قیامت

اعتقاد به معاد و قیامت یکى از ارکان اسلام و بنابر تحقیق بعضى از محققین در حدود هزار و هفتصد آیه از قرآن مجید راجع به قیامت و ثواب و عقاب و بازگشت اعمال است، بدین طریق نزدیک به یک سوم قرآن در بیان قیامت می‌باشد [1]:

«یَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْکُبْرَى إِنَّا مُنتَقِمُونَ [الدخان16]؛ روزى که دست به حمله مى‏‌زنیم، همان حمله بزرگ [آن گاه‏] ما انتقام‏‌گیرنده‏‌ایم».

«فَإِذَا جَاءتِ الطَّامَّةُ الْکُبْرَى[النازعات آیه : 34]؛ پس هنگامى که آن بلاى چیره‏‌ شونده بسیار بزرگ (حادثه قیامت) در رسد».

بر طبق تعبیرات روایی می‌توان به وجود بیش از یک قیامت پی برد:

1. قیامت صغری: که با رجعت بعضی از افراد بعد از ظهور حضرت امام زمان(عج‌) اتفاق خواهد افتاد[2]:

«وَیَوْمَ نَحْشُرُ مِن کُلِّ أُمَّةٍ فَوْجًا مِّمَّن یُکَذِّبُ بِآیَاتِنَا فَهُمْ یُوزَعُونَ [نمل/ 83]؛ (به خاطر آور) روزى را که ما از هر امّتى، گروهى را از کسانى که آیات ما را تکذیب مى‏‌کردند محشور مى‏‌کنیم و آنها را نگه مى‏‌داریم تا به یکدیگر ملحق شوند!».[3]

2. قیامت وسطی: که با مردن انسان برپا می‌شود:

«حَتَّى إِذَا جَاء أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ

لَعَلِّی أَعْمَلُ صَالِحًا فِیمَا تَرَکْتُ کَلَّا إِنَّهَا کَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِن وَرَائِهِم بَرْزَخٌ إِلَى یَوْمِ یُبْعَثُونَ [مومنون/99-100]؛ (آنها هم چنان به راه غلط خود ادامه مى‌‏دهند) تا زمانى که مرگ یکى از آنان فرارسد، مى‏‌گوید: «پروردگار من! مرا بازگردانید!، شاید در آنچه ترک کردم (و کوتاهى نمودم) عمل صالحى انجام دهم!» (ولى به او مى‏‌گویند:) چنین نیست! این سخنى است که او به زبان مى‏‌گوید (و اگر باز گردد، کارش همچون گذشته است)! و پشت سر آنان برزخى است تا روزى که برانگیخته شوند!»
انتقال انسان‌ها از عالم ماده به عالم برزخ و مثال یک نحوه از قیامت است که با قیامت بزرگ از نظر هول و هراس مشابهت دارد با این تفاوت که هراس قیامت برزخ فردی است ولی هراس قیامت کبری گروهی و جمعی است

انتقال انسان‌ها از عالم ماده به عالم برزخ و مثال یک نحوه از قیامت است که با قیامت بزرگ از نظر هول و هراس مشابهت دارد با این تفاوت که هراس قیامت برزخ فردی است ولی هراس قیامت کبری گروهی و جمعی است. [4]

همچنین از امیرالمۆمنین (علیه‌السلام) روایت شده است که فرمودند: مَنْ مَاتَ قَامَتْ قِیَامَتُهُ[5]؛ هرکس بمیرد قیامتش برپا می‌شود».[6]

3. قیامت کبری: که با پایان دنیا و نفخه صور برپا می‌شود:

«قُلْ إِنَّ الْأَوَّلِینَ وَالْآخِرِینَ

لَمَجْمُوعُونَ إِلَى مِیقَاتِ یَوْمٍ مَّعْلُومٍ [واقعة/49- 50]؛ بگو: اوّلین و آخرین، همگى در موعد روز معیّنى گردآورى مى‏‌شوند».

نکته: گاهی از وجدان آدمی نیز به قیامت صغری تعبیر نموده‌اند. [7]



پی نوشت ها:

[1]. قاموس قرآن، ج‏6، ص: 53

[2]. تفسیر المحیط الأعظم و البحر الخضم، ج‏1، ص: 295

[3]. روایات نیز این مطلب را تایید می‌کنند: تفسیر القمی، ج‏1، ص: 24: وَ أمَّا الرَّدُّ عَلَى مَنْ أنْکَرَ الرَّجْعَةَ فَقَوْلُهُ «وَ یَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ کُلِّ أُمَّةٍ فَوْجاً» قَالَ وَ حَدَّثَنِی أبِی عَنْ اِبْنِ أبِی عَمِیر عَن حَمَاد عَن أبِی عَبْدِ اللهِ (علیه السلام) قَالَ مَا یَقُولُ النَّاسُ فِی هَذِهِ الْآیَةِ «وَ یَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ کُلِّ أُمَّةٍ فَوْجاً» قُلْتُ یَقُولُونَ إنَّهَا ِفی الْقِیَامَةِ قَالَ لَیْسَ کَمَا یَقُولُونَ إنَّ ذَلِکَ فِی الرَّجْعَةِ أیَحْشُرُ اللهُ فِی الْقِیَامَةِ مِنْ کُلِّ أمَّةٍ فَوْجاً وَ یَدَعُ الْبَاقِینَ إنَّمَا آیَةُ الْقِیَامَةِ قَوْلُهُ «وَ حَشَرْناهُمْ فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ أَحَداً» و قوله‏ «وَ حَرامٌ عَلى‏ قَرْیَةٍ أَهْلَکْناها أَنَّهُمْ لا یَرْجِعُونَ «1»» فَقَالَ الصَّادِقُ (علیه السلام) کُلُّ قَرْیَةٍ أهْلَکَ اللهُ أهْلَهُا بِالعَذَابِ وَ مَحَضُوا الْکُفْرَ مَحْضاً لَا یَرْجِعُونَ فِی الرَّجْعَةِ وَ أمَّا فِی الْقِیَامَةِ فَیَرْجِعُونَ أمَّا غَیْرُهُم مِمَّنْ لَمْ یَهْلِکُوا بِالْعَذَابِ (وَ مَحَضُوا الْإِیمَانَ مَحْضاً أوْ) وَ مَحَضُوا الْکُفْرَ مَحْضاً یَرْجِعُون‏َ - تفسیر المحیط الأعظم و البحر الخضم، ج‏1، ص: 295

[4]. تفسیر نمونه، ج‏22، ص 465- جهان بینی شهید مطهری، بحث معاد، ص31

[5]. ترجمه تفسیر المیزان، ج‏2، ص163

[6]. جناب علامه این روایت را از امیرالمۆمنین نقل فرموده اند ولی بنده با تفحّصی که انجام دادم چنین روایتی را از منابع شیعی پیدا نکردم ولیکن اهل سنّت آنرا از پیامبر نقل نموده اند: الجامع الصحیح للسنن و المسانید ج2 ص239

[7]. تفسیر نمونه، ج‏25، ص: 280


منبع : سایت رهروان ولایت