در واقع یک روز سخن از نوسازی شبکه آبرسانی می شود تا جلوی هدر رفت 30 درصدی آب گرفته شود و روز بعد برنامه انتقال آب دریای خزر به فلات مرکزی کشور مطرح می گردد. بتازگی نیز یکی از مدیران شرکت آب از طرح فروش آب آشامیدنی بسته بندی شده به شهروندان البته به صورت یارانه ای، سخن به میان آورده که به نظر می رسد نقش همه این طرحها بیشتر امیدبخشی به مردم است تا راهکاری اساسی برای حل بحران، زیرا در عمل این طرحها به دلایلی چون نیاز به منابع مالی زیاد و ایجاد مشکلات زیست محیطی چندان قابلیت اجرا پیدا نمی کنند.

طرح از مشهد شروع می‌شود
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای تهران چند روز پیش در جمع خبرنگاران در خصوص برنامه جدید وزارت نیرو برای تامین آب مورد نیاز مردم استانهای کویری ایران گفت: وزارت نیرو در حال بررسی طرحی است که با عملیاتی‌شدن آن آب لوله‌کشی غیرشرب می‌شود و در ازای آن دولت برای آبهای آشامیدنی بسته‌بندی، یارانه پرداخت خواهد کرد.
"خسرو ارتقایی" با اشاره به اینکه در حال حاضر مطالعات جداسازی آب شرب از غیرشرب در مشهد به پایان رسیده و این طرح قابل اجرا در این شهر است، می افزاید: با این وجود تا اجرای آن در کشور فاصله زیادی است، در واقع باید منتظر نتیجه اجرای این طرح در مشهد بمانیم.
البته اگر چه هدف این طرح افزون بر کاهش هزینه‌های دولت آن است که بخشی از آبهایی که هم‌اکنون امکان ورود به بخش شرب را ندارد به این بخش وارد کند، اما بحث اینجاست که در صورت اجرایی‌ شدن آن مردم باید آب مورد نیاز برای آشامیدن و پخت‌وپز خود را با قیمت بسیار بیشتری به نسبت امروز خریداری کنند که این امر باوجود پیش بینی های انجام شده برای تعلق گرفتن یارانه به آب شرب نگرانی‌هایی به دنبال دارد.
در واقع آنچه که ذهن مردم را به خود مشغول کرده، این است که این یارانه تا چه زمانی ادامه خواهد داشت و آیا با گذشت زمان به سرنوشت بعضی از محصولات غذایی چون شیر و لبنیات دچار نخواهد شد؟

پیامد بهداشتی و زیست محیطی دارد
عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی تهران در خصوص نتیجه بخش بودن این طرح می گوید: مسایل مختلفی در این زمینه مطرح است. بحث شبکه دو گانه و ایستگاه های تحویل آب می باشد. شبکه دوگانه یکی اش مربوط به شست و شو و استحمام و مصارف عمومی است و دیگری شرب است که باید کیفیتش بالاتر باشد. طبیعتا قیمت آب با کیفیت تر باید گرانتر باشد چون اگر ارزان باشد، مردم از آب شرب بیشتر استفاده می کنند. از سوی دیگر بحث توان اقتصادی خانواده هاست، زیرا بعضی از خانوارها توان مالی ندارند و به جای خرید آب شرب از آب کم کیفیت یا همان آب غیرشرب برای شرب استفاده خواهند کرد.
دکتر فاضلی می گوید: به نظر می رسد این طرح برای بحرانهای مقطعی و در فصل تابستان که آب خیلی کم شود راه حل خوبی باشد و جواب بدهد، اما برای دراز مدت اصلا مناسب نیست، زیرا پیامدهای بهداشتی و زیست محیطی به همراه خواهد داشت.
وی تولید زیاد پسماند را یکی از آثار زیست محیطی این طرح می داند و می افزاید: فرض کنید همه یا اکثر مردم ایران از آب بسته بندی شده برای شرب استفاده کنند، در این صورت آنچه اتفاق می افتد وجود انبوه پسماند بطریهای پلاستیکی در شهرها و روستاها می باشد.
وی تأکید می‌کند: بطریهای آب نباید در آفتاب باشند، در انبار بمانند و یا یخ بزنند، زیرا دراین صورت کیفیت آب شرب بسته بندی شده پایین می آید و آلودگی وارد آب می شود که متاسفانه به دلیل ضعف نظارت و کنترل بر کیفیت محصولات غذایی احتمال چنین اتفاقی ضعیف نیست. اکنون هم بسیاری از مغازه داران را می توان دید که به خاطر تبلیغات یا کمبود فضای فعالیت، بسته های بطری آب را در جلوی مغازه و مقابل نور شدید خورشید قرار می دهند که جنس پلاستیک بطری که از نوع پت است به علت جذب انرژی آفتاب مقداری ماده آلوده وارد آب می کند.
فاضلی ادامه می دهد: اگرچه این طرح برای رفع بحرانهای مقطعی آب مناسب است، اما کنترل کیفیت آب بسته بندی شده کار بسیار مشکلی خواهد بود. ضمن اینکه بحث قیمت آب هم کار آسانی نخواهد بود. این طرح به مانند تیری است که شلیک می شود، اما معلوم نیست می خواهد به کجا اصابت کند. وی می‌افزاید: بهتر است در شرایط خاص طرح مخزن محله ای را ایجاد کنیم تا بدون ایجاد مشکلات زیست محیطی بتوانیم آب بهداشتی و با کیفیت بالا در اختیار مردم بگذاریم و پول تولیدش را هم که در مقایسه با آب بطری بسیار ارزانتر تمام می شود دریافت کنیم.

