قدس آنلاین: بی تردید اهل بیت عصمت و طهارت (ع) به عنوان الگوی عملی از نسخه نجاتبخش بشر یعنی قرآن، بهترین نمونه برای زیست الهی اخلاقی هستند که زندگانی پربرکتشان را در تاریخ بی مانند کرده است. در این میان و با توجه به عشق و علاقه ما ایرانی ها به امام رئوف (ع) حضرت علی بن موسی الرضا (ع) و نیز جامعیت احادیث و روایات آن حضرت (ع) در ابعاد مختلف زندگی فردی و اجتماعی انسان ها، می توان بهترین بهره ها را از سبک زندگی ایشان برای حیات طیبه گرفت. از این رو در گفتگو با حجت الاسلام والمسلمین مرتضی خوش نصیب، پژوهشگر پژوهشکده علوم و معارف حدیث موسسه دارالحدیث و ناقد علمی "حکمت نامه رضوی" درباره مولفه ها و ابعاد سبک خاص زندگی رضوی به بحث و بررسی پرداخته ایم که بخش نخست آن از نظرتان می گذرد:

برای ورود به بحث لطفا درباره ضرورت های پرداخت به سبک زندگی و سیره رضوی در شرایط امروز جامعه توضیح دهید.
شرایط دوران معاصر به گونه ای است که نشان می دهد بیشتر از هر زمان دیگری انسان امروزی نیازمند هدایت الهی و تعالیم آسمانی است، آنهم در روزگاری که مکاتب ساخته بشر حاصلی جز سردرگرمی های فراوان و خستگی مفرط برای روح و جان انسان ندارد.
از امیرالمومنین (ع) نقل شده است که فرمودند: "همه دانش هایی که از زمان آدم (ع) تا خاتم (ص) برای انسان ها از جانب خدا به ارمغان آورده شده همه در عترت پیامبر خدا (ص) نهفته است.
از این جهت خواسته شده به پیامبر (ص) و عترت ایشان (ع) ولایت داشته باشیم چراکه همه دانش های الهی در دامان آنها است، تا جایی که امام صادق (ع) فرموده اند: "ما درخت نبوت، خانه رحمت، کلید حکمت و معدن علم هستیم."
در این میان امام رضا (ع) شخصیتی هستند با نسخه های شفابخش الهی که جامعه انسانی را هدایت می کنند.

ما درباره سیره و زندگامی امام رضا (ع) منابع متعددی داریم و باز هم شاهد نگارش آثار جدید هستیم این مسئله تاریخی ریشه در چه چیز دارد؟
اگرچه شرایط سیاسی عصر امویان و عباسیان مانع از آن شد که امامان (ع) به خوبی، خود و جایگاه علمی خود را نشان ندهند با این همه امام رضا (ع) جزء امامانی هستند که به لحاظ شرایط سیاسی خاص و ولایت عهدی مامون، توانستند به طور نسبی موقیعت مناسب تری فراهم کنند تا این دانش را ارائه کنند اگرچه بخشی از آموزه های رضوی از دستبرد تاریخ در امان نمانده اما همین بخشی هم که اکنون در اختیار ما است ارزش ویژه ای دارد. به عنوان مثال کتبی همچون "عیون اخبارالرضا (ع)" و "علل الشرایع" به قلم مرحوم شیخ صدوق و قدمت یک هزار ساله شمه ای از علم رضوی را به نمایش گذاشته است.
علاوه بر این، ما همواره شاهد تالفیاتی جدید با محوریت امام رضا (ع) هستیم به عنوان مثال اکنون جدیدترین اثر یعنی "حکمت نامه رضوی" تالیف آیت الله ری شهری در دست چاپ است که با همکاری پژوهشگران حدیث شناس در پژوهشگاه قرآن و حدیث تالیف شده و همزمان با عید غدیر در مشهد مقدس رونمایی می شود.
این کتاب هشت بخش و 45 فصل دارد که با یک درآمد آغاز می شود و در آن گزارشی مختصر از زندگانی ثامن الائمه (ع) آمده است و در بخش نخست حکمت های معرفتی در بیان جایگاه علم و عالمان و ... در بخش دوم مباحث اعتقادی مطرح شده، در بخش سوم اعتقادات سیاسی مثل امامت و مهدویت، در بخش چهارم مباحث عبادی مثل نماز و روزه و قرآن، در بخش پنجم اخلاقی عملی اعم از اخلاق و اعمال شایسته، در بخش ششم بهداشتی و پزشکی مثل خوردن و آشامیدن و پیشگیری از امراض ... در بخش هفتم روایات و خطبه ها و سخنرانی های مفصل امام (ع) با عنوان رهنمودهای جامع شامل خطبه ها و نهایتا در بخش هشتم رهنمودهای گوناگون و مجموعه روایاتی که در بخش های قبلی نمی گنجیده است، بیان می شود.

