به گزارش قدس خراسان، بعد از قرائت آیاتی از قرآن کریم، رئیس دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی ضمن تشکر از کسانی که در برگزاری این جشنواره نقش داشتند بیان کرد: مساله سبک زندگی یک وجه درونی و یک وجه بیرونی و کنشی دارد. وقتی کسی به یک سبک زندگی تعلق پیدا می‌کند،  انتخاب او شامل این دوجه می‌شود. کسانی که مروج، مبلغ و تلاشگر در زمینه تثبیت و گسترش یک سبک زندگی هستند، باید توجه کنند کانون تلاش‌ها معطوف به دنیای درون آدمی باشد تا در دنیای بیرونی و کنش‌ها هم تاثیرگذار باشند.

حجت‌الاسلام احمد واعظی افزود: وقتی ما به قران و منابع دینی مراجعه می‌کنیم، در هردو قسم، تاکید و توجه را می‌بینیم. تمرکز زیادی بر درون آدمی در منابع دینی وجود دارد، کمااینکه درمورد جنبه‌های بیرونی رفتار نیز آیات و روایات زیادی پیرامون عمل صالح، معاشرت، عبادت و... گفته شده است. امروزه تلاشگران عرصه‌ی سبک زندگی با چالش‌هایی مواجه هستند. مراد من از چالش، اتفاقات و تحولاتی است که در بستر جامعه رخ داده و امر تثبیت یا ترویج و گسترش سبک زندگی اسلامی را با مانع مواجه می‌کند.

وی افزود: نسبت به این تغییرات شاهد دو نگاه افراطی و تفریطی هستیم. نگاه افراطی این است که این تغییرات را به شکل مبالغه آمیزی نشان زوال نهادهای اجتماعی و زوال سنت و اخلاق و از بین رفتن نهاد دین می‌دانند. نگاه تفریطی اصلا این تغییرات را نمی‌خواهد ببیند و قبول کند و تمام تحولات را جنگ شناختی دشمن تلقی می‌کند. گویی هیچ اتفاق معنادارای در بستر جامعه رخ نداده و همه تحولات در اثر هجوم رسانه‌ای دشمن است. واقع نگری اقتضا می‌کند که ما نه دچار افراط شویم و نه تفریط. این تحولات را با این هدف بررسی کنیم که کنشگران سبک زندگی اسلامی، نهادهای فرهنگی و دینی، محیط را ببیند و فعالیت‌های خود را حسب اتفاقات جامعه تنظیم کنند و  اماده انعطاف در قالب‌ها و روش‌های مختلف باشند. برخی از این چالش‌ها فقط مختص به جامعه ایران نیست و در جهان دیده می‌شود. برخی چالش‌ها به لحاظ ریشه‌های خاص داخلی، حجم و گستره‌اش در کشور ما با جوامع دیگر فرق می‌کند.

چالش‌های فرهنگی در مسیر توسعه سبک زندگی اسلامی ایرانی

واعظی چالش‌های حوزه فرهنگ را به شرح زیر تبیین کرد و گفت: شکاف نسلی اولین چالش ما است. نباید کل گرایانه و قالبی درمورد آن قضاوت کنیم. نباید بگوییم نسل جوان به طور کامل از نسل قبل منقطع شده و هیچ نقطه اشتراکی بین آن‌ها وجود ندارد. ما در نسل جدید هم فراوان داریم کسانی  را که به سبک زندگی اسلامی وفادارند. اما واقعیت این است که در بخش‌هایی از نسل جوان ما، شاهد تفاوت‌های نسلی هستیم که به لحاظ نوع نگاهشان به زندگی، شبکه باورها و علایق و ارزش‌ها، منطق زبانی و نگاه به مسائل با نسل قبل متفاوتند. این تفاوت باید شناخته شود. ویژگی‌های این نسل و انتظارات و توقعاتشان به زندگی باید شناخته شود. واقعیت موجود را نباید انکار کنیم، باید آن را بشناسیم تا روی این نسل تاثیرگذار باشیم.

