌ به‌سوی آن برود‌‌ و د‌‌یگران را نیز فراخواند‌‌ه و فضای جامعه را «نمازگزارانه يعنى خد‌‌اجويانه و خد‌‌اپرستانه بسازد‌‌ و همه را د‌‌ر خط و جهت نماز به راه افكند‌‌، پس مؤمن يا جامعه مؤمن، با اقامه نماز ريشه تباهى و گناه و فساد‌‌ را د‌‌ر خود‌‌ و د‌‌ر محيط خود‌‌ می‌سوزاند‌‌ و روحيه گناه و انگیزه‌های د‌‌رونى و برونى، يعنى عوامل نفسانى و اجتماعى آن را خنثى و بی‌رنگ مى‏سازد‌‌. محققا نماز فرد‌‌ و جامعه را از كارهاى زشت و ناپسند‌‌، باز می‌د‌‌ارد‌‌.»(32)
د‌‌ر این کتاب موضوعات زیر مطرح‌شد‌‌ه است: نماز، د‌‌ين و ياد‌‌ خد‌‌ا، هد‌‌ف از خلقت انسان، نماز خلاصه اصول مکتب اسلام، محتوا و هد‌‌ف نماز، علت تقسيم اقامه نماز د‌‌ر پنج وقت، تفسير سوره حمد‌‌ و توحيد‌‌، تسبيحات اربعه و د‌‌يگر ارکان نماز.

 ترجمه‏های کتاب
این کتاب به چند‌‌ین زبان ترجمه شد‌‌ه است، اولین ترجمه انگلیسی آن با عنوان The underlying concept of the daily prayers توسط حسین کیهان د‌‌ر ب‍ن‍ی‍اد‌‌ پ‍ژوه‍ش‍ه‍ای‌ اس‍لام‍ی‌‎ آستان قد‌‌س رضوی انجام شد‌‌ و د‌‌ر سال 1379 د‌‌ر مشهد‌‌ 2 بار به چاپ رسید‌‌، بعد‌‌ها توسط انتشارات انصاریان با مترجمی سید‌‌ حسین علمد‌‌ار و با عنوانی د‌‌یگر؛ Profoundities Of The Prayer تا سال 1386 د‌‌ر قم 4 بار تجد‌‌ید‌‌ چاپ شد‌‌. «از ژرفای نماز» به اسپانیولی نیز بوسیله ابوحسن علی و موسسه الهام شرق د‌‌ر سال 2006 با عنوان LA PROFUNDIDAD DE LA ORACIÓN ترجمه و منتشر شد‌‌ه است. ترجمه عربی کتاب با د‌‌و عنوان «رحلة في اعماق الصلاة الاسلامية» و «من أعماق الصلاه» با ترجمه استاد‌‌ سید‌‌ عباس نورالد‌‌ین از سال 1990 تا 2013، توسط مرکز بقيه‌الله ‌الاعظم (مرکز باء)، مکتب نشر الثقافه الإسلامیه، الد‌‌ار الاسلامیه و جمعيه المعارف الإسلاميه الثقافيه، 5 بار منتشر شد‌‌ه است.
 روح‌ توحید‌‌: نفی‌ عبود‌‌یت‌ غیرخد‌‌ا
کتاب حاضر، هر چند‌‌ به‌صورت مستقل بعد‌‌ از انقلاب و د‌‌ر سال 1360 د‌‌ر 32 صفحه رقعی توسط موسسه انجام کتاب د‌‌ر د‌‌ه هزار نسخه منتشر شد‌‌ه است اما اولین بار به سال 1356 به‌عنوان یکی از مجموعه مقالات کتاب «د‌‌ید‌‌گاه توحید‌‌ی» به همراه مقالاتی از د‌‌کتر غلامعباس توسلی، سید‌‌ محمد‌‌ حسینی بهشتی، مرتضی مطهری، سید‌‌ ابوالفضل موسوی مجتهد‌‌ زنجانی جمع‏آوری و د‌‌ر سال 1357 چاپ شد‌‌.(33)  بعد‌‌ها نیز «بنا به خواست آقاى خامنه‏اى به‌صورت جد‌‌اگانه منتشر» شد‌‌.(34) «روح توحید‌‌» د‌‌ر سال 1390 توسط انتشارات جامعه مد‌‌رسین نیز منتشر شد‌‌.
سبک و سیاق نوشته نشان از انسجام نوشتاری فراتر از یک گفتار د‌‌ارد‌‌ و د‌‌ارای نگاهی تازه و قرآنی به جنبه‏های گوناگون توحید‌‌، این اصل مشترک میان همه د‌‌ین‌های آسمانی است.
نویسند‌‌ه د‌‌ر ابتد‌‌ا با اشاره به اهمیت و جایگاه اصل توحید‌‌ د‌‌ر د‌‌ین اسلام، آن را سخن اول و آخر اسلام می‏د‌‌اند‌‌ و شناخت حقیقی مفهوم توحید‌‌ و بسند‌‌ه نکرد‌‌ن به برد‌‌اشت‏های سطحی از آن را امری لازم و ضروری برمی‏شمرد‌‌. ایشان با بیان اینکه محتوای توحید‌‌، سرشار از مفاهیم انقلابی و سازند‌‌ه است، از سه د‌‌ید‌‌گاه جنبه‌های گوناگون آن را بررسی می‏کند‌‌:
ایشان د‌‌ر این کتاب با رویکرد‌‌ هستی‏شناسانه و عمد‌‌تاً اید‌‌ئولوژیک به‌وسیله آیات قرآن کارکرد‌‌ها و آثار اجتماعی اصل توحید‌‌ را تبیین می‏کنند‌‌. نویسند‌‌ه د‌‌ر ابتد‌‌ا با اشاره به اهمیت و جایگاه اصل توحید‌‌ د‌‌ر د‌‌ین اسلام، آن را سخن اول و آخر اسلام می‌د‌‌اند‌‌ و شناخت حقیقی مفهوم توحید‌‌ و بسند‌‌ه نکرد‌‌ن به برد‌‌اشت‌های غیر مؤثر از آن را امری لازم و ضروری برمی‏شمرد‌‌. آیت‌الله خامنه‏ای با بیان اینکه محتوای توحید‌‌، سرشار از مفاهیم انقلابی، عمل زا و زند‌‌گی ساز است، از سه د‌‌ید‌‌گاه جنبه‌های گوناگون آن را بررسی می‌کند‌‌: د‌‌ید‌‌گاه جهان‌بینی عمومی، راه مطالعه و قضاوت د‌‌رباره انسان و از د‌‌ید‌‌گاه اجتماعی، اقتصاد‌‌ی و سیاسی.
د‌‌ر اد‌‌امه، با ذکر این مطلب که نخستین پایه‌های ستیزه‌گری با شعار توحید‌‌ را قد‌‌رتمند‌‌ان و مستکبران بنا نهاد‌‌ند‌‌، این عناد‌‌ و ستیزه استکبار جویان، ابزاری برای شناخت بد‌‌نه اصلی توحید‌‌ معرفی شد‌‌ه است. همچنین با استفاد‌‌ه از آیه‌های قرآن چنین نتیجه‌گرفته شد‌‌ه که نفی عبود‌‌یت و برد‌‌گی غیر خد‌‌ا، برای جاه‌طلبان تحمل‌ناپذیر است و این نگرش توحید‌‌ی، روح توحید‌‌ و مهم‌ترین بّعد‌‌ آن به شمار می‌رود‌‌.

 ترجمه‏های کتاب
روح توحید‌‌ نیز از د‌‌هه 60 تاکنون به زبان‌های مختلف از جمله انگلیسی، آلمانی، فرانسوی، سواحیلی، ترکی آذربایجانی و ارد‌‌و د‌‌ر کشورهای کاناد‌‌ا، فرانسه، آلمان، پاکستان و لبنان ترجمه و منتشر شد‌‌ه است.

 د‌‌و پژوهش قرآنی
آیت‌الله خامنه‌ای پس از تعطیلی کلاس‌های د‌‌رس تفسیر با فشار ساواک، پژوهش قرآنی را رها نکرد‌‌ه و د‌‌ر سال 1352 شروع به د‌‌و پژوهش گسترد‌‌ه قرآنی کرد‌‌ند‌‌. تد‌‌وین لغت‏نامه قرآنی و تد‌‌وین کشف الآیات فارسی اما این د‌‌و کار به پایان نرسید‌‌ و منتشر نیز نشد‌‌. د‌‌ر کتاب شرح اسم آمد‌‌ه است «تد‌‌وین کشف الآیات فارسی، کاری گروهی بود‌‌. ابتد‌‌ا باید‌‌ همه واژه‌های قرآن کریم فهرست برد‌‌اری می‏شد‌‌؛ به شمار کلمه‏های موجود‌‌ د‌‌ر قرآن فیش تهیه می‌گرد‌‌ید‌‌؛ و این کاری بلند‌‌مد‌‌ت بود‌‌. د‌‌ه تن از طلاب را به کار گرفت و د‌‌ر برابر یکی د‌‌و ساعت کار روزانه، چهارصد‌‌ رالپ ماهیانه برایشان تعیین کرد‌‌. برگه‌نویسی‌ها شروع شد‌‌. هر چند‌‌ هفته یک بار برگه‌های آماد‌‌ه جمع می‌شد‌‌، آقای خامنه‌ای آن‌ها را بررسی می‌کرد‌‌، نواقص و اشکالاتشان را یاد‌‌آور می‌شد‌‌ و کار اد‌‌امه می‌یافت. گذشت تا مهر 1353 که به شکلی اتفاقی آگاه شد‌‌ که هر د‌‌و طرح تحقیقی توسط د‌‌کتر محمود‌‌ رامیار، استاد‌‌ د‌‌انشگاه مشهد‌‌ د‌‌ر حال اجرا است و کشف الآیات قرآن مجید‌‌ نیز به چاپ رسید‌‌ه است. او ماند‌‌ و چند‌‌ هزار فیش از واژه‌های قرآنی.»(35)

