وی با اشاره به اینکه شخصی با مدرک لیسانس معماری دست به تصحیح شاهنامه زده است، گفت: خود ایشان در جایی گفته من 500 جای شاهنامه را عوض کردم. این افراد که بدون آشنایی با ادبیات تصحیح میکنند هم شاهنامه را خراب میکنند و هم خودشان را. چون مطالعاتشان کم است و با افراد ادیب کمتر نشست و برخاست داشته اند تصور میکنند چیزی را که نوشتهاند کسی نمیداند و درست همین است. شاهنامه پژوهی کار هرکسی نیست و کسانی که در زمینه شاهنامه بویژه تصحیح ابیات آن کار میکنند باید درباره ادبیات و نسخههای مختلف مطالعه و تحصیلات کافی داشته باشند.
جوینی که در تصحیح شاهنامه نسخه فلورانس را اساس کار خود قرار داده است، در ادامه افزود: ما اکنون حدود 150 نوع شاهنامه خطی داریم. 26 تا از بقیه بهترند. از بین اینها چند نسخه معتبر هستند: اول نسخه فلورانس، دوم لنینگراد، بعد نسخه چهار و شش چاپ مسکو و نسخه قاهره و چهارم شاهنامه بنداری. اتفاقا خود آقای دانش پژوه، نسخه شناس معروف به من گفتند: پس از نسخه فلورانس از لنینگراد 733 باید استفاده کنی؛ چون هم تاریخش قدیمی تر و هم کاملتر است. چون فلورانس فقط تا کیخسرو را دربردارد و بقیه آن گم شده است.
نسخه مسکو پر از غلط است
وی با اشاره به اینکه نسخه فلورانس را نخستین بار دکتر دبیرسیاقی در دانشگاه تهران از فرانسه سفارش داده وتاریخ کتابت آن مربوط به 614 هجری است، افزود: اما پس از دو سه ماه گفتند: نسخه مهمی نبود. با خود گفتم نمیتواند این طور باشد . رفتم عکسی از آن را از کتابخانه مرکزی گرفتم و شروع به کار کردم و دیدم نسخه ای بسیار عالی است که تفاوت زیادی با دیگر نسخهها دارد، بویژه با نسخه مسکو که در مدت 30 سال دستکم 80 نفر روی آن کار کردهاند و با اینکه بیش از 30 میلیون روبل خرج کردند پر از غلط است.
وی با رد کردن اشکالاتی که برخی منتقدان برای نسخه فلورانس مطرح میکنند؛ مخدوش بودن تاریخ کتابت و رسم الخط دوگانه آن و اینکه احتمالاً به وسیله دو کاتب، در دو زمان متفاوت و برگرفته از روی دو نسخه مختلف است که وحدت متن آن را زیر سوال میبرد، نادرست دانست.
وی همچنین با انتقاد از تصحیح انتقادی کردن دکتر خالقی مطلق گفت: تصحیح انتقادی یعنی من این را تشخیص میدهم که خوب یا بد است، درحالی که این کار خطا و تصرف کردن در فکر فردوسی است.
وقتی نسخه ای خوب مانند فلورانس که تاریخ کتابت آن هم کهنتر است را دراختیار داریم حق نداریم به دلخواه خود حتی یک نقطه را جابهجا کنیم. من اشکالهای زیادی را از شاهنامه تصحیح دکتر خالقی مطلق پیدا کردم.
دکتر جوینی با اشاره به اینکه در حال حاضر هم روی جلد هشتم کار میکند که تا آخر سال چاپ میشود، گفت: جلد نهم هم به کشف الابیات اختصاص دارد. پس از آن تصمیم دارم دو جلد دیگر هم تا مرگ رستم بر اساس نسخه لنینگراد تصحیح کنم. کاری که من میکنم کاملترین کاری است که تاکنون درباره شاهنامه انجام شده و دارای دو بخش نظم و نثر است؛ در بخش نظم لغات و ابیات مشکل را ترجمه کرده و شاهد مثالها را آوردم این برای محققان است.
متن کامل گفت و گوی قدس با دکتر جوینی درباره شاهنامه پژوهی و تصحیحهای منتشر شده از آن، بزودی در صفحه رودررو منتشر خواهد شد.
نظر شما