شهر شهرضا، مرکز شهرستان شهرضای استان اصفهان، با پهنه ای حدود 50 کیلومتر مربع، در جنوب استان اصفهان، در مسیر راه اصلی اصفهان قرار دارد.
این شهر در گذشته «قمشه» نامیده می شده است. قمشه واژه ای پهلوی ساسانی است، که از روزگار باستان به این محل گفته شده و نخست «کمتنه» بوده است، چون پس از اسلام بیشتر واژگان «کم» به «قم» تبدیل یافته، مانند قمشه که کمشه بوده و این واژه می رساند که شهرضا پیش از اسلام سرزمینی آباد بوده است. درباره واژه قمشه در فرهنگ نوبهار، آمده است:
«قمشه شهری است قریب به اصفهان که در اصل کومه شه بوده، کومه خانه ای است که از چوب و علف سازند و چون شاهان عهد قدیم در آن حدود به شکار می رفته و کومه خوبی برای آنها می ساخته اند، بدین نام موسوم داشتند. رفته رفته شهری آباد گشته و مورد استعمال تخفیف یافته کمشه گردیده سپس معربش نموده قمشه گفتند...»
شماری از پژوهشگران بیان داشته اند که قمشه از دوپاره «قم» و «شه» ترکیب و جای آب جوشنده و روان و ماندگار را به یاد می آورد.
حاج زین العابدین شیروانی، نویسنده کتاب بستان السیاحه از این شهر به نام قمشه یاد کرده، می نویسد: «اقوام قتلغ شاه آن جا را در سنه 773 ﻫ.ق، آباد کرده اند، لذا آن را قمشه گویند.»
همچنین فرصت الدوله شیرازی در آثار عجم، می گوید:
«قومشه جایی است نزدیک اصفهان و قمشه (بدون واو) مستعمل است و این معرب کومه شه است، چون که کومه خانه ای است که از نی و چوب سازند و آن را برای شاه ساخته بودند.»
واژه قمشه به معنای سرزمین پُرکاریز نیز هست، که بیشتر زمین های کشاورزی شهرضا به وسیله کاریزها آبیاری می شود.
شماری نیز می گویند به سبب وجود امام زاده شاهرضا یا شهرضا، در شمال شهر، این شهر را «شهرضا» نیز می نامیده اند.
به هر حال در 1305 ﻫ.ش، نام این شهر از قمشه به شهرضا تغییر یافت. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، چون شهید آیت الله مدرس در آن نشو و نما داشته است «مدرس شهر» نامیده شد، ولی چندی بعد در دوره دوم مجلس شورای اسلامی، نام شهرضا بر قمشه برتر دانسته شد و اکنون نام رسمی این شهر همان شهرضا می باشد.
منابع:
1- جمالی، مسیح. تاریخ شهرضا، اصفهان: ثقفی، 1355.
2- حجازی، سیدعلی. سیمای شهرضا، قم: پارسیان، 1375.
* افشار سیستانی، ایرج. پژوهشی در نام شهرهای ایران، تهران: روزنه، 1378



نظر شما