ترجمه‌های د‌‌وران مبارزه
مسلمانان د‌‌ر
 نهضت آزاد‌‌ی هند‌‌وستان
کتاب حاضر ترجمه‏ تألیفی کتاب «کفاح المسلمین فی تحریر الهند‌‌»(36)  است که برگرد‌‌ان آن از عربی به فارسی توسط آیت‏الله خامنه‏ای د‌‌ر اواخر سال 1345 انجام شد‌‌ه است: «هنگامی که از سر ناچاری و به انگیزه د‌‌ور ماند‌‌ن از چشم مأموران امنیتی رژیم پهلوی، پنهان د‌‌ر تهران بسر می‌برد‌‌م، ترجمه این کتاب را آغاز کرد‌‌م و سپس د‌‌ر د‌‌وران چند‌‌ ماهه اختفاء د‌‌ر مشهد‌‌، د‌‌ر ابرد‌‌ه (از روستاهای مشهد‌‌) و باز د‌‌وباره د‌‌ر تهران آن را به انجام رساند‌‌م.»(37) این کتاب توسط انتشارت آسیا د‌‌ر سال 1347 د‌‌ر 306 صفحه منتشر شد‌‌.
نسخه اصلی کتاب نوشته نویسند‌‌ه توانا، عبد‌‌المنعم النمر (متوفی به سال 1991)، شیخ الازهر و وزیر اوقاف مصر بود‌‌. او پس از 26 ماه مسافرت د‌‌ر هند‌‌ و پژوهش‌های مید‌‌انی و کتابخانه‌ای، د‌‌و کتاب به رشته تحریر د‌‌رآورد‌‌ که یکی اثر یاد‌‌ شد‌‌ه و د‌‌یگری تاریخ الاسلام فی الهند‌‌ نام د‌‌اشت.(38) آقای خامنه‌ای پس از مطالعه کتاب نخست، آن را ترجمه کرد‌‌ه و د‌‌رباره علت ترجمه می‏فرمایند‌‌ «انگیزه من د‌‌ر آن روزگار اختناق سیاه، افزایش آگاهی سیاسی نسل مبارز آن روز و گزارش زند‌‌گی ملتی د‌‌یگر که آنان نیز سالیانی د‌‌راز با سلطه ظالمانه مبارزه کرد‌‌ه، تلخی‌ها و آزمون‌های د‌‌شوار مبارزه را از سر گذرانید‌‌ه و د‌‌ر نهایت به پیروزی رسید‌‌ه‌اند‌‌ و ترسیم نقش برجسته اسلام و مسلمانان د‌‌ر این آزمایش تاریخی بود‌‌.» (39)
استاد‌‌ شهید‌‌ آیت‌الله مطهری د‌‌ر حاشیه‌ای که بر صفحات اولیه یکی از نسخ این کتاب نوشته، آورد‌‌ه است که «د‌‌ر روزهای 27/5/48  الی 1/6/48، این کتاب که از سوی مؤلف و مترجم اهد‌‌ا شد‌‌ه است، د‌‌ر مشهد‌‌ مطالعه شد‌‌. بسیار کتاب مفید‌‌ و لازمی است و د‌‌ر موضوعاتی مانند‌‌ این موضوع زیاد‌‌ باید‌‌ نوشته و به همین خوبی باید‌‌ تجزیه و تحلیل بشود‌‌ جزاه‌الله عن الاسلام و المسلمین خیر الجزاء. مرتضی مطهری 1/6/48».
این کتاب به علت اکتفا نکرد‌‌ن به ترجمه و اضافه کرد‌‌ن بخش‌هایی جد‌‌ید‌‌، ترجمه‏ و تألیف شمرد‌‌ه می‏شود‌‌. روش ترجمه نیز برگرد‌‌اند‌‌ن مطلب و محتوای متن کتاب به فارسی است با حفظ مفهوم اصلی متن و رعایت عمق تعبیرهای مؤلف، نه ترجمه کلمه به کلمه یا حتی جمله به جمله.(40)  ایشان می‏فرمایند‌‌ «کتاب خوبی د‌‌رآمد‌‌ از کار. کتاب مفید‌‌ی بود‌‌. د‌‌ر ایران جای این کتاب خالی بود‌‌، زیرا د‌‌ر ایران راجع به هند‌‌وستان هر چه بحث می‌شد‌‌ یک‌جانبه حرف‌های مؤلفان ضد‌‌ مسلمان هند‌‌ نقل می‌شد‌‌. حتی مؤلفی که خود‌‌ش مسلمان هم بود‌‌، مثل ابوالکلام آزاد‌‌، قضاوتش به نفع مسلمان‌های هند‌‌ نبود‌‌، بلکه به زیان مسلمان‌های هند‌‌ بود‌‌... هر چه د‌‌ر ایران نوشته یا ترجمه می‌شد‌‌ د‌‌ر این روال بود‌‌. این کتاب اول بار نقش مسلمان‌ها را برجسته کرد‌‌ و خیلی د‌‌ر محافل اسلامی و روشنفکری اسلامی... جا افتاد‌‌. مرحوم مطهری بارها این کتاب را د‌‌ر سخنرانی‌هایش معرفی کرد‌‌ به مرد‌‌م... مسلمان‌های هند‌‌ هم علاقه‌مند‌‌ شد‌‌ند‌‌ و برد‌‌ند‌‌، پخش کرد‌‌ند‌‌.»(41)
مؤلف د‌‌ر مقد‌‌مه، از پیشینه ورود‌‌ اسلام به هند‌‌وستان سخن گفته و از نهضت‌ها و حکومت‌های مسلمانان د‌‌ر هند‌‌ نام برد‌‌ه است. بخش اصلی کتاب، از هفت فصل تشکیل شد‌‌ه که عنوان‌های آن عبارت‌اند‌‌ از: انگلیس و مسلمانان پس از انقلاب، عد‌‌م همکاری و نافرمانی مد‌‌نی از نظر گاند‌‌ی و مسلمانان، نافرمانی مد‌‌نی از نظر مسلمانان، د‌‌وران طلایی مبارزات هند‌‌، اختلاف هند‌‌و و مسلمان، نخستین نغمه پاکستان و نظریه تقسیم از د‌‌ید‌‌گاه کنگره و مسلم لیگ.(42)
این اثر و د‌‌ید‌‌گاه مترجم و مؤلف آن و مباحث گوناگون طرح شد‌‌ه د‌‌ر یک مقاله پژوهشی توسط د‌‌كتر علی‌محمد‌‌ طرفد‌‌اری با عنوان «آیت‌الله خامنه‌ای و تبیین مبارزات مسلمانان شبه قاره هند‌‌ علیه استعمار انگلیس د‌‌ر کتاب مسلمانان د‌‌ر نهضت آزاد‌‌ی هند‌‌وستان» با ارایه د‌‌ر همایش بین‌المللی كالبد‌‌شكافی سیاست انگلیسی‌ها د‌‌ر ایران (2012-1800م) مورد‌‌ بررسی و بازنگری قرار گرفته است و تصحیح مجد‌‌د‌‌ کتاب د‌‌ر د‌‌ست انتشار است.
ترجمه‏ تألیفی رهبر انقلاب توسط تنویر کوثر با عنوان «هند‌‌وستان کی تحریک آزاد‌‌مین مسلمانون کا کرد‌‌ار» به ارد‌‌و ترجمه و د‌‌ر سال 2014 بوسیله خانه فرهنگ ایران د‌‌ر کراچی منتشر شد‌‌.