وی افزود: چالش بعدی کم فروغی مرجعیت جامعه نخبگانی و رواج سلبریتی زدگی است. این یک چالش جهانی است.  گسترش شبکه‌های اجتماعی، شکوفایی هنرهای تصویری و رسانه، اقتصاد ورزش و هنر بر این جریان تأثیر گذار بوده است. کم فروغی نسبی نهاد روحانیت در جامعه امروز به خاطر گره خوردن دین به سیاست است. برخی ناکارآمدی‌ها در اداره جامعه قطعا بر نهاد روحانیت و دین تاثیر می‌گذارد.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: چالش سوم، تغییر ذائقه فرهنگی جامعه است. گسترش فرهنگ دیداری و شنیداری نمونه‌ای از این تغییر است. نسبت به گذشته، میل اشخاص به شنیدن پادکست کوتاه یا دیدن فیلم بیشتر از خواندن کتاب است. در این شرایط ما باید ببینیم چقدر خودمان را مجهز کردیم به استمداد از هنر و رسانه؟ ما در این حوزه خیلی کار داریم و باید بتوانیم محتوای خود را در قالبی جذاب برای مخاطب ارائه کنیم. باید در شیوه‌های مرسوم و متعارف ارائه محتوا تجدید نظر کنیم و تنوع و خلاقیت بیشتری به کار ببریم. تغییر ذائقه امری واقعی است که باید با آن کنار بیایم، نباید با آن بجنگیم. باید از این تغییر به نفع تثبیت سبک زندگی اسلامی استفاده کنیم.

واعظی ادامه داد: چالش بعد، سیاست‌زدگی فرهنگ است. در عرصه فرهنگ، برخی بیش از حد به اهرم حاکمیت و قدرت و اهرم نهادگرایی اهتمام می‌ورزند. ما در عرصه فرهنگ دو بازیگر اصلی داریم :مولدان فرهنگی و نهادهای حاکمیتی. تعادل این مساله وقتی به هم میخورد که بیش از حد بخواهیم از اهرم نهادهای حکومتی برای کار فرهنگی استفاده کنیم. برای ایجاد کار مثبت، باید به جای سنگین شدن کفه وظیفه نهادهای حاکمیتی حمایت بیشتری از مولدان اتفاق بیفتد.

وی بیان کرد: فضای مجازی و کنشگری لجام گسیخته علیه فرهنگ دینی و ملی یکی دیگر از چالش‌های مهم ما در عرصه فرهنگ است. کنشگران عرصه فرهنگ پیش از این محدود بودند، حالا هر فردی با توجّه به زیست بوم فضای مجازی، به خود اجاره می‌دهد کنشگر باشد.

وی در پایان سخنان خود عنوان کرد: توجه به این مطالب با نگاهی واقع بینانه، حس تعهد و مسئولیت پذیری ما ر بیشترخواهد کرد. باید با هوشمندی و قوت بیشتری فعالیت کنیم و باید بدانیم که وظیفه سنگینی در این حوزه بر دوش داریم.

هم‌افزایی و حمایت نهادی، الزامات توسعه سبک زندگی اسلامی

پس از آن، رئیس دفتر تبلیغات اسلامی خراسان ضمن عرض خوشامد به  مهمانان و تشکر از نهادها و افرادی که در ایجاد این جشنواره نقش داشتند گفت: ما در چند دهه اخیر به صورت تدریجی با برخی مسائل درگیر بودیم. در دوره‌ای مسایل مربوط به ایمان، فرق، معنویت‌گرایی سکولار و... ذهن جامعه فرهیخته را درگیر کرد. به تدریج مساله سبک زندگی در این دو دهه اخیر خودنمایی بیشتری داشته است. سبک زندگی مساله‌ی رفتاری محض نیست و در حیطه‌های مختلفی ظهور و بروز دارد.  در مقوله‌های مختلفی مثل ورزش، معماری، پزشکی، تغذیه، تفریح و... سبک زندگی تاثیرگذار بوده است. آسیب‌هایی را نیز به همراه داشته است مثل افزایش خشونت، خودکشی، کودک ازاری و... که نتیجه نگاه بشر امروز به زندگی است.

حجت‌الاسلام محمدمهدی مسعودی ادامه داد: برای پیشبرد اهدافمان در مساله سبک زندگی ایرانی اسلامی، الزاماتی را باید رعایت کنیم. باید بین همه عناصر هم افزایی صورت بگیرد، حمایت‌های نهادی اتفاق بیفتد و فعالیت‌ها خارج از حیطه فردی نیز تعریف شوند و همچنین ادبیات و منطق گفت‌وگو در این زمینه به روز رسانی شود.

