نباتات نواحی گوناگون برای کاشت به سایر نقاط فرستاده شد، که موجب تنوع محصولات و درختان بود. تامین علوفه اسب که چه در جنگ و چه در جابجایی قبایل و سایر کارهای روزمره اهمیت بسیاری داشت، مورد توجه فراوان قرار گرفت و بخصوص در دامنه ی کوه های زاگرس نوعی از این علوفه از چنان اهمیتی برخوردار شد که یونانی ها کاشت آن را از ایرانی ها فرا گرفتند. به دنبال جنگ ها و ارتباطات نزدیک، یونانی ها خروس، کبوتر سفید و طاووس را نیز با خود به ارمغان بردند. داریوش هخامنشی به کاشت و تکثیر درختان گوناگون توجه ای خاص داشت و بخصوص در شناساندن درختانی که در نقاط دیگر ناشناس بود، نقش موثری ایفا کرد. داریوش به اهمیت درخت و نقش اقتصادی آن کاملاً واقف بود زیرا چوب در ساخت قایق و ادوات جنگی، ناوگان بازرگانی، گردونه های جنگی، ارابه های حمل و نقل، خانه ها، کاخ ها، سوخت و لوازم منزل به کار گرفته می شد.
جنگلداری و برداشت چوب و الوار در تجارت بین المللی اهمیت بسیاری داشت. هخامنشیان مو را به دمشق، کنجد را به مصر و برنج را به بین النهرین بردند و در کشت آن نباتات کوشش فراوانی کردند.
کشاورزی نیز بر مبنای املاک بزرگ توسعه یافت. با نیرو گرفتن هخامنشیان گروهی از مالکان بزرگ به وجود آمدند و بسیاری از مالکیت های کوچک را همین اشراف زمین دار از بین بردند. کشاورزان وابسته به املاک که با زمین خرید و فروش می شدند، همچنین بردگانی که طی جنگ ها با یونانی ها و سایر اقوام به دست می آمدند به کشت و زرع مشغول بودند. املاک کوچک نیز وجود داشت که صاحبان آن کشاورزان آزاد بودند.
کشاورزی در این زمان و زمان های قبل و بعد از آن در ایران باستان از وظایف مهم اجتماعی و دینی بوده است و ایرانیان سعی داشتند زمین های بایر را تبدیل به کشتزارهای آباد کنند. سقراط در این باره به یکی از شاگردانش می گوید: «شاه ایران توجه بسیاری دارد به زمینی که به وسیله ی ساکنان آن کشت شود»؛ و آنگاه توضیح می دهد که محافظت از زمین به وسیله ی لشکریان و روسای جداگانه ی محافظان سپاهی و غیرسپاهی برای پیشبرد کارهای مزروعی وجود داشته است. بنابراین، زمین های جداگانه ای در اختیار سپاهیان قرار می گرفت تا در آن کشت و زرع کنند و از عوایدش بهره مند شوند و مالیات نیز نپردازند.
همگام با کشاورزی، صنعت نیز توسعه ی فراوانی یافت. به طوری که امپراتوری هخامنشی (به ویژه دوره داریوش) از صنعتی ترین ممالک به شمار می رفت و مصنوعات آن در سراسر جهان شرق و غرب به فروش می رسید و بازارهای پررونقی داشت؛ از جمله اقلام صادراتی، لوازم خانگی برای مردم عادی بود که منفعت سرشاری را عاید مملکت می کرد. گذشته از کارگاه های دولتی و خصوصی که در شهرها وجود داشت، در املاک بزرگ و در کنار مزارع، کارگاه های صنعتی برقرار شده بود، که انواع اشیاء، مانند لوازم تزیینی، زیورآلات، اسلحه، لوازم منزل و لباس در آن ها ساخته می شد. کارگاه هایی که در کنار ساختمان های کاخ ها بنا می شد، در توسعه ی صنعت، بخصوص صنایع پیشرفته ی تجملی اهمیت بسیاری داشت که در الواح گلی تخت جمشید، به نمونه های متعدد آن برمی خوریم.
1- گیرشمن، رمان. ایران از آغاز تا اسلام، ترجمه ی محمدمعین، تهران انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1335.
2- گزنفون؛ آناباسیس. ترجمه ی احمد بیرشک. تهران، کتاب سرا، 1375.
3- هرودوت؛ تاریخ هرودوت، ترجمه، مقدمه، توضیحات و حواشی، هادی هدایتی، تهران، دانشگاه تهران، 1336- 1341.