این طرح عجیب است!
عضو کمیسیون آب، کشاورزی و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی نیز در این خصوص به خبرنگار ما می گوید: بحث تامین آب یکی از بزرگترین معضلات اساسی کشور است، اما اینکه چرا آقایان به چنین تصمیماتی می رسند برایم کمی عجیب است. چون ما الان راههای مختلفی برای برون رفت از این بحران داریم که می توانیم با یک مدیریت مشخص منابع آبی موجود را مدیریت و طرحهای آبرسانی را اجرا کنیم.
دکتر علی ایرانپور با اشاره به اینکه 92 درصد منابع آبی در بخش کشاورزی مصرف می شود که می توان با اصلاح روشهای نوین آبیاری و... آن را کاهش داد، می افزاید: همچنین با نوسازی شبکه آب می توان جلوی هدر رفت 30 درصدی آب را گرفت، ولی آقایان می آیند برای تمرکز روی اجرای این روشها اظهار نظرهایی می کنند که واقعاً عجیب است.
نماینده مردم مبارکه در مجلس شورای اسلامی تصریح می کند: طرح چنین موضوعاتی خیلی جواب نمی دهد و خیلی هم نباید وقت کارشناسان و مسؤولان در این گونه مسایل صرف شود. یعنی مسؤولان باید بحران کم آبی را در سطح بالاتری ببینند و آن را به صورت کلان‌تری حل کنند. وی با اظهار تاسف از اینکه مدیران وزارت نیرو در فصل تابستان و اوج گرما به فکر اجرای چنین طرحهایی می افتند و بعد بحران کم آبی را فراموش می کنند، افزود: در فصلهای خنک سال باید به فکر حل این بحران باشند.

بهره‌وری آب بسیار پایین است
وی در پاسخ به اینکه آیا اعتبارات لازم برای حل معضل کمبود آب برای وزارت نیرو تخصیص می یابد تا مثلا طرح نوسازی شبکه یا طرح جداسازی آب شرب از غیرشرب را در شبکه اجرا کند یا خیر؟ می گوید: ما وقتی به دنیا نگاه می کنیم، می بینیم چرخه مصرف آب پیچیده است. یعنی یک نوبت آبی که تصفیه شده برای شش تا 7 مورد دیگر تصفیه و مورد استفاده قرار می گیرد، اما در ایران این چرخه فقط برای یک بار اتفاق می افتد و دیگر هیچ استفاده ای نمی شود و به همین دلیل است که تا این اندازه بهره وری آب در کشور ما پایین است. یعنی ما آب شرب را فقط در یک نوبت استفاده می کنیم و دیگر نمی آییم از پساب فاضلاب برای غیر شرب یا آبیاری فضای سبز و درختان غیرمثمر استفاده کنیم. البته در این بخش نیز محدودیت منابع مالی داریم اما اگر دولت و وزارت نیرو واقعا مصمم به حل ریشه ای بحران آب هستند می توانند از محل صندوق توسعه ملی استفاده کنند و در این زمینه مجلس برای اجرای طرح نظیر انتقال آب از دریای عمان و دریای خزر به فلات مرکزی همکاری خواهد کرد، ضمن اینکه می توانند از فاینانس هم برای هدف و طرحهای مورد نظر آبرسانی استفاده کنند.