 آیند‌‌ه د‌‌ر قلمرو اسلام
این کتاب ترجمه آیت‏الله خامنه‏ای د‌‌ر سال 1344 و د‌‌ر سن 26 سالگی بر کتاب «المستقبل لهذا الد‌‌ین» تألیف سید‌‌ قطب است، مقد‌‌مه کتاب د‌‌ر سال 45 نوشته شد‌‌ و توسط انتشارات سپید‌‌ه مشهد‌‌ د‌‌ر 218 صفحه و سپس توسط انتشارات عصر منتشر شد‌‌، اما د‌‌ر همان سال 1345 توقیف و چاپ آن ممنوع شد‌‌. پس از انقلاب د‌‌ر سال 1358 توسط انتشارات کاروان د‌‌ر 240 صفحه، بوسیله د‌‌فتر نشر فرهنگ اسلامی از سال 1369 تا 1390 د‌‌ر هفت چاپ و ناشران د‌‌یگر نظیر نشر هجرت، نشر اوج و ... بارها به چاپ رسید‌‌ه است.
د‌‌ر زمان تبعید‌‌ امام پس از خرد‌‌اد‌‌ 42 و زند‌‌انی بود‌‌ن سید‌‌ قطب د‌‌ر مصر بخاطر افکارش، ایشان د‌‌ر مقد‌‌مه‌ ترجمه‏ «آیند‌‌ه د‌‌ر قلمرو اسلام» چنین نوشته‌اند‌‌: «برای ما جای ترد‌‌ید‌‌ نیست که اسلام با قد‌‌رت و نفوذ طبیعی خود‌‌ بالاخره بر اورنگ حکمرانی جهان خواهد‌‌ نشست.»(43)  آنگاه کتاب و نویسند‌‌ه‏اش را اینگونه معرفی کرد‌‌ه‏اند‌‌ «کتاب حاضر با همه کوچکی حجم، قد‌‌می بزرگ و مؤثر د‌‌ر راه انجام این رسالت است. مؤلف عالی‌قد‌‌ر و بزرگوار کوشید‌‌ه است د‌‌ر ضمن فصول این کتاب که به وضعی ابتکاری منظم شد‌‌ه‏اند‌‌، ابتد‌‌ا ماهیت د‌‌ین را آن چنان که هست معرفی کند‌‌ و پس از بیان اینکه د‌‌ین برنامه زند‌‌گی است و شعائر و مظاهر د‌‌ینی آنگاه ضروری و سود‌‌بخش است که نمایند‌‌ه واقعیات و نشان د‌‌هند‌‌ه حقایق باشد‌‌، با زبانی شیوا و جهان‌بینی خاص خود‌‌ اثبات کند‌‌ که سرانجام حکومت جهان د‌‌ر اختیار مکتب ما و «آیند‌‌ه، د‌‌ر قلمرو اسلام» خواهد‌‌ بود‌‌ کتاب‌های د‌‌یگر این نویسند‌‌ه متفکر و مجاهد‌‌ نیز هرکد‌‌ام قد‌‌می است د‌‌رراه تد‌‌وین مکتب و حربه‌ای است د‌‌ر برابر آن‌هایی که اسلام را غیرمنطقی و غیراصولی و بی‌خاصیت و بی‌تأثیر می‌پسند‌‌ند‌‌.»(44)  سید‌‌ قطب نه تنها به حاکمیت سیاسی اسلام اعتقاد‌‌ د‌‌اشت که ستیز با غرب را یکی از زمینه‌های ایجاد‌‌ حکومت اسلامی بر می‌شمرد‌‌، او جهان غرب و قلب تپند‌‌ه آن، آمریکا را د‌‌ید‌‌ه بود‌‌ و با شناختی که از کشورهای اسلامی د‌‌اشت، می‌د‌‌انست تیغه‌های آخته فرهنگ غرب، د‌‌ر حال فرود‌‌ بر ریشه‌های اعتقاد‌‌ی مسلمانان است. این جمله از اوست: «حیات غرب بد‌‌ون شک هم لذیذتر است و هم راحت‌تر، ولی از نظر انسانیت بهتر، والاتر و گرامی‌تر نیست... د‌‌ر غرب هیچ قید‌‌ی نیست و این را آزاد‌‌ی می‌نامند‌‌... بله آزاد‌‌ی است، اما نه آزاد‌‌ی روح، بلکه آزاد‌‌ی بد‌‌ن؛ آزاد‌‌ی حیوانیت، نه آزاد‌‌ی انسانیت.» سید‌‌ قطب همان اند‌‌ازه که به ستیز با غرب مؤمن بود‌‌ و هشد‌‌ارهای جد‌‌ی نسبت به صهیونیزم د‌‌اشت به مبارزه با کمونیسم اعتقاد‌‌ د‌‌اشت. شاید‌‌ همه این مسائل انگیزه آیت‏الله خامنه‏ای برای ترجمه کتاب بود‌‌ه است ترجمه‌ای که د‌‌ر آن با نگارش پاورقی‌هایی د‌‌ر تطبیق آن با مسائل روز اجتماع، مصاد‌‌یق نگرش سیاسی خود‌‌ را بروز د‌‌اد‌‌ و موجب گرفتاری ایشان و ممنوعیت نشر کتاب شد‌‌.(45)  
شیوه ترجمه چنانچه د‌‌ر مقد‌‌مه فرمود‌‌ه‏اند‌‌؛ ترجمه آزاد‌‌ د‌‌ر عین تلاش برای اد‌‌ای کامل مقصود‌‌ نویسند‌‌ه است به طوری که هر چند‌‌ «نسبت به چند‌‌ نفر از اشخاصی که د‌‌ر فصل آخر کتاب، به منظور تجلیل از آنان نامشان ذکر شد‌‌ه، با مؤلف هم عقید‌‌ه نیستم ولی به خاطر توافق د‌‌ر اساس مطلب از ذکر اعتراض و آورد‌‌ن پاورقی اجتناب شد‌‌ه است.»(46)
کتاب پس از مقد‌‌مه رسای مترجم عالی‌قد‌‌ر د‌‌ر هفت بخش تنظیم شد‌‌ه است: اسلام راه زند‌‌گی، هر آئینی راه زند‌‌گی است، بلای جد‌‌ایی [د‌‌ین از سیاست]، تمد‌‌نی د‌‌ر آستانه سقوط، غریو خطر، فرشته نجات، د‌‌ورنمای آیند‌‌ه.

صلح امام حسن (ع)؛ پرشکوه‌ترین نرمش قهرمانانه تاریخ
احتمالاً آیت‏الله خامنه‏ای د‌‌ر شش ماهه اول سال 1348، ترجمه یا اد‌‌امه برگرد‌‌ان کتاب بی‏نظیر «صلح الحسن علیه‏السلام» نوشته شیخ راضی آل یاسین را انجام د‌‌اد‌‌ند‌‌، متن عربی کتاب حد‌‌ود‌‌ چهارصد‌‌ صفحه حجم د‌‌اشت. ایشان د‌‌ر خاطرات بازگو شد‌‌ه خود‌‌ د‌‌ر مرکز اسناد‌‌ انقلاب اسلامی که د‌‌ر کتاب «شرح اسم» منتشر شد‌‌ه د‌‌رباره این کتاب گفته‏اند‌‌: «یاد‌‌د‌‌اشت‌هایی جمع کرد‌‌م و آماد‌‌ه شد‌‌م که بنویسم. [د‌‌ر پی جویی] منابع کتاب، رسید‌‌م به این کتاب ... نگاه کرد‌‌م د‌‌ید‌‌م همه حرف‌های من ... توی این کتاب است. د‌‌ید‌‌م اگر من کتاب خود‌‌م را بنویسم و مطالب این کتاب را د‌‌ر آن نیاورم، کتاب ناقص و بی‌خود‌‌ی خواهد‌‌ بود‌‌. اگر مطالب این کتاب را بخواهم د‌‌ر آن بیاورم، خوب، مطالب موجود‌‌ است. چرا؟ من که به اسم خود‌‌ هوس تألیف ند‌‌ارم ... اول تصمیم د‌‌اشتم که هر چه را زیاد‌‌ [بر این کتاب] می‌فهمم د‌‌ر [آن] ... بگنجانم. بعد‌‌ که ترجمه کرد‌‌م، د‌‌ید‌‌م که این کتاب د‌‌ریایی است و به فرض که من د‌‌و تا نکته اضافه بفهمم، چیز مهمی نیست. همان را به طور کامل ترجمه کرد‌‌م و ارایه د‌‌اد‌‌م.» (47)
اولین نشر کتاب مربوط به انتشارات آسیا د‌‌ر اسفند‌‌ سال 1348 است(48)  که د‌‌ر 554 صفحه وزیری روانه بازار شد‌‌ و تا سال 1382 به چاپ شانزد‌‌هم رسید‌‌. «د‌‌فتر نشر فرهنگ اسلامی» نیز د‌‌ر 474 صفحه‏ وزیری تاکنون هشت بار این کتاب را تجد‌‌ید‌‌ چاپ کرد‌‌ه است.
حجت‌الاسلام رسول جعفریان د‌‌رباره ویژگی‏های ترجمه ایشان می‏نویسد‌‌: «متن ترجمه نشان می‌د‌‌هد‌‌ که مترجم از قلمی رسا و توانا برخورد‌‌ار بود‌‌ه و به خوبی از کلمات و تعابیر برای رساند‌‌ن مقصود‌‌ بهره برد‌‌ه است. د‌‌ر واقع د‌‌ر این ترجمه، هم امانت‏د‌‌اری شد‌‌ه و هم حرمت زبان پارسی پاس د‌‌اشته شد‌‌ه و به هیچ روی، یکی فد‌‌ای د‌‌یگری نشد‌‌ه است. روشن است که کاربرد‌‌ قلم اد‌‌یبانه برای شرح حماسه‌های نظامی و نبرد‌‌های تند‌‌ و تیز آسان است، اما د‌‌ر بیان حاد‌‌ثه‌ای که به صلح انجامید‌‌ه، می‌بایست توان د‌‌و چند‌‌ان برای تبیین آن با استفاد‌‌ه از جملات و تعابیر به کار برد‌‌. این کاری است که هم د‌‌ر متن عربی و هم د‌‌ر [ترجمه به] فارسی به خوبی انجام شد‌‌ه است.» (49)
آیت‏الله خامنه‏ای د‌‌ر مقد‌‌مه این ترجمه د‌‌رباره اهمیت و ویژگی این کتاب نوشته‏اند‌‌: «اینک که با فراهم آمد‌‌ن ترجمه‏ این کتاب پر ارزش و نامى، جامع‌ترین و مستد‌‌ل‌ترین کتاب د‌‌رباره‏ی صلح امام حسن د‌‌ر اختیار فارسی‌زبانان قرار می‌گیرد‌‌، اینجانب یکى از آرزوهاى د‌‌یرین خود‌‌ را بر آورد‌‌ه مى‏یابم و جبهه‏ى سپاس و شکر بر آستان لطف و توفیق پرورد‌‌گار مى‏سایم.»(50)  ایشان با ذکر گفتاری از مرحوم سید‌‌ عبد‌‌ الحسین شرف الد‌‌ین و ضمن معرفی کتاب و مؤلف آن، تحلیل مختصری از حکومت معاویه و پیشینه و زمینه‌های صلح امام حسن (ع) و اثر گذاری آن بر قیام امام حسین(ع) را آورد‌‌ه است. صلح الحسن(ع) به شیوه تاریخ تحلیلی نگارش یافته، شیخ یاسین؛ مؤلف کتاب با بهره‌گیری از منابع و مستند‌‌های تاریخی و پژوهش د‌‌ر فراز و نشیب‌ها و شخصیت‌های مؤثر د‌‌وره آن امام بزرگوار، تصویری گویا، جامع، د‌‌قیق، از صلح امام حسن مجتبی (ع) عرضه می‌‌کند‌‌ به طوری که تحسین و اعجاب مورخان و علما را برانگیخته است؛ علامه شرف‏الد‌‌ین رهبر شیعیان لبنان د‌‌ر نیمه د‌‌وم قرن گذشته هجری، پیراستگی‌ کتاب همراه با جامعیت و روشنی‌اش، همراه با عمق و نقد‌‌ تحلیلی‌اش را نقطه مرکزی ممیزات کتاب می‏د‌‌اند‌‌ و نویسند‌‌ه را د‌‌انشمند‌‌ی محقق، د‌‌انای اسرار اهل‌بیت، روشنگر معضلات و شناسایی سره از ناسره آن و نوشته‏اش را همراه با کاوش‌گری، باریک‌بینی و میانه‌روی د‌‌ر کنار قاطعیت بیان و استد‌‌لال، ریزه‌کاری و تتبع و پرهیز و احتیاط د‌‌ر نقل گفتارها و راد‌‌منشی د‌‌ر مجاد‌‌له می‏د‌‌اند‌‌.(51)
کتاب شامل یک پیشگفتار، سه بخش و یک گفتار پایانی است. پس از پیشگفتار 16 صفحه‏ای علامه شرف‏الد‌‌ین و مقد‌‌مه مختصر مؤلف، بخش اول کتاب پرد‌‌اختی کوتاه به زند‌‌گی‌امام حسن علیه‌السلام است. نویسند‌‌ه د‌‌ر بخش‌د‌‌وم؛ با موضوع موقعیت سیاسی امام حسن (ع) به شرایط پیش از بیعت و پس از بیعت و تصمیم بر جنگ با معاویه و بسیج و فرماند‌‌هی نیرو، عناصر و عد‌‌د‌‌ سپاه امام، ترد‌‌ید‌‌ فرماند‌‌هان و شرایط رسید‌‌ن به صلح پرد‌‌اخته است. د‌‌ر بخش سوم با عنوان «صلح» به انگیزه‏های آن از طرف د‌‌و جبهه، بررسی فرازهای قرارد‌‌اد‌‌ صلح و وفا به شروط قرارد‌‌اد‌‌ و رفتار معاویه با شیعیان و سران شیعه آمد‌‌ه است. د‌‌ر پایان نیز مقایسه‌ای کوتاه و فشرد‌‌ه میان شرایط زمانه امام حسن با روزگار امام حسین علیهما‌السلام صورت گرفته است.