آیا مسائل اعتقادی در سبک زندگی رضوی جایگاهی ممتاز و خاصی دارد و چگونه تعریف می شود؟
بله، نخستین نکته برگرفته از احادیث صادره از امام رضا (ع) آموزه های اعتقادی است؛ باید توجه داشت از زمانی که مفهوم سبک زندگی توسط مقام معظم رهبری در جامعه به عنوان نکته ای لازم و بایسته مطرح شد، آنچه که گاها در برخی گفته ها مغفول مانده این است که سبک زندگی را در تعاملات اجتماعی، خوردن، خوابیدن و برخاستن و ... خلاصه می کنیم در حالی که مهمترین شاخصه در سبک زندگی اسلامی توجه به جهت اعتقادی است، یعنی سبک زندگی در مباحث رفتاری و عملی و اخلاقی خلاصه نمی شود، چون اعتقادات جهت گیری زندگی ما را الهی می کند یا جز آن.
باید توجه داشت که در جهت گیری اعتقادی مهمترین پایه خداباوری و توجه به مبداء و معاد است؛ امام رضا (ع) هم نسبت به مبداء و خداباوری و ایمان به حق تعالی سنگ تمام گذاشته اند و هم نسبت به تبیین مباحث مربوط به معاد و البته حدفاصل میان مبداء و معاد را نیز مد نظر داشته اند.
امام رضا (ع) فرمودند: "سرآغاز بندگی خدا شناخت خدا است" یا در روایت معروف به سلسله الذهب فرمودند: "لا اله الا الله دژ است و هر کس وارد آن شود از عذاب در امان است" که این جمله نماد خداباوری حضرت ثامن الائمه (ع) است.
در روایتی دیگر آمده که کسی از ایشان پرسید: خاصیت خداباوری، امام باوری و نبی باوری چیست؟
ایشان فرمودند: "دلایل متعدد است کسی که به خدا اقرار نداشته باشد از نافرمانی او دوری نمی ورزد و از گناه باز نمی ایستد و از فساد و ستم به دیگران دست نمی شوید؛ در این صورت جامعه به تباهی کشیده می شود و مردم به جان هم می افتند و نوامیس و اموال به یغما می رود و خون ها ریخته می شود و جوامع انسانی به انحطاط می رود."
امام رضا (ع) از امیرالمومنین (ع) درباره خداباوری نقل کردند: "بشتابید به طاعت خدا پیش از اینکه وقت از شما فوت شود و از دست برود و مرگ به سراغ شما بیاید".
باز ایشان به نقل از رسول خدا (ص) فرمودند: "در روز قیامت هیچ بنده ای قدم از قدم بر نمی دارد تا اینکه از چهار چیز پرسیده می شود از عمر که چگونه گذرانده، از جوانی که در چه راه سپری کرده، از مالش که از کجا بدست آورده و از دوستی ما اهل بیت (ع)."

در حوزه مسائل سیاسی جهت گیری های سبک زندگی رضوی چگونه است و چه آموزه ای برای انسان امروز دارد؟
یکی از اصلی ترین ابعاد اندیشه سیاسی امام رضا (ع)، مسئله مهدویت و اعتقاد به آن است. امام رضا (ع) فرمودند: "چقدر شایسته است که انسان صبر کند و در انتظار فرج باشد."
بر پایه آموزه های امام رضا (ع) در موضوع مهدویت می توان نتیجه گرفت شایسته است مسلمان چشم به ظهور و حاکمیت عدالت داشته باشد و در این راه صبوری و شکیبایی کند، البته اجرایی کردن این آموزه رضوی مستلزم این است که خانواده های ما بر این اساس شکل بگیرند که روح عدالت دوستی در آنها حاکم باشد تا جایی که وقتی اسمی از عدالت آمد همه ما به یاد حضرت ولی عصر (عج) بیفتیم و هر گاه نام ایشان آمد همه یاد عدالت بیفتند و این رابطه حقیقی باید نمایانده شود.
طبیعتا اگر بخواهیم جامعه اینگونه تربیت شوند ما و خانواده ما نیز باید در پی نهادینه سازی رفتارهای عادلانه باشیم و مسئولان و خانواده ها و همه و همه توجه ویژه به نهادینه سازی اصل عدالت داشته باشیم تا فرمایش امام (ع) درباره انتظار فرج حاصل شود.

با توجه به ارتباط گسترده امام رضا (ع) با شیعه، ایشان چه رفتاری را برای شیعه حقیقی در نظر دارند و سیره ایشان اعمال و گفتار شیعه را چگونه تبیین می کند؟
روایت است که در ایام حضور امام رضا (ع) در مرو، جمعی از محبان برای زیارت حضرت (ع) به این شهر آمدند و گفتند ما شیعیان امیرالمومنین (ع) هستیم و اذن زیارت می خواهیم.
حضرت (ع) به دربان می فرمایند: من وقت ندارم و عذر آنها را بخواه.
باز فردا این روند رخ داد و روز دیگر و روز دیگر و در روایت است آنها 60 روز چنین از دیدار با امام (ع) باز ماندند، نهایتا به تنگ آمدند و به دربان گفتند: سلام ما را برسان و بگو چرا حضرت (ع) با ما بی مهری می کنند؟
آمده وقتی هم حضرت رضا (ع) وقتی اذن ورود دادند، به آنها اجازه نشستن ندادند و وقتی آنها از بی مهری ایشان گلایه کردند حضرت (ع) فرمودند این ناشی از ادعای نابجای شما است، شیعه امیرالمومنین (ع) تعداد معدودی همچون سلمان و عمار و مقداد هستند. شیعه علی (ع) یعنی کسی که پای خود را جای پای امیرالمومنین (ع) قرار می دهد اما شما ادعای گزاف کردید.
این یعنی حضرت (ع) تاکید داشتند که نه تنها ادعای بیجا نکنید و حال که کرده اید بکوشید ویژگی های این ادعا را در خود بارور کنید.
شیعه امروز هم اینگونه است شیعه یعنی مسلمان ناب که قرآن و سنت و آموزه های علوی را هر چه بیشتر در ابعاد مختلف زندگی خود اجرایی کند و هر چه مرتبه پایین تر باشد در دایره دوستداران خاندان رسالت قرار می گیرد و شیعه در درجه عالیه است.
ادامه دارد/