به گزارش قدس آنلاین، غیبت امام عصر (عج) و زندگانی دور از نظر ایشان، باعث شده در طول تاریخ غیبت سوالات فراوانی ذهن انسان ها به ویژه شیعه را در این باره و ابعاد مختلف آن درگیر خود کند. از این رو، به مناسبت فرا رسیدن نهم ربیع الاول، سالروز آغاز امامت و ولایت امام عصر (عج) در گفتگو با حجت الاسلام والمسلمین جواد جعفری، استاد و پژوهشگر مهدوی و استاد مرکز تخصصی مهدویت به برخی از این سوالات و پاسخ های مستدلِ روایی آنها پرداخته ایم که مشروح آن از نظرتان می گذرد:

آیا بنابر روایات معصومین (ع) و تصریح آن حضرات (ع) زمان ظهور حضرت ولی عصر (عج) مشخص شده است؟

درباره زمان غیبت نه تنها زمانی در روایات تعیین نشده بلکه روایات از این مسئله و تعیین زمان هم نهی کرده اند و روایات متعدد داریم که کسانی که تعیین وقت می کنند دروغگو هستند و به ما نیز گفته اند اگر کسی درباره زمان ظهور خبری داد او را تکذیب کنید و حتی در روایت داریم اگر کسی از ما ائمه (ع) خبری بیاورد نپذیرید و این موضوع و اهمیت نام گوینده باعث پذیرش شما نشود بلکه تکذیب کنید؛ بنابراین، خبر دادن از دوران ظهور بشدت مورد نفی و نهی معصومین (ع) است و  البته برخی از حکمت های آن را نیز گفته اند.

چرا زمان ظهور در روایات تصریح نشده و این مسئله چه حکمتی دارد؟

از جمله دلایل، تشبیهی است که به ماجرای حضرت موسی (ع) می شود که وقتی خداوند به حضرت موسی (ع) فرمود به کوه طور برو، ایشان به قوم خود گفتند که من پس از 30 روز باز می گردم و وقتی بنابر حکمت های الهی، 10 روز به این مدت افزوده شد، سامری از غیبت حضرت موسی (ع) استفاده و شروع به تبلیغات دروغ کرد و همین باعث شد مردم به گوساله پرستی روی بیاورند و از دین خارج شوند.

از این رو، امام صادق (ع) می فرمایند: امر فرج ما نیز اینگونه است و اگر زمان تعیین شود و بعد به دلایلی به تاخیر بیفتد، شیادان سوء استفاده کرده و مصادره به رای می کنند.

نکته مهم آنکه ظهور بسته به کار مردم است و چیزی نیست که صرفا به اراده الهی صورت بگیرد و عامل دیگری در آن اثر نداشته باشد، از این رو، نمی توان زمانی تعیین کرد چراکه مردم  نیز در این مسئله اثرگذارند.

به عنوان مثال ابتدا قرار بود در سال 70 هجری گشایشی در کار شیعه روی دهد اما چون در ماجرای کربلا با امام حسین (ع) چنان کردند که می دانیم این گشایش 70 سال به تاخیر افتاد و در سال 140 هجری نیز چون اسرار را حفظ نکردند، این بار خداوند امر فرج را بدون تعیین زمان به تاخیر انداخت.

بنابراین، امر فرج به دلایل اعمال سوء امت به تاخیر و تعویق افتاد و رفتارهای مردم در این مسئله تاثیرگذار است.

از این رو است که امام عصر (عج) می فرمایند: «اگر شیعیان ما اجتماع قلبی بر وفای به عهدهایشان داشتند هر آینه ظهور به تعجیل می افتاد.»؛ این یعنی ظهور و زمان آن به شیعه و رفتار و وفای به عهد او نیز بستگی دارد.

آیا روایات این مسئله و اثرگذاری رفتارهای مردمی بر مسئله ظهور را تصریح کرده اند؟

بله، از محتوای این روایات می توان وظایف مردم را دریافت و اینکه جامعه چطور باید باشد و نقش مردم در ظهور به چه میزان است که همه و همه بیان می شود چراکه مردم در ظهور حضرت حجت (عج) موثرند و ظهور چیزی است که مردم باید مشتاق آن بوده و برایش پا پیش بگذارند، از همین رو است که نمی توان زمان دقیق برای آن تعیین کرد.

آیا این عدم تعیین زمان ظهور دلیل و حکمت دیگری نیز دارد یا به دلایلی که برشمردید محدود می شود؟

بله، نکته دیگر درباره عدم تعیین وقت ظهور به مسئله امیدآفرینی باز می گردد، اگر معصومین (ع) حتی زمان ولادت منجی موعود (عج) را به عنوان مثال در همان صدر اسلام بیان می کردند و می گفتند 250 سال بعد رخ می دهد شیعه در همان زمانِ امیرالمومنین (ع) ناامید می شد و هیچ کس نمی توانست خود را برای عدالت مهدوی آماده کند. بنابراین، اینکه امام کاظم (ع) فرمودند: «شیعه با امید تربیت شده است» به این موضوع نیز اشاره دارد چراکه حتی اگر حدودی زمان آن بیان می شد مسئله امید بشر زیر سوال می رفت.