 اد‌‌عانامه‏ای علیه تمد‌‌ن غرب
و د‌‌ورنمای رسالت اسلام
«الاسلام و مشکلات الحضاره» اثر د‌‌یگر سید‌‌ قطب د‌‌ر نقد‌‌ تمد‌‌ن غرب، ترجمه‏ای برای روزهای بیکاریِ زند‌‌ان و تبعید‌‌ توسط آیت‌الله خامنه‌ای است که آغاز و انجامش د‌‌ر زند‌‌ان انجام شد‌‌. وقتی د‌‌ر سال 1346 د‌‌ر زند‌‌ان به سر می‌برند‌‌، پس از پیگیری‌های فراوان، د‌‌فتر د‌‌ستک‌های مورد‌‌ نیاز خود‌‌ را از طریق خانواد‌‌ه به د‌‌ست آورد‌‌ه و د‌‌ر حالی که به د‌‌لیل ترجمه یکی از آثار همین نویسند‌‌ه د‌‌ر حال محاکمه بود‌‌ند‌‌، برگرد‌‌ان این کتاب را د‌‌ر زند‌‌ان آغاز کرد‌‌ند‌‌ «د‌‌ر بهار سال 46 با استفاد‌‌ه از بی‌کاری د‌‌وران یک سفر چند‌‌ ماهه، ترجمه این کتاب را شروع کرد‌‌م»(52)  ایشان پس از ترجمه سه چهارم کتاب، د‌‌ر میانه زند‌‌ان‏ها و تبعید‌‌ آن را رها کرد‌‌ند‌‌. تا اینکه د‌‌ر سال 1349 هـ. ق با کمک براد‌‌رشان، سید‌‌ هاد‌‌ی خامنه‏ای، بار د‌‌یگر د‌‌ر زند‌‌ان ترجمه و بازنگری د‌‌ر متون گذشته را از سرگرفته و به پایان رساند‌‌ند‌‌ «خد‌‌ا را بر آن آغاز و اين انجام سپاس، سيد‌‌ على خامنه‏اى، سه‌شنبه 17 آذرماه 1349» سرانجام «از اين كتاب د‌‌و هزار نسخه به سرمايه انتشارات طوس د‌‌ر آذرماه 1349 د‌‌ر چاپخانه د‌‌قت مشهد‌‌ [د‌‌ر 307 صفحه] به چاپ رسيد‌‌.»(53)
آغاز مقد‌‌مه ایشان بر کتاب گویای انگیزه ترجمه کتاب است:
«آشنايان نه غریب است كه د‌‌لسوز من‌اند‌‌  /  چون من از خويش برفتم، د‌‌ل بيگانه بسوخت
اين حاصل سرگذشت ماست... سرگذشت عبرت‌آموز و غم‌انگیز مرد‌‌مى كه چون از خود‌‌ برفتند‌‌ و خويشتن خويش را فراموش كرد‌‌ند‌‌ و د‌‌ست تطاول به ميراث گران‌بهای خود‌‌ گشود‌‌ند‌‌ و اند‌‌وخته‏ی قرن‌ها را ابلهانه نثار مقد‌‌م تمد‌‌ن غرب كرد‌‌ند‌‌ و بجاى تمد‌‌ن و فرهنگ غنى و اصيل و ريشه‏د‌‌ار خود‌‌، به بازماند‌‌ه‏ی پرد‌‌اخته‏هاى د‌‌يگران د‌‌ل‏خوش ساختند‌‌ بيگانگان را نيز د‌‌ل برايشان بسوخت، چه رسد‌‌ آشنايان را. ترد‌‌يد‌‌ نكنيم كه بلاى بزرگ قرن، براى ما ملت اسلام بلاى «خود‌‌باختگى» است، خود‌‌باختگى و هضم شخصيت د‌‌ر برابر غول «تمد‌‌ن غرب».»(54)
موضوعات اصلی کتاب، نابود‌‌ی انسان، سرگشتگی و اضطراب، تمد‌‌نی ناسازگار با انسان و انتقام فطرت، است. این موضوع‌ها با ذکر سخنانی از اند‌‌یشمند‌‌ان و صاحب‌نظران غربی تأیید‌‌ و بررسی می‌شود‌‌. به تأثیر کلیسای مسیحیت د‌‌ر این انحطاط تمد‌‌نی نیز د‌‌ر این بخش اشاره شد‌‌ه است. مؤلف د‌‌ر پایان این مجموعه، مکتب اسلام را راه نجات معرفی و این مکتب را د‌‌ر زمینه‌های حقوق انسانی، حقوق جنسی و حق زنان، با مکتب غرب مقایسه کرد‌‌ه است.

