امام باقر (ع) در این باره می فرمایند: گاهی ممکن است فرزندی در حیات پدر و مادر خود نسبت به آن ها نیکوکار باشد، و اگر پدر و مادر از دنیا روند و فرزند قرض های آن ها و سایر واجبات ترک شده ی آن ها را جبران ننماید و برای آن ها استغفار نکند خداوند (ممکن است) او را عاق والدین بنویسد و گاهی ممکن است فرزندی در طول حیات پدر و مادر عاق آن ها باشد ولی وقتی آن ها مردند، دیون آن ها را پرداخت کرده و برای آن ها استغفار نماید و خداوند او را در نامه ی عملش نیکوکار بنویسد. (بحارالانوار، ج۷۴: ۵۹)

بی شک والدین پس از فوت نمودن حقوقی بر گردن فرزندان خود دارند و چنانچه فرزندان از این امور کوتاهی نمایند، احتمال دچار شدن به عاق والدین برای آن ها فراهم می گردد، و از این رو از پیامبر اسلام حضرت محمد (ص) سوال شد که آیا بعد از مرگ والدین، حقی بر گردن اولاد می ماند که لازم باشد آن را انجام دهد؟ و حضرت در پاسخ فرمودند:
آری. پنج وظیفه باقی می ماند و آن ها عبارتند از: نماز برای آنان، استغفار و طلب رحمت آنان از خدا، وفاداری به پیمان ها و عقودشان، صله ارحامی که تنها سبب رحم بودنشان والدین هستند، اکرام و احترام دوستانشان. (الترغیب، ج۳: ۳۲۲)

در این میان یکی از مواردی که موجب خوشحالی پدر و مادر از دنیا رفته می شود و تا حدودی جلوگیری می نماید از عاق آن ها احترام به خویشان آن ها می باشد، به نحوی که امام رضا (ع) در این باره فرموده اند: کسی که دوست دارد به پدرش در قبر صله کند، بعد از مرگ او به عموهایش کمک نماید. (مستدرک الوسایل، ج۱۵: ۲۰۴؛ ره رستگاری، ج۳: ۶۶- ۶۷)

نویسنده: مصطفی لعل شاطری