بنابراین، حکمت این عدم تعیین زمان متعدد است و اساساً سخن نگفتن از وقت ظهور برای این است؛ البته این سخن گفتن و تعیین وقت هم سلبی است و هم ایجابی، به عبارت بهتر نه می توان گفت ظهور دور است و نه می توان گفت نزدیک، بلکه تعیین وقت آن نفیاً و اثباتاً صحیح نبوده و مورد نهی معصومین (ع) است.

برخی می گویند تا زمین از ظالمان و جور آنها پر نشود ظهور رخ نمی دهد بنابراین می گویند حتی باید خود عامداً گناه و فساد کنیم تا امر فرج امام عصر (عج) به تعجیل بیفتد، آیا روایات در این باره تصریحی دارند؟

این برداشت اشتباهی است که از روایات معصومین (ع) صورت گرفته شاید برای آنکه روایات متعددی داریم که امام عصر (عج) در عصر ظهور زمین را از عدالت پر می کنند، همانگونه که پر از ظلم و جور شده است.

عده ای با نگاه ابتدایی می گویند عدالت مهدوی محقق نمی شود مگر اینکه زمین پر از ظلم و جور باشد پس باید چنین اتفاقی بیفتد و نتیجه می گیرند که نباید جلوی ظلم را گرفت و حتی خودمان هم باید ظلم و گناه کنیم؛ این برداشت ناصحیح است چراکه پر شدن زمین از ظلم به معنای پر شدن آن از ظالمان نیست.

شاید ذکر مثالی در این باره بهتر کمک کند، اینکه بخواهیم برای خالی شدن اتاقی از دود پنجره را باز کنیم لازم نیست که حتما همه در آن اتاق سیگار بکشند حتی کشیدن سیگار توسط یک نفر می تواند فضا را آلوده کرده و گشودن پنجره را ضرورت ببخشد.

درباره پر شدن زمین از ظلم و جور هم اینگونه است، این پر شدن ظلم یعنی مردم همه مشتاق عدالت اند اما عده ای مستکبر در حال ظلم و ستم اند و برای همین اعتراض مردم برانگیخته می شود و امروز هم می بینیم که مردم در همه جای دنیا نسبت به حکومت ها معترض اند و این یعنی دنیا پر از ظلم است و مردم ناراضی اند و این حدیث معنایش چنین است که مردم همه خواستار عدالت اند و عده ای که درآمدشان از تجارت های خاص و فاسد است، می کوشند ظلم را ترویج دهند.

بنابراین، ظهور در شرایطی است که مردم خواهان عدالت اند اما عده ای عدالت را نفی کرده و مستکبرانه ظلم می کنند.

نگاه روایات درباره مسئله ظهور به چنین برداشت ناصحیحی چگونه است؟

بنابر روایات علت غیبت امام عصر (عج) ظلم و ستم مردم بوده است چراکه زمین هرگز خالی از حجت نیست ولکن خداوند مردم را به خاطر ظلم و اسراف در حق خودشان از دیدن حجت خویش نابینا می کند.

پس چنین تعبیری از این روایت ناصحیح است و از حکمت الهی دور است که گناه و ظلم مردم هم علت غیبت باشد و هم علت ظهور و اصلا با علم و حکمت الهی در تضاد و خلاف است.

تصور چنین برداشتی خلاف روایات معصومین (ع) است چراکه در اشاره به علل غیبت موضوعاتی همچون تنهایی، بی یاوری و ظلم و گناه امت برشمرده می شود.

بنابر روایات، امام عصر (عج) زمانی ظهور می کنند که شیعه در وفای به عهد اجماع قلبی داشته باشند نه اینکه فساد و ظلم و ستم کند.

و حدیث معروف امام صادق (ع) درباره قوم حضرت موسی (ع) که 40 روز به درگاه الهی ضجه و التماس کردند و خداوند بعثت حضرت موسی (ع) را 170 سال جلو انداخت و ایشان را دیدند، گواهی بر این مسئله است و ایشان تاکید کردند که «شما نیز اینطور هستید و اگر به درگاه الهی ضجه و زاری کنید و دعا کنید امر فرج به تعجیل می افتد.»

بنابراین، دعا با گناه جمع نمی شود و اگر قرار بود با ظلم و ستم زمینه فرج فراهم شود دیگر تاکید بر دعای دسته جمعی برای ظهور همخوانی نداشت، از همین رو است که روایات بر عدالت و پاکی برای زمینه سازی فرج بقیه الله الاعظم (عج) تاکید می کنند.

انتهای خبر/