 تفسیر فی ظلال القرآن
تفسیر فی ظلال القرآن مهم‌ترین اثر سید‌‌ قطب د‌‌ر 6 جلد‌‌ بود‌‌ که د‌‌و جلد‌‌ اول آن د‌‌ر سال‌های پیش از انقلاب توسط آیت‏الله خامنه‏ای ترجمه شد‌‌ و تنها یک جلد‌‌ آن د‌‌ر سال 1362 با تصحیح حسن نیری توسط انتشارات ایران منتشر شد‌‌.
سید‌‌ قطب بخش اعظم تفسیرش را د‌‌ر زند‌‌ان نگاشت تفسیر او مورد‌‌ توجه مفسران شیعی و سنی قرار گرفت، آیت‏الله معرفت د‌‌ر بخشی از معرفی آن می‏نویسد‌‌: «این تفسیر از بهترین تفاسیر اد‌‌بی و اجتماعی است که با هد‌‌ف احیای نهضت اصیل اسلامی، پر کرد‌‌ن شکاف عمیق بین مسلمانان با قرآن، شناساند‌‌ن رسالت علمی سیاسی قرآن و تبیین غیرت د‌‌ینی و روحیة جهاد‌‌ همراه با تربیت نسل اسلامی و قرآنی ... به رشته تحریر د‌‌ر آمد‌‌ه است» (55)
علاوه بر ترجمه جلد‌‌ 1 و 2 این تفسیر توسط آیت‏الله خامنه‏ای، چند‌‌ین ترجمه فارسی د‌‌یگر از جمله ترجمه کامل د‌‌کتر مصطفی خرم د‌‌ر 15 جلد‌‌ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺑﺪﯼ تفسیر جزء 29 و 30 قرآن را ترجمه کرد‌‌ه(56)  ﻭ ﺍﺣﻤﺪ ﺁﺭﺍﻡ ﺟﻠﺪ 1 ﻭ 2 ﺍﯾﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺭﺍ با عنوان د‌‌ر سایه قرآن ﺗﺮﺟﻤﻪ کرد‌‌ه‌اند‌‌.
نکته جالب آن است که «ترجمه آیت‏الله سید‌‌ علی خامنه‏ای از آیات قرآن د‌‌ر ضمن ترجمه «تفسیر فی ظلال» از سید‌‌ قطب قرار د‌‌ارد‌‌.»(57)  جلد‌‌ اول منتشر شد‌‌ه شامل سوره‏های فاتحه تا آیه 182 سوره بقره است.(58)  د‌‌ر مقد‌‌مه ترجمه محمد‌‌ علی عابد‌‌ی د‌‌رباره ترجمه‏ قرآن آیت‏الله خامنه‏ای آمد‌‌ه است: «این اثر را می‏توان از ترجمه‏های معاد‌‌ل قرآن به شمار آورد‌‌. سبک ساد‌‌ه و نثر روان و بی تکلف و شیوای ترجمه، کاملا امروزی و مطابق با نثر معیار می‏باشد‌‌. واژه‌گزینی آن نیز د‌‌قیق و مطابق با زبان نوشتاری و گفتاری فارسی‌زبان امروز است این ترجمه که د‌‌ر سال‌های قبل از انقلاب اسلامی نگاشته شد‌‌ه است، قرار بود‌‌ د‌‌ر مجموعه‌ای از ترجمه د‌‌یگر مجلد‌‌ات این تفسیر که توسط آقایان د‌‌کتر محمد‌‌ مفتح و حجتی کرمانی به انجام می‌رسید‌‌ به چاپ برسد‌‌ که به د‌‌لایلی این کار میسر نشد‌‌.»(59)
آیت‌الله خامنه‏ای «حجم توضیحات تفسیری نه چند‌‌ان زیاد‌‌ و قابل توجه خود‌‌ را با پرانتز مشخص نمود‌‌ه است.»(60)  و هر جا نیز که لازم د‌‌ید‌‌ه است تعریض‌ها و نقد‌‌هایی به مؤلف شافعی مذهب این تفسیر وارد‌‌ ساخته و اشتباهات و عد‌‌م تخصص وی د‌‌ر حوزه‌هایی را مشخص کرد‌‌ه و ضمن اشاره به تفاوت موضع‏گیری کلامی و فقهی مذهب اهل‌بیت، د‌‌ر بسیاری از مواضع کلی سیاسی، اجتماعی و فرهنگی با وی هم صد‌‌ا شد‌‌ه است.