معرفی ۱۰ کتاب و یک ناشر برگزیده

مدیرکل آموزش دفتر تبلیغات اسلامی خراسان و دبیر جشنواره، ضمن بازخوانی محورهای نه گانه جشنواره بیان کرد: با درنظر گرفتن جایگاه کتاب در عصر فناوری به عنوان محصولی تاثیرگذار، جشنواره کتاب سال سبک زندگی، به عنوانِ پاسخی به این احساس نیاز پدید آمد. پس از ابلاغ این پروژه، دبیرخانه‌ی جشنواره تشکیل و فعالیت هدفمند جشنواره اغاز گردید. هم‌زمان با تصویب محورها، شناسایی جریان‌ها و ظرفیت‌های فعال و ناشران منجر به شناحت ۶هزار عنوان کتاب در حوزه سبک زندگی شد که ۴۰۰ اثر از این میان منطبق بر محورهای جشنواره‌ بودند. ۳۲۴ اثر با قبول دعوت ناشران و نویسندگان توسط دبیرخانه دریافت شد. کمیته علمی با بررسی اولیه، ۹۴ اثر را شایسته ورود به ارزیابی مقدماتی دانست.

 پس از ارزیابی پایانی متخصصان حوزه سبک زندگی و دریافت نظرات قطب اخلاق، خانواده و سبک زندگی ۱۰ اثر  به عنوان برگزیده  و شایسته تقدیر در اختتامیه معرفی خواهند شد.

وی افزود: نظر به اهمیت جایگاه ناشر، بر مبنای شاخص‌هایی مثل تعداد اثار، تنوع موضوعات، نوبت چاپ، رویکرد اسلامی ایرانی و... در این دوره یک ناشر را به عنوان ناشر برگزیده در حوزه سبک زندگی معرفی خواهیم کرد.

رحمانی ضمن اشاره به برگزاری کرسی‌ها و میزگردهای تخصصی در حوزه سبک زندگی افزود:  اقدام مکمل دیگری که در راستای ترویج اهداف جشنواره انجام شد، برپایی دو نمایشگاه از اثار برگزیده است. یک نمایشگاه همزمان با نمایشگاه کتاب استانی و نمایشگاه دیگر هم‌زمان با اختتامیه جشنواره با ارائه اثار برگزیده دوره‌های پیشین و فعلی برپا خواهد شد.

شناخت فعالان حوزه سبک زندگی، هدف برگزاری جشنواره

پس از آن رئیس قطب اخلاق، خانواده و سبک زندگی دفتر تبلیغات اسلامی، اهداف برگزاری این جشنواره را برشمرد و گفت:  یکی از اهداف برگزاری این جشنواره، تلاش برای تدوین نظام ارزش‌گذاری دانش در عرصه محصولات مکتوب و بازتعریف کتاب‌های سبک زندگی به مثابه یک رشته تخصصی است.  جریان شناسی، شناخت فعالان حوزه سبک زندگی، امکان سنجی، نیاز سنجی و اسیب شناسی در این حوزه، از دیگر اهداف برپایی این جشنواره است. استعدادیابی و شبکه سازی نیروی مردمی و نخبگانی در حوزه سبک زندگی، مستندسازی فعالیت‌های علمی مکتوب به عنوان یک گام اثربخش برای ساخت کلان نظام سبک زندگی، بصیرت سازی برای مجموعه‌های علمی و تعریف چشم‌انداز و همچنین گفتمان سازی و ایجاد یک نگرش نو نسبت به این حوزه از دیگر اهداف برگزاری جشنواره کتاب سال سبک زندگی است.

وی با اشاره با اتفاقات کشور در پاییز ۱۴۰۱ بیان کرد: ما در قطب اخلاق، خانواده و سبک زندگی چندماهی است نخبگان  را جمع می‌کنیم و با روش برون کانونی نشست‌هایی را در تهران و قم برگزار کردیم تا ریشه‌ها و عوامل و در محور دوم پیامدها و نتایج این اغتشاشات را بررسی کنیم. امروز اگر در صحن مجلس نگاه دوگانه‌ای نسبت به عرصه حجاب داریم، به این خاطر است که در حوزه نخبگانی به اجماع سازی نپرداختیم. اولین گام موثر در این راستا، ایجاد فضای گفتمان سازی درونی است.

