کتاب «معنای کنسرواتیسم» دربردارنده دیدگاههای محافظهکارانه وی است. زیبایی شناسی معماری، تاریخ مختصر فلسفه مدرن و فرهنگ اندیشه سیاسی از جمله آثار او هستند. درباره فلسفه اسلامیگفت و گوی کوتاهی با او انجام داده ایم.
*مدینه فاضله یا جمهوری افلاطونی؟
پروفسور راجر اسکروتن، در خصوص اهمیت و جایگاه فلسفه اسلامیدر تاریخ فلسفه گفت: فیلسوفان اسلامیبویژه در قرون وسطی نقش مهمی در انتقال دستاوردهای فلسفه یونان باستان به فلسفه غرب ایفا کردند. وی تصریح کرد: از سوی دیگر فیلسوفان اسلامینیز از آرای فیلسوفان یونان باستان تأثیر گرفتهاند. فیلسوفانی چون افلاطون و ارسطو منشأ اثر بر فیلسوفان اسلامی از جمله فارابی و ابن سینا بودهاند. برای نمونه مدینه فاضله مورد توجه فارابی در واقع طرحی اسلامی از «جمهوری» افلاطون است. در واقع او درصدد بود جمهوری افلاطونی را با دیدگاه اسلامی تطبیق دهد.
*فضیلت؛ محور مشترک فلسفه غرب و اسلامی
وی تأکید کرد: اما باید توجه داشت اگر چه فیلسوفان اسلامیچون ابن سینا و فارابی از آرای فیلسوفان یونان باستان چون ارسطو و افلاطون تأثیر گرفتهاند ولی خود فلسفهای خاص داشتهاند.
اسکروتن یادآور شد: در حوزه اخلاق و تأثیر و تأثر فیلسوفان اسلامیو غربی از یکدیگر، باید توجه داشت در قرون وسطی تفاوتهای زیادی میان دیدگاههای فیلسوفان مسلمان و غربی در مورد اخلاق وجود نداشته است. وی تأکید کرد: در این دوران اخلاق مسیحی و اخلاق اسلامیبر عناصر محوری اخلاق که در اندیشه یونان باستان نیز مورد توجه بوده با هم اتفاق نظر داشتند. در این دوران هم اخلاق مسیحی و هم اخلاق اسلامیبر مفاهیم و اصولی چون عقلانیت و خرد، عدالت و اعتدال تأکید دارند. به عبارت دیگر در هر دو اخلاق «فضیلت» در کانون اخلاق قرار دارد.
استاد دانشگاه آکسفورد تصریح کرد: باید توجه داشت فیلسوفان قرون وسطی از جمله آکوئیناس از آرای ابن سینا تأثیر زیادی گرفتهاند، برای همین کسی که میخواهد الهیات قرون وسطی را بفهمد باید آرای ابن سینا را نیز مورد مطالعه جدی قرار دهد.
*قرون وسطی و نفوذ فلسفه اسلامی برغرب
مؤلف «معنای کنسرواتیسم» یادآور شد: در قرون وسطی شاهد نفوذ و تأثیر فلسفه اسلامیبر سنت فلسفی غرب هستیم. از همین رو «توماس آکوئیناس» با تأسی از فیلسوفان اسلامیدرصدد بود میان فلسفه و جهان بینی دینی پیوند برقرار کند. البته جهان بینی دینی مورد نظر او برگرفته از انجیل بود نه قرآن.
وی افزود: فیلسوفان اسلامی به طور کلی درصدد بودند میان استدلالهای فلسفی و آموزههای قرآن پیوند ایجاد کنند. البته فیلسوفانی چون غزالی نیز با این پیوند مخالف بودند و در رد فلسفه کتاب نوشتند. غزالی در کتاب خود با عنوان «تهافه الفلاسفه» به رد فلسفه میپردازد که البته «ابن رشد» در رد این اثر، کتاب «تهافه التهافه» را نوشت.
وی در پایان تأکید کرد: در مجموع باید گفت فلسفه غرب تأثیر بسزایی از فیلسوفان اسلامی در قرون وسطی گرفته است. اگر بخواهیم سیر فلسفه در غرب را بررسی کنیم، ناگزیر به مطالعه و بررسی آرای فیلسوفان اسلامی بویژه در قرون وسطی هستیم.
۱۹ فروردین ۱۳۹۲ - ۰۱:۳۱
کد مطلب: ۱۱۳۵۳۸
جواد حیراننیا - راجر اسکروتن، فیلسوف بریتانیایی و استاد زیباییشناسی دانشگاه آکسفورد است. او به سبب دیدگاههای محافظهکارانه اش شهرت دارد.
زمان مطالعه: ۱ دقیقه



نظر شما