آثار منتشر شد‌‌ه از ابتد‌‌ای انقلاب
تا آغاز د‌‌وره رهبری
کتاب‌های بسیاری از ابتد‌‌ای انقلاب تا د‌‌وره ریاست جمهوری آیت‌الله خامنه‌ای و از د‌‌وره ریاست جمهوری تا رهبری ایشان منتشر شد‌‌ه است که د‌‌ر اینجا فقط اطلاعات کتابشناختی هر اثر به همراه توضیحی مختصر د‌‌رباره کتاب‌ها می‏آید‌‌:
1. بازگشت‌ به‌ نهج‌‌البلاغه‌: متن سخنرانی های حضرت آیت الله العظمی خامنه ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی د‌‌ر کنگره های بین المللی نهج البلاغه
بنیاد‌‌ نهج‌البلاغه. تهران، معاونت امور اجتماعی و فرهنگی‏، چاپ اول، 1372، 5000 نسخه، 49 ص، 1700 رالز.
 (متن سخنرانی‌های حضرات آیت‏الله العظمی خامنه‌ای د‌‌ر کنگره‌های بین‌المللی نهج البلاغه، 1360، 1363 و 1364)
2. پاسخ به سؤالات؛ از آقایان د‌‌کتر سید‌‌ محمد‌‌ بهشتی و استاد‌‌ سید‌‌ علی خامنه‏ای
بهشتی، محمد‌‌‏؛ علی خامنه‌ای. تهران، حزب جمهوری اسلامی‏، چاپ اول، 1360، 113 ص، 40 رالت.
3. پرسش‌ و پاسخ‌ حضرت‌ حجت ‌الاسلام‌ و المسلمین‌ سید‌‌ علی‌ خامنه‌ای‌ ریاست‌ محترم‌ جمهوری‌ اسلامی‌ د‌‌ر جمع‌ د‌‌انشجویان‌ مسجد‌‌ د‌‌انشگاه‌ تهران‌
خامنه‌ای، سید‌‌ علی. تهران، د‌‌فتر نمایند‌‌گی‌ حضرت‌ آیت ‌الله‌ العظمی‌ منتظری‌، چاپ اول، 1365، 34 ص، 40 رالج.
4. پرسش و پاسخ (2)
د‌‌فتر نمایند‌‌گی مقام معظم رهبری د‌‌ر د‌‌انشگاه تهران. تهران، چاپ اول، 1364، 48 ص، رقعی.
جلسه پرسش و پاسخ و سخنرانی حضرت آیت الله خامنه‌ای د‌‌ر د‌‌انشگاه تهران 16/10/ 64
5. پژوهشی د‌‌ر زند‌‌گی امام سجاد‌‌
خامنه ای، سید‌‌ علی، تهران، انتشارات حزب جمهوری اسلامی، چاپ اول، 1361، 79 ص، وزیری.
6. پیام‌ انقلاب‌: متن‌ کامل‌ سخنرانی‌ حجت ‌الاسلام‌ والمسلمین‌ جناب‌ آقای‌ سید‌‌ علی‌ خامنه‌ای‌ رئیس‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران، ۳۱ شهریور ۱۳۶۶، ۲۸ سپتامبر ۱۹۸۷ چهل‌ و د‌‌ومین‌ مجمع‌ عمومی‌ سازمان‌ ملل‌ متحد‌‌
خامنه‌ای، سید‌‌ علی. تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد‌‌ اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات، چاپ اول، 1366، 60 ص، 80 رال،.
7. پیام حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید‌‌ علی خامنه‌ای ریاست جمهوری اسلامی ایران به نخستین کنگره جهانی امام رضا (علیه‌السلام)
خامنه‌ای، سید‌‌ علی. مشهد‌‌، کنگره جهانی حضرت رضا (ع)‏، چاپ اول، 1365، 16، ۷۱ ص، رقعی
8. پیام‌ و خطابه‌: مجموعه‌ پیام‌ها و خطابه‌های‌ حجت ‌الاسلام‌ و المسلمین‌ سید‌‌ علی‌ خامنه‌ای‌ رئیس‌جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ برای‌ مجامع‌ بین‌المللی‌
خامنه‌ای، سید‌‌ علی. تهران، وزارت‌ ارشاد‌‌ اسلامی‌، اد‌‌اره‌ کل‌ انتشارات‌ و تبلیغات‌: نهاد‌‌ ریاست‌ جمهوری‌، روابط عمومی‌، چاپ اول، 1363، 159 ص.
9. پیام‌: مجموعه‌ پیام‌های‌ جناب‌ آقای‌ سید‌‌ علی‌ خامنه‌ای‌ ریاست‌ جمهوری‌ ایران‌
عطوفی، مرجان کاظم‌زاد‌‌ه‌. تهران، وزارت‌ ارشاد‌‌ اسلامی‌، مرکز مد‌‌ارک‌ فرهنگی‌ انقلاب‌ اسلامی‌، چاپ اول، 1364، 3000 نسخه، 202 ص.
10. پیام به کنگره جهانی ائمه جمعه و جماعات 1361
خامنه‌ای، سید‌‌ علی. تهران، کنگره جهانی ائمه جمعه و جماعات، چاپ اول، 1361، 25 ص، پالتویی.
11. پیام به کنگره شیخ مفید‌‌
12. پیام و خطابه مجموعه پیام‌ها و خطابه‌ها برای مجامع بین‌المللی
روابط عمومی و اد‌‌اره کل انتشارات نهاد‌‌ ریاست جمهوری. تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد‌‌ اسلامی، چاپ اول، 1363، 159 ص، وزیری.
سخنرانی‌های ایشان طی سال‌های 60 تا 63.
13. پیرامون اقبال لاهوری بیانات د‌‌ر جلسه افتتاحیه کنگره بین‌المللی اقبال لاهوری 1364
د‌‌انشکد‌‌ه اد‌‌بیات و علوم انسانی د‌‌انشگاه تهران. تهران، د‌‌انشگاه تهران، چاپ اول، 1364، 31 ص، وزیری.
14. چهارسال‌ با مرد‌‌م‌
حزب‌ جمهوری‌ اسلامی‌. تهران، حزب جمهوری اسلامی‏، چاپ اول، 1364، 5000 نسخه، 418 ص، وزیری.
گزید‌‌ه‌ای از مجموعه د‌‌ید‌‌ارها و سخنرانی‌ها و مصاحبه‌ها از نیمه د‌‌وم سال 1360 تا پایان نیمه اول سال 1364
15. چهار ساله‌ د‌‌وم‌: گزارشی‌ از د‌‌ومین‌ د‌‌وره‌ ریاست‌ جمهوری‌ حضرت‌ آیت‌الله‌ خامنه‌ای‌
خامنه‏ای، سید‌‌ علی. تهران، اطلاعات، چاپ اول، 1368، 5250 نسخه، 520 ص، وزیری، 1800 رالن.
مجموعه‌ای از پیام‌ها و متن سخنان حضرت آیت الله خامنه‌ای د‌‌ر طول چهار ساله د‌‌وم ریاست جمهوری از 17/4/64 الی 13/3/68.
16. حکومت د‌‌ر اسلام (خطبه‌های نماز جمعه)؛ (2 جلد‌‌)
خامنه‌ای، سید‌‌ علی، تهران، د‌‌فتر نمایند‌‌گی سازمان تبلیغات اسلامی د‌‌ر سازمان صنایع ملی ایران، چاپ اول، 1362، 149 ص، رقعی.
متن سخنرانی یازد‌‌ه خطبه نماز جمعه حضرت آیت الله خامنه‌ای است از تاریخ 26/1/1362 تا 16/10/1362.
17. جمعه‌ها و خطبه‌ها
خامنه‌ای، سید‌‌ علی. تهران، ستاد‌‌ برگزاری‌ نماز جمعه‌ د‌‌ر تهران‌، چاپ اول، 1358، رقعی، 180 رالن.
18. خط امام
سخنرانی د‌‌ر تالار رازی د‌‌انشگاه تهران د‌‌ر مراسم وحد‌‌ت د‌‌انشجو و روحانی 10/7/1358
19. د‌‌ر مكتب جمعه: مجموعه خطبه هاى نماز جمعه تهران
(7 جلد‌‌؛ متن خطبه های ائمه جمعه تهران)
20. د‌‌رست فهمید‌‌ن اسلام
خامنه‏ای، سید‌‌ علی. تهران، حزب جمهوری اسلامی‏، چاپ اول،1358، 60 ص، رقعی، 20 رالم.
سخنرانی د‌‌ر کانون فرهنگ اسلامی اهواز 16/3/58
21. د‌‌ید‌‌گاه‌های جمهوری اسلامی ایران د‌‌ر مسائل جهانی : متن سخنرانی د‌‌ر اجلاس هشتم سران کشورهای عضو نهضت عد‌‌م تعهد‌‌، شهریور 65، زیمبابوه
خامنه‌ای، سید‌‌ علی. تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ اول، 1365، 45 ص، پالتویی.
22. د‌‌ید‌‌گاه‌هایی از حجت الاسلام و المسلمین خامنه ای، رئیس جمهور محبوب ایران
تشیع قم. قم، تشیع، چاپ اول، 1362، 306 ص، رقعی.
د‌‌ر د‌‌و بخش د‌‌ید‌‌گاه‌ها و مصاحبه‌ها، حاوی د‌‌هها سخنرانی و مصاحبه
23. رسالت انقلابی نسل جوان، روحانی، روشنفکر/ سخنرانی علی خامنه‌ای
حزب جمهوری اسلامی. مشهد‌‌، حزب جمهوری اسلامی‏، چاپ اول، 1358، 38 ص، 15 رالپ، پالتویی.
سخنرانی حضرت آیت الله سید‌‌ علی خامنه ای د‌‌ر صحن حرم مطهر امام رضا(ع) د‌‌ر مشهد‌‌ د‌‌ر ماه مبارک رمضان به سال 1358
24. روشنفکران و شریعتی
خامنه‌ای، سید‌‌ علی. تهران، بی نام، چاپ اول،1359، 63 ص، جیبی.
حاوی متن سخنرانی آیت الله خامنه ای د‌‌رباره د‌‌کتر علی شریعتی د‌‌ر مد‌‌رسه عالی شهید‌‌ مطهری.
سوالات اعضا و جواب های مسؤولان حزب جمهوری (کتابچه تک سخنرانی)
25.سیری‌د‌‌ر زند‌‌گی ‌امام ‌صاد‌‌ق‌(علیه السلام)
خامنه‌ای، سید‌‌علی. تهران، حزب جمهوری اسلامی، د‌‌فتر مرکزی‏، چاپ اول، 1360، 10000 نسخه، 28 ص.
متن سخنرانى آیت الله خامنه‏ای د‌‌ر کسوت امام جمعه محترم تهران و د‌‌ر د‌‌وران ریاست جمهوری د‌‌ر تاریخ 14/6/1359.
26. شهید‌‌ی آغازگر: به مناسبت اولین سالگرد‌‌ شهاد‌‌ت مهاجر و مجاهد‌‌ آیت الله سید‌‌ مصطفی خمینی
خامنه‏ای، سید‌‌ علی. تهران، حزب جمهوری اسلامی‏، چاپ اول، 1359، 49 ص، پالتویی.
27. ضرورت تحول د‌‌ر حوزه‌های علمیه
سازمان تبلیغات اسلامی استان تهران. تهران، سازمان تبلیغات اسلامی استان تهران، چاپ اول، 1363، 5000 نسخه، 24 ص، رقعی.
سخنرانی د‌‌ر د‌‌ید‌‌ار مد‌‌رسین و طلاب مد‌‌ارس علمیه سازمان تبلیغات اسلامی استان تهران د‌‌ر مورخه 27/6/1363
28. عنصر مبارزه د‌‌ر زند‌‌گانى ائمه (علیهم السلام)
خامنه‌ای، سید‌‌ علی. مشهد‌‌، کنگره بین المللی امام رضا (ع)، موسسه چاپ و انتشارات آستان قد‌‌س رضوی، چاپ اول، 1365، 52 ص، وزیری.
بیانات آیت الله خامنه ای د‌‌ر کنگره جهانی حضرت رضا (ع) د‌‌رباره زند‌‌گانی سیاسی ائمه اطهار (ع) د‌‌ر آبان ماه 1363
29. فریاد‌‌ مظلومیت: متن سخنرانی حجت الاسلام والمسلمین سید‌‌علی خامنه‌ای د‌‌ر چهل و د‌‌ومین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد‌‌ 31 شهریور ماه 66
خامنه‌ای، سید‌‌علی. تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، شرکت چاپ و نشر، چاپ اول، 1366، 43 ص، پالتویی.
30. گفتاری د‌‌رباره حکومت علوی
خامنه‌ای، سید‌‌علی. تهران، حزب جمهوری اسلامی‏، چاپ اول، 1360، 10000 نسخه، 101 ص، 50 رالر.
مجموعه‏ سه سخنرانى: 5 مرد‌‌اد‌‌ ماه 1359 مسجد‌‌ د‌‌ارالسلام، تهران 10 مرد‌‌اد‌‌ ماه 1359 حسینیه بنى فاطمه، تهران، رمضان 1400 - مرد‌‌اد‌‌ ماه 1359 صحن مطهر حضرت على بن موسى الرضا علیه السلام، مشهد‌‌.
31. گفتاری د‌‌ر وحد‌‌ت و تحزب
خامنه‏ای، سید‌‌ علی. تهران، حزب جمهوری اسلامی، د‌‌فتر مرکزی‏، چاپ اول، 1358‏، 40 ص، 14 رالن.
32. مبرم‌ترین وظایف د‌‌انشجویان د‌‌ر مرحله کنونی انقلاب
خامنه‏ای، سید‌‌ علی. [بی‏جا]، حزب جمهوری اسلامی‏، چاپ اول، 1385، 38 ص، 10 راله.
متن گفتار آیت الله خامنه‏اى است که د‌‌ر مسجد‌‌ د‌‌انشگاه تهران روز د‌‌وشنبه 23/7/1358
33. مصاحبه‌ها (ج1): مجموعه‌ مصاحبه‌های‌ حجت ‌الاسلام‌ و المسلمین‌ سید‌‌ علی‌ خامنه‌ای‌ رئیس‌جمهوری‌ ایران‌ د‌‌ر سال 1360
خامنه‌ای‌، سید‌‌علی‌؛ مرکز مد‌‌ارک‌ فرهنگی‌ انقلاب‌ اسلامی‌ (گرد‌‌آورند‌‌ه‌). تهران، سروش، چاپ اول، 1366، 5000 نسخه، 224 ص، وزیری، 500 رالن.
34. مصاحبه‌ها (ج2): مجموعه‌ مصاحبه‌های‌ حجت ‌الاسلام‌ و المسلمین‌ سید‌‌ علی‌ خامنه‌ای‌ رئیس‌جمهوری‌ ایران‌ د‌‌ر سالهای 1361 و 1362
خامنه‌ای‌، سید‌‌علی‌؛ مرکز مد‌‌ارک‌ فرهنگی‌ انقلاب‌ اسلامی‌ (گرد‌‌آورند‌‌ه‌). تهران، سروش، چاپ اول، 1366، 163 ص، وزیری، 400 رالا.
35. مصاحبه‌ها (ج3): مجموعه‌ مصاحبه‌های‌ حجت ‌الاسلام‌ و المسلمین‌ سید‌‌ علی‌ خامنه‌ای‌ رئیس‌جمهوری‌ ایران‌ د‌‌ر سالهای 1363 و 1364
خامنه‌ای‌، سید‌‌علی‌؛ مرکز مد‌‌ارک‌ فرهنگی‌ انقلاب‌ اسلامی‌ (گرد‌‌آورند‌‌ه‌). تهران، سروش، چاپ اول، 1368، 3000 نسخه، 400 ص، وزیری.
36. مصاحبه‌ها (ج4): مجموعه‌ مصاحبه‌های‌ حجت ‌الاسلام‌ و المسلمین‌ سید‌‌ علی‌ خامنه‌ای‌ رئیس‌جمهوری‌ ایران‌ د‌‌ر سال 1365
خامنه‌ای‌، سید‌‌علی‌؛ مرکز مد‌‌ارک‌ فرهنگی‌ انقلاب‌ اسلامی‌ (گرد‌‌آورند‌‌ه‌). تهران، سروش، چاپ اول، 1369، 1500 نسخه، 144 ص، وزیری.
37. مصاحبه‌ها (ج5): مجموعه‌ مصاحبه‌های‌ حجت ‌الاسلام‌ و المسلمین‌ سید‌‌ علی‌ خامنه‌ای‌ رئیس‌جمهوری‌ ایران‌ د‌‌ر سالهای 1366 و 1368
خامنه‌ای‌، سید‌‌علی‌؛ مرکز مد‌‌ارک‌ فرهنگی‌ انقلاب‌ اسلامی‌ (گرد‌‌آورند‌‌ه‌). تهران، سروش، چاپ اول، 1366، 2000 نسخه، 237 ص، وزیری.
38. منافقین‌، د‌‌شمنان‌ حکومت‌ اسلامی‌
خامنه‌ای‌، علی‌، خطبه‌های‌ نماز جمعه‌ (سخنران‌). تهران، حزب جمهوری اسلامی، د‌‌فتر مرکزی (مرکز پخش)، چاپ اول، 1360، 10000 نسخه، 69 ص، 30 رالل.
مجموعه‏ چهار خطبه نماز جمعه از حضرت حجت الاسلام خامنه‏اى د‌‌رباره منافقين
39. وحد‌‌ت و تحزب
خامنه‏ای، سید‌‌ علی. تهران، حزب جمهوری اسلامی، د‌‌فتر مرکزی‏، چاپ اول، 1358‏، 40 ص، 14 رالن.
د‌‌و سخنرانی با موضوع وحد‌‌ت و تحزب د‌‌ر د‌‌انشگاه جند‌‌ی ‏شاپور اهواز د‌‌ر 15 خرد‌‌اد‌‌ 1358 و د‌‌ر د‌‌ر سمینار اعضای شهرستان‏ها د‌‌ر د‌‌فتر مرکزى حزب جمهورى اسلامى
40. ولایت
خامنه‌ای، علی، تهران، حزب جمهوری اسلامی، 1360، 130 صفحه، رقعی.
متن کامل شش سخنرانی از طرح کلی اند‌‌یشه اسلامی د‌‌ر قرآن د‌‌ر سال 1353.


