استاد حوزه علمیه قم در دومین «همایش تفسیر و تفسیرنگاری در سده اخیر حوزه علمیه خراسان با محوریت تفسیر خلاصهالبیان آیتا... سیدهاشم میردامادی نجفآبادی» گفت: شاخصه اصلی تفسیر آیتا... میردامادی نجفآبادی، آمیختگی با روایات است.
آیت ا... استادی با بیان اینکه «برگزاری چنین همایشهایی برای داستانگویی نیست»، تأکید کرد: هدف، الگوگیری از این شخصیتهای وارسته است و باید همه به این فکر باشیم که طوری زندگی کنیم که منش و رفتارمان مردم را به دین دعوت کند.
وی ادامه داد: مرحوم میردامادی نجفآبادی در سال 1303 متولد شد. در شرح حال وی آمده است که آیتا... سیدمرتضی کشمیری و استاد میرزایی دوم از استادان وی بودهاند.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ادامه داد: مرحوم میردامادی سالها در میان مردم مشهد زندگی کرده و در کنار آنها در مسجد صدیقی ها به اقامه نماز پرداخته است.
این استاد حوزه علمیه قم با بیان اینکه «آیت ا... میردامادی نجف آبادی از آغاز طلبگی در پی معنویت بود»، گفت: راجع به شرح حال این عالم اطلاعات فراوانی در دست نیست؛ این شاید به این دلیل باشد که خود وی نیز به این مسأله مایل نبود.
استادی، سال عزیمت میردامادی نجفآبادی از نجف به ایران را نامشخص دانست و افزود: هنگامی که به مشهد آمد، در ردیف اول استادان حوزه علمیه قرار گرفت؛ بنابراین میتوان نتیجه گرفت که در آن زمان میان علما عملا مورد قبول بوده و شخصیتی شناخته شده بود.
وی تواضع را از شاخصههای اصلی شخصیت آیتا... نجفآبادی میردامادی برشمرد و تصریح کرد: وی جزو رجال صالح است و ذکر و یاد چنین علمایی ذکر خداست؛ تفسیر نگاشته شده توسط وی بسیار دقیق و آمیخته با روایات است و آنچه امروز نیاز ماست، وجود چنین سرمایههایی است؛ عالمانی که در عمل بتوانند ماهیت دین را نشان دهند.
در معرفی علما کوتاهی شده است
بنیانگذار دایره المعارف تشیع و رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی با اشاره به اینکه تفسیرنویسی و درس تفسیر در حوزه خراسان از مهجوریت رنج میبرد و مرحوم میردامادی در این عرصه تنها بود، ابراز کرد: متأسفانه در آن دوران کسانی سر کار بودند که تمایلی به علوم اسلامی نداشتند.
پروفسور مهدی محقق، با بیان اینکه، مرحوم میردامادی را از نزدیک زیارت کرده بود، ادامه داد: یک سالی که در حوزه علمیه مشهد طلبه بودم، ایشان بعد از جلسه درس خود، بعدازظهرها در مسجد گوهرشاد همراه با استادان دیگر حضور مییافتند و من بارها در نماز جماعت ایشان در شبستان مسجدگوهرشاد حدود سالهای 1326 و 1327 شرکت کرده بودم.
محقق افزود: تفسیر مرحوم میردامادی در هفت جلد به همت سید مجتبی میردامادی به همراه ترجمه به چاپ رسیده است، اگرچه در ابتدای قرن سوم چنین مطرح میشد که قرآن به زبان فارسی قابل ترجمه نیست، اما در طول سدههای مختلف با کوششهای بسیار برای ارایه تفسیر مناسب به زبان فارسی، این امر محقق شد و امروز شاهد تفسیرهای بسیاری در این حوزه هستیم.
وی با بیان اینکه در شهرها و روستاهای مختلف کشور، علما و بزرگان بسیاری در حوزههای متفاوت فعالیت میکردند، ابراز کرد: در معرفی این علما به جامعه کوتاهی شده و نتیجه آن ناشناخته بودن این افراد برای نسل جوان است که آنها متمایل به الگوهای خارجی می شوند.