وی بیان کرد: درخصوص دلیل رخ دادن این اتفاقات در کشور، مساله‌ای که در این نشست‌ها بیان شد این بود که این اعتراضات به خاطر مسائل معیشتی در حوزه‌ رفاه و عدالت اجتماعی نیست، بلکه به خاطر حوزه سیاست زندگی رخ داده است. کسانی که در این اغتشاشات شرکت کردند، تمام خواسته‌شان این است که آنطور که دلشان می‌خواهد زندگی کنند. حال آن که  دلشان در گروه سبک زندگی غربی و امانیسم است و تعلق خاطری به سبک زندگی ایرانی و اسلامی ندارند.

وی افزود: برای رسیدن به تمدن سازی و دولت سازی، گام اول این است که به جامعه سازی برسیم و تربیت فرد، پیش نیاز جامعه سازی است. اگر می‌خواهیم به تمدن اسلامی و صدور گفتمان انقلاب برسیم ، اول باید به فکر مردم باشیم. سکولارها به این نتیجه رسیدند که برای استمرار مفاهیم و باورهایشان در جامعه، لازم است تا آموزش‌های خود را برای جامعه کاربردی کنند. ما برای رسیدن به این اهداف باید به جمع بندی برسیم و خروجی کاربردی به اقشار مختلف جامعه بدهیم. اگر نتوانیم نسخه‌های روشن، نیازمحور، منسجم به اقشار مختلف عرضه کنیم قافیه را میبازیم.

علیزاده ادامه داد: برای پیشرفت مطالعات سبک زندگی، باید به نظام تخصصی مطالعات برسیم. خلأهای جدی در حوزه مطالعات داریم و سه لایه مطالعات هنوز تفکیک نشده و درواقع به دوره بلوغ نرسیدیم. مطالعات تحلیلی توصیفی، هنجاری و تجویزی سه لایه مطالعاتی هستند که باید به تفکیک و تمرکز در آن‌ها فعالیت کرد. با مطالعات واگرا صرفا اخلاقی یا علوم انسانی به جایی نمیرسیم چراکه سبک زندگی حوزه‌ای بین رشته‌ای است. ما به کلان نظریه سبک زندگی نیاز داریم، ذیل نظریه سبک زندگی اسلامی برای رساندن به جامعه نیازمند به الگوها هستیم که هنوز به این نقطه نرسیدیم. ما بعد از استخراج نظریه سبک زندگی، باید زمان بند و مکان بندش کنیم و آن را مختص به شهروند ایرانی و اقشار مختلف تعریف کنیم.

آثار برگزیده جشنواره چهارم

اما آثار منتخب جشنواره چهارم کتاب سال سبک زندگی در ۳ عنوان معرفی شد که اسامی برگزیدگان به شرح زیر است:

الف) آثار برگزیده

• کتاب «سبک زندگی اجتماعی از دیدگاه اسلام» تالیف حجت الاسلام و المسلمین دکتر «محمدتقی فعالی» و دکتر «مهدی فدایی»
• کتاب «معیارها و روش‌های ارزشیابی محصولات فرهنگی» تالیف دکتر «مقصود امین خندقی»
• کتاب «چرخه مد در ایران» تالیف دکتر «حسین مهربانی فر»

ب) آثار شایسته تقدیر

۱- کتاب «نظریه پردازان سبک زندگی اندیشمندان غربی» تالیف دکتر «عبدالرضا آتشین صدف»

۲- کتاب «تحلیل و بررسی سبک زندگی شهدای روحانی» تالیف دکتر «مهدی اسلامی» و دکتر «محبوبه زارع»

1. کتاب «عصری سازی افعال پیامبر» تالیف دکتر «مهدی مردانی گلستانی»

• کتاب «راه روشن مدیریت خانواده سبک زندگی اسلامی» تالیف «رقیه ضیافر»
• کتاب «تراز خانواده اسلامی، اهمیت تشکیل و عوامل تحکیم» تالیف آیت الله «سید کاظم نورمفیدی»
• کتاب «بایسته‌های اخلاقی بازنمایی حضور اجتماعی زنان در رسانه ملی» تالیف حجت الاسلام و المسلمین دکتر «محمد همتی»
• کتاب «بازنمایی خانه در رسانه ملی» تالیف «عالمه جمالزاده»

ج) انتشارات برتر

«موسسه فرهنگی هنری سبک زندگی آل یاسین» به عنوان ناشر برتر این جشنواره معرفی شد.