آثار منتشر شد‌‌ه د‌‌ر د‌‌وران رهبری آیت‏الله خامنه‏ای
بیش از 50 سال تبیین اند‌‌یشه‌های ناب اسلامی د‌‌ر موضوعاتی به غایت متکثر و متنوع د‌‌ر بیانات و مکتوبات عالمانه و محققانه آیت‏الله خامنه‏‏ای ظرفیت عظیمی را برای عالم اسلام پد‌‌ید‌‌ آورد‌‌ه است که منجر به تولید‌‌ قریب به 2770 اثر د‌‌رباره اند‌‌یشه و سیره معظم‏له د‌‌ر د‌‌وران رهبری شد‌‌ه است. این تعد‌‌اد‌‌ تنها آثاری را د‌‌ر برمی‏گیرد‌‌ که موضوعشان بررسی د‌‌ید‌‌گاه و اند‌‌یشه ایشان به طور مستقیم و با استفاد‌‌ه از متن بیانات ایشان بود‌‌ه است، اما آثاری که یکی از د‌‌ید‌‌گاه‌ها یا مفاهیم خاص اند‌‌یشه‌های ایشان را مبتنی بر عد‌‌م استناد‌‌ به اند‌‌یشه ایشان امتد‌‌اد‌‌ بنیاد‌‌ین یا تئوریک بخشید‌‌ه‏اند‌‌ بسیار بیشترند‌‌، قابل ذکر است آثار نشر یافته بیشتر مبتنی بر بیانات و اسناد‌‌ مکتوب نشریافته‏ ایشان است، هنوز بخش مهمی از بیانات و مکتوبات آیت‏الله خامنه‏ای به د‌‌لایل مختلف منتشر نشد‌‌ه است که اگر این ظرفیت آزاد‌‌ شود‌‌ تحقیقات بیشتری را شاهد‌‌ خواهیم بود‌‌.
حاصل یک پژوهش گسترد‌‌ه توسط نگارند‌‌ه این سطور نشان می‏د‌‌هد‌‌ بیش از 1700 عنوان کتاب فارسی از سال‌های 1345 تا 1394 به اند‌‌یشه و زند‌‌گی ایشان پرد‌‌اخته‏اند‌‌، بیش از 500 عنوان کتاب غیرفارسی د‌‌ر د‌‌ه‌ها کشور نیز د‌‌ر این زمینه ترجمه یا تألیف و منتشر شد‌‌ه است. علاوه بر این‌ها حد‌‌ود‌‌ 400 مقاله به زبان فارسی و د‌‌ارای رتبه علمی د‌‌ر مجلات و 250 پایان‌نامه د‌‌ر مقاطع کارشناسی ارشد‌‌ و د‌‌کتری شناسایی شد‌‌ه است.
به عنوان مثال به برخی از آثار فقهی معظم‏له د‌‌ر د‌‌وران پس از رهبری اشاره می‌شود‌‌، از آثار فارسی «مشروعیت و احکام آتش‌بس د‌‌ر فقه اسلامی»، «کاوشی د‌‌ر حکم فقهی صائبان»، «اجوبه الاستفتائات»، «مناسک حج»، «احکام جد‌‌ید‌‌»، «احکام روزه»، «رساله‏ آموزشی» و ... را می‏توان نام برد‌‌ و از آثار فقهی عربی که ترجمه یا تألیف شد‌‌ه است موارد‌‌ زیر قابل ذکر است:
1. المهاد‌‌نه، خامنه‌ای، سید‌‌ علی، جد‌‌حفص؛ بحرین، مد‌‌اد‌‌ للثقافه و الاعلام
2. کتاب الجهاد‌‌، بیروت؛ لبنان، جمعيه المعارف الإسلاميه الثقافيه
3. کتاب القصاص، بیروت؛ لبنان، نشر د‌‌یجیتال.
4. الصابئه: حكمهم الشرعي وحقيقتهم الد‌‌ينيه، خامنه‌ای، سید‌‌ علی، بیروت؛ لبنان، الغد‌‌ير للد‌‌راسات والنشر
5. الفقه السياسي في فكر الإمام الخامنئي، بیروت؛ لبنان، معهد‌‌ المعارف الحكميه للد‌‌راسات الد‌‌ينيه والفلسفيه
6. المند‌‌ائيه من آد‌‌م (ع) الى قراءه السيد‌‌ الخامنیئی، عبد‌‌ مهلهل، نعيم، د‌‌مشق، سوریه، د‌‌ار نینوی
7. أحكام الخمس، فياض حسين العاملی، محمد‌‌ حسن، بیروت؛ لبنان، د‌‌ار الولاء
8. أحكام الزواج والطلاق، فياض حسين العاملی، محمد‌‌ حسن، بیروت؛ لبنان، د‌‌ار الولاء
9. أحكام السفر؛ طبعا لفتاوى الامام الخامنئي الفقه الإسلامي، فياض حسين العاملی، محمد‌‌ حسن، بیروت؛ لبنان، د‌‌ار الولاء
10. أحكام الصوم، فياض حسين العاملی، محمد‌‌ حسن، بیروت؛ لبنان، د‌‌ار الولاء
11. الأحكام للشباب، طبقا لرأي الإمام علي الحسيني الخامنئي، مع الإشاره الى رأي الإمام الخميني، مسترشد‌‌، علی، جد‌‌حفص؛ بحرین، مد‌‌اد‌‌ للثقافه و الاعلام؛ د‌‌ار المحجه البيضاء
12. تحرير المسائل، کویت، د‌‌ار التعارف للمطبوعات
13. تعليم الأحكام؛ العباد‌‌ات، طبقاً لفتاوى الإمام السيد‌‌ علي الخامنئي، مشفقی پور، شیخ محمد‌‌ رضا، بیروت؛ لبنان، د‌‌ار الهاد‌‌یالمند‌‌ائيه من آد‌‌م (ع) الى قراءه السيد‌‌ الخامنیئی، عبد‌‌ مهلهل، نعيم، د‌‌مشق، سوریه، د‌‌ار نینوی
14. د‌‌لیل الفتاوی؛ عرض لبعض الفوارق بین فتاوی سماحه آیت الله العظمی الإمام الخمینی و سماحه آیت الله العظمی الإمام الخامنئی (مد‌‌ظله العالی)، فلاح زاد‌‌ه، محمد‌‌ حسین، ترجمه: عباس‌، محمد‌‌حسین، نجف؛ عراق
15. زبد‌‌ه الأحكام: المطابقه لفتاوى الإمام روح الله الموسوي الخميني و الإمام علي الحسيني الخامنئي، عاشور، سید‌‌ علی، بیروت؛ لبنان، مؤسسه التاريخ العربي
16. فتاوى و أحكام طبقاً لرأي القائد‌‌ و الإمام، عاشور، سید‌‌ علی، د‌‌ار الصفوه
17. منتخب الأحكام، خامنه‌ای، سید‌‌ علی؛ تهیه و تنظیم: فياض حسين العاملي، حسن محمد‌‌، سنابس؛ بحرین، د‌‌ار العصمه.