خلاصه البیان، نکات ادبی بسیاری دارد
محقق و قرآنپژوه معاصر نیز در مورد سبکشناسی تفسیر خلاصه البیان مرحوم میردامادی اظهار کرد: در بحث حدیث و روایات، بسیار مدیون حوزه علمیه مشهد هستیم، زیرا تفسیر روایی ظرفیت بسیار زیادی دارد که به آن به خوبی پرداخته نشده است.
حجتالاسلام والمسلمین محمدعلی مهدویراد، با بیان اینکه مرحوم میردامادی نیز به این امر اذعان داشتهاند، ادامه داد: تفسیر مرحوم میردامادی به لحاظ ساختار ظاهری، تفسیر متوسطی است و به لحاظ محتوا تفسیر محصوری نیست؛ محصور بدان معناست که مفسر، آیه را در ابتدا آورده، در ادامه آن روایات را بیان میکند و چالشی با روایات در آن دیده نمی شود، مگر محدثانه.
حجتالاسلام مهدویراد، روایت را وجه غالب این تفسیر عنوان کرد و افزود: با این وجود در تفسیر خلاصه البیان، نکات ادبی بسیاری آمده و واژهپژوهی خوبی در بحثهای علوم قرآنی دارد که البته کم است.
دو رویکرد تفسیری جدید در حوزه خراسان
دکتر سیدعباس صالحی، معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز به عنوان دیگر سخنران این همایش، خراسان و حوزه علمیه آن را قطب علمی تشیع و جهان اسلام دانست و گفت: یکی از ویژگیهای خراسان این است که پشتوانهای برای علوم اسلامی و قرآنپژوهی به شمار میرود.
وی ادامه داد: تفسیر خلاصه البیان مرحوم میردامادی نمونهای از تفسیر روایی مورد استفاده و پسند عامه مردم است که در این نگاه به گونهای تفسیر میکنند که تودههای مردم نیز بتوانند در کنار علما از آن بهرهمند شوند.
صالحی افزود: مرحوم میردامادی در جلسات قرآن خود در مسجد گوهرشاد، آیات این کتاب الهی را بدین شکل و با حضور مردم جهت بهرهمندی همگانی تفسیر میکردند که ویژگی این سبک اجتهاد روایی است و به جهت وجود روایات برای زینت دادن آن، مردم از آن بیشتر تأثیر میپذیرند.
وی به دو رویکرد تفسیری جدید در حوزه خراسان اشاره کرد و یادآور شد: در یک رویکرد شاهد نگاه سیستمی ـ تمدنی به قرآن هستیم که بنیانگذار آن رهبر معظم انقلاب است، این رویکرد نشان میدهد چطور باید مفاهیم را نوسازی کرد؛ در رویکرد دوم یعنی همان تفسیر عامهپسند، به دنبال آن هستیم تا قرآن را به گونهای عرضه کنیم که خواص و عوام در کنار یکدیگر از آن بهره ببرند.
هدف اصلی همایش
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی قم نیز با اشاره به ابعاد برگزاری این همایش گفت: توجه به میراث علمی گذشتگان برای هویتسازی ضروری است و عملکرد دفتر تبلیغات اسلامی در این خصوص قابل تقدیر است.
حجتالاسلام والمسلمین احمد واعظی، با بیان اینکه «احیای آثار بزرگان ما دارای پیامهای متعددی است»، اظهار کرد: هویتسازی و عرضه آن به نسل جدید از طرفی و آشنا کردن طلاب و فضلای جوان با شخصیتهای برجسته از طرفی دیگر از اهداف اصلی برگزاری چنین همایشی است.
وی افزود: غرض از رویکرد تفسیر و تفسیرنگاری در سده اخیر، ترویج فرهنگ قرآن پژوهی است.
در پایان این همایش و با حضور جمعی از علمای حاضر در مراسم، از چاپ جدید تفسیر «خلاصه البیان فی تفسیر القرآن» آیتا... سیدهاشم میردامادینجفآبادی(ره) رونمایی شد.
این تفسیر به زبان شیرین فارسی و به شیوه روایی توسط آن مرحوم تدوین شده و حسین نورایی، یکی از شاگردان ایشان، آن را به رشته تحریر درآورده است. این تفسیر تا آخر سوره کهف در سال 1339 شمسی در چهار مجلد منتشر شده و اکنون در هفت مجلد توسط محققان گردآوری شده و به همت جامعه المصطفی(ص) العالمیه و با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به چاپ رسیده است.
نظر شما