به گزارش قدس آنلاین حجت الاسلام داوود فیرحی پژوهشگر علوم سیاسی و اندیشه سیاسی اسلام و استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران ظهر امروز در سمینار همگرایی و واگرایی جهان اسلام که در تالار اجتماعات دانشکده علوم اداری و اقتصادی دانشگاه فردوسی برگزار گردید اظهارکرد: به جای اینکه از مذاهب مختلف بخواهیم در جهت وحدت از مواضع خود کوتاه بیایند آنها را در مسابقه ای قرار دهیم تا به آزادی و رفاه انسان کمک کنند.
وی با اشاره به اینکه ما با یک پارادوکس یا متناقض نما در تعریف مفهوم وحدت مواجه هستیم افزود: به نظر می رسد در مفهوم وحدت نیازمند بازاندیشی هستیم.
استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران ادامه داد: همه تلاش ها برای وحدت مسلمانان یک پیام داشت و آن این بود که متفکران مسلمان علت عقب افتادگی جوامع مسلمان را در تفرقه می دانستند و برای غلبه بر آن نیز راه حل وحدت را ارائه می کردند.
فیرحی با طرح این پرسش که وحدت باید حول چه مبنا و معیاری شکل بگیرد توضیح داد: تا کنون راه حل های بسیاری توسط نظریه پردازان و علمای اسلامی در رابطه با وحدت و غلبه بر تفرقه ارائه شده است که بسیاری از آنها ناموفق بوده اند.
وی افزود: یکی از این راه ها علم گرایی بوده است به این معنا که پیشنهاد می شد برای حل اختلافات به دانش و فلسفه رجوع کنیم و اختلاف نظرهای مذهبی را با ملاک عقل حل نماییم و نتیجه این نوع نگرش پیدایش یک نوع ماتریالیست بود که در پی هر نوع اختلاف در جزییات همان بخش را در مذهب حذف می کردند.
فیرحی عنوان کرد: در اعتراض به نظریه های علم گرایانه به عنوان معیار وحدت گروهی اندیشه های سلفی را مطرح نمودند و نظریه بازگشت به صدر اسلام و کنار نهادن اندیشه های کلامی را مطرح کردند که در نتیجه این نوع رویکرد نیز شکلی از گذشته گرایی ضد علم به وجود آمد که در پی کهنه گرا کردن مسلمانان بود.
استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران روش دیگری که برای ایجاد وحدت در بین مسلمانان پیشنهاد شده بود را قرآن گرایی دانست و خاطرنشان کرد: گروهی که این دیدگاه را مطرح می کنند بر این عقیده اند که حول محور قرآن همه اختلافات خود را حل نماییم.
وی توضیح داد: استفاده از این روش نیز منجر به سطحی اندیشیدن درباره قرآن شد به این ترتیب که از درون این تفکرروشنفکری رادیکال و گروه هایی مانند مجاهدین خلق،اخوان المسلمین و نیز اندیشه های داعش امروز بیرون آمدند چرا که بر مبنای آن هر شخص و گروهی آنچه می خواست از قرآن برداشت کرد و نتیجه این امر نیز حذف نهادهای مرجعیت و تخصص های تفسیری و پیدایش رادیکالیزم خشن در جهان اسلام بود.
استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران در ادامه خاطر نشان کرد: برخی نیز نظریه رهبری واحد را مطرح کردند و این سوال ایجاد گردید که چه کسی و کدام نحله باید این رهبری را بر عهده بگیرد؟ عربستان، اردوغان، ایران یا مصر؟ و بر اساس همین درگیری های بزرگی در بین قطب های جهان اسلام پیدا شد.
وی ایده دیگرمطرح شده در این زمینه را کنفرانس سران کشورهای اسلامی دانست و خاطر نشان کرد: بر اساس این نظرکشورهای اسلامی مانند اروپایی ها با حفظ دولت های متفاوت می توانند اتحاد خود را شکل دهند و این نظریه نیز با وجود اختلافات ایدئولوژیک و حذف پاسپورت و ویزا نتوانست وحدت آفرین باشد.
فیرحی آخرین نظر در زمینه تقریب و همگرایی در بین مسلمانان را اجازه بروز و ظهور فقه های متفاوت در کشورهای اسلامی دانست و توضیح داد: بر اساس این نظرباید در کشورهای اسلامی فقه های متفاوت مشروع باشند و هر کسی با فقه خودش زندگی کند که این نظریه نیز هم اکنون تلفات می دهد و مورد پذیرش نیست.
ستاد علوم سیاسی دانشگاه تهران با تاکید بر این که علت ناکارآمدی این نظریات را می توان در عدم درک صحیح از مفهوم وحدت دانست خاطر نشان کرد: یکی از علمای قم به اسم سید احمد زنجانی کتابی در این رابطه تالیف نموده است و نیز امام موسی صدر تجربیاتی را ارائه می نماید که می توانند مرجع قرار بگیرند.
وی نظریه امام موسی صدر را در این رابطه به عنوان نظریه ای قابل قبول مطرح کرد و توضیح داد: طبق نظر ایشان به جای اینکه از مذاهب بخواهیم در اعتقاد و باورهایشان به نفع دیگری کوتاه بیایند باید مذاهب را در مسابقه ای فرار دهیم تا ببینیم کدام مذهب به آزادی و رفاه انسان کمک بیشتری می کند و از این طریق فرقه گرایی منفی را تبدیل به فرقه گرایی مثبت نماییم.
نظر شما