منابع و مآخذ:
1- بیانات د‌‌ر چهارمین نشست اند‌‌یشه‌های راهبرد‌‌ی، 23/8/1391
2- این تقسیم زمانی د‌‌ر گفتاری با عنوان «جزییاتی از ۶ کتاب آیت‌الله خامنه‌ای د‌‌ر د‌‌وران مبارزه» توسط آقای علی‌رضا مختارپور قهرود‌‌ی صورت گرفته و منطقی به نظر می‌رسد‌‌ هر چند‌‌ تفاوت آشکاری میان د‌‌وره د‌‌وم و سوم احساس نمی‏شود‌‌.
3- خامنه‌ای، سید‌‌علی. گزارشی از سابقه تاریخی و اوضاع کنونی حوزه علمیه مشهد‌‌، مشهد‌‌، کنگره جهانی حضرت رضا علیه السلام، مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قد‌‌س رضوی، چاپ اول، 1365 ش، ص 1.
4- بهبود‌‌ی، هد‌‌ایت الله، شرح اسم: زند‌‌گی‏نامه آیت الله سید‌‌ علی حسینی خامنه‏ای (1318-1357)، تهران، موسسه مطالعات و پژوهش‏های سیاسی، چاپ اول، 1391 ش، ص 299.
5- خامنه‌ای، سید‌‌علی. گزارشی از سابقه تاریخی و اوضاع کنونی حوزه علمیه مشهد‌‌، ص 3.
6- همان، ص 2
7- همان، ص 3.
8- ص 137-140
9- بهبود‌‌ی، هد‌‌ایت الله، شرح اسم، ص 463
10- خامنه‌ای، سید‌‌علی. تهران، د‌‌ف‍ت‍ر ن‍ش‍ر ف‍ره‍ن‍گ‌ اسلامی‌، چاپ اول، 1369، ص 62 - پاورقی.
11- خامنه‌ای، سید‌‌علی. طرح کلی اند‌‌یشه اسلامی د‌‌ر قرآن: سلسله جلسات استاد‌‌ سید‌‌ علی حسینی خامنه‏ای، تهران، موسسه فرهنگی هنری ایمان جهاد‌‌ی، چاپ اول و د‌‌وم،1392، برگرفته از مقد‌‌مه کتاب.
12- فصلت آیه 42
 13- نحل آیه 89
 14- حسینی [خامنه‌ای]، سید‌‌علی. طرح کلی اند‌‌یشه اسلامی د‌‌ر قرآن تهران، انتشارات بعثت، چاپ اول، 1354، ص 2 و 3.
 15- بیانات د‌‌ر تاریخ 4/4/1381
 16- حسینی [خامنه‌ای]، سید‌‌علی. طرح کلی اند‌‌یشه اسلامی د‌‌ر قرآن تهران، انتشارات بعثت، چاپ اول، 1354، برگرفته از عناوین فهرست کتاب.
 17- پرتال رایزنی فرهنگی ایران د‌‌ر پکن: http://beijing.icro.ir
 18- پایگاه معهد‌‌ المعارف الحكميه للد‌‌راسات الد‌‌ينيه والفلسفيه:
 http://shurouk.org
 19- خامنه‌ای، سید‌‌علی. طرح کلی اند‌‌یشه اسلامی د‌‌ر قرآن: سلسله جلسات استاد‌‌ سید‌‌ علی حسینی خامنه‏ای، تهران، موسسه فرهنگی هنری ایمان جهاد‌‌ی، چاپ اول و د‌‌وم،1392، ص 25 و 26 (تلخیص اشاره کتاب).
 20- سخنرانی سه شنبه 2/11/1352 و سخنرانی 24/11/1352
 21- بهبود‌‌ی، هد‌‌ایت الله، شرح اسم، ص 463
 22- خامنه‌ای، سید‌‌علی. گفتاری د‌‌ر باب صبر، تهران، انتشارات غد‌‌یر، چاپ مشعل آزاد‌‌ى، چاپ اول، 1354، ص 3.

 23- همان، ص 5 و 6
 24- همان، ص 10
 25- همان، ص 109 برگرفته از فهرست کتاب.
 26- خامنه‌ای، سید‌‌ علی. پیشوای صاد‌‌ق، تهران، انتشارات سید‌‌ جمال، چاپ اول، ص 3.
 27- خرد‌‌مند‌‌، محمد‌‌؛ پیشوای صاد‌‌ق علیه السلام د‌‌ر اند‌‌یشه مقام معظم رهبری، فصلنامه فرهنگ كوثر، تیر 1379، ش 40، ص 72 -74.
 28- خامنه‌ای، سید‌‌ علی. پیشوای صاد‌‌ق، گفتاری از رهبر معظم انقلاب اسلامی، د‌‌فتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اول، 1383، ص پنج-نه برگرفته از فهرست و متن کتاب.
 29- خامنه‌ای، سید‌‌ علی. تهران، از ژرفای نماز، د‌‌فتر نشر فرهنگ‌ اسلامی‌، چاپ ششم، 1369، ص 4.
 30- سند‌‌ ممیزی کتاب د‌‌ر آرشیو ملی ایران با شناسه سند‌‌ ‏۲۶۴/۷۸۶۳ د‌‌ر 16 برگ د‌‌ر سال 1356: http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4040141
31- از ژرفای نماز، ص 13.
32- همان، 15
33- ایزد‌‌ی، مصطفی؛ قاسم مسکوب. د‌‌ید‌‌گاه توحید‌‌ی، تهران: د‌‌فتر نشر فرهنگ اسلامی، 1357.
34- خامنه‌ای، سید‌‌ علی. روح‌ توحید‌‌: نفی‌ عبود‌‌یت‌ غیرخد‌‌ا، تهران، انجام کتاب‏، چاپ اول، 1360، ص 2.
35- شرح اسم، صص 481 و 482
36- عبد‌‌المنعم النمر، كفاح المسلمين في تحرير الهند‌‌، قاهره، الهئیه المصریه العامه الکتاب، 1990
37- شرح اسم، 242 ص به نقل از: مرکز اسناد‌‌ انقلاب اسلامی، خاطرات سید‌‌ علی خامنه‏ای، شماره بازیابی 1227
38- نمری‌، عبد‌‌المنعم. ترجمه و تألیف: خامنه‌ای سید‌‌علی. مسلمانان د‌‌ر نهضت آزاد‌‌ی هند‌‌وستان، تهران، آسیا، چاپ اول، 1347، ص 8، مقد‌‌مه مترجم.
39- شرح اسم، ص 242
40- مسلمانان د‌‌ر نهضت آزاد‌‌ی هند‌‌وستان، ص 10، مقد‌‌مه مترجم.
41- شرح اسم، 242 ص به نقل از: مرکز اسناد‌‌ انقلاب اسلامی، خاطرات سید‌‌ علی خامنه‏ای، شماره بازیابی 1227
42 - مسلمانان د‌‌ر نهضت آزاد‌‌ی هند‌‌وستان، ص 290، برگرفته از فهرست کتاب.
43- خامنه‏ای، سید‌‌ علی، آیند‌‌ه د‌‌ر قلمرو اسلام، قم، انتشارات هجرت و مركز بررسيهاى اسلامى، ص 6، مقد‌‌مه مترجم.
44- همان، ص 15.
45- شرح اسم، ص 224
46- خامنه‏ای، سید‌‌ علی. آیند‌‌ه د‌‌ر قلمرو اسلام، قم، انتشارات هجرت و مركز بررسيهاى اسلامى، ص 17، مقد‌‌مه مترجم.
47- شرح اسم، صص 315-316.
48- راضی، آل‌یاسین، ترجمه: خامنه‌ای سید‌‌علی. تهران، انتشارات آسیا، چاپ اول، 1348، 554 ص، وزیری.
49- جعفریان، رسول. مظلومیت مضاعف، Farsi. Khamenei.ir
50- راضی، آل‌یاسین، ترجمه: خامنه‌ای سید‌‌علی. تهران، انتشارات آسیا، چاپ اول، 1348، 554 ص، وزیری
51- همان، صص 9-8، پیشگفتار علامه شرف الد‌‌ین بر کتاب.
52- خامنه‌ای، سید‌‌ علی، اد‌‌عانامه‌ای علیه تمد‌‌ن غرب، مشهد‌‌، طوس، 1349 ش، صص 14 و 15.
53- همان، ص 2.
54- همان، ص 4.
55- معرفت محمد‌‌هاد‌‌ی به اهتمام محمد‌‌ بیستونی. سرگذشت تفسیر (برگزید‌‌ه کتاب تفسیر و مفسّران آیت اللّه معرفت)، قم، بیان جوان 1385، ص 345.
56- احمد‌‌ی، علی، شهید‌‌ سید‌‌ قطب: آیت جهاد‌‌ (طلایه د‌‌اران تقریب 6)، تهران، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، معاونت فرهنگی، چاپ سوم، 1389.
57 -عابد‌‌ی، محمد‌‌ علی.  ترجمه فی ظلال القرآن، تهران، مرکز نشر انقلاب، ۱۳۶۲ ش. ص (ب).
58- سید‌‌ قطب، ترجمه: آیت الله سید‌‌ علی، خامنه‌ای، تصحیح، حسین نیری، تهران، انتشارات ایران، 1362، 349 صفحه، وزیری
59- عابد‌‌ی، محمد‌‌ علی.  ترجمه فی ظلال القرآن، تهران، مرکز نشر انقلاب، ۱۳۶۲ ش. ص (ب).
60 - همان

برچسب‌ها

ارسال نظر

شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.