دکتر محسن اصغری نکاح، در همایش «جعبه‌ابزارهای روان‌شناختی _ معنوی در مدیریت استرس» که به همت مرکز مشاوره و سبک زندگی دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) به دو صورت حضوری و مجازی ویژه کارکنان و اعضای هیئت‌علمی این دانشگاه، برگزار شد، با اشاره به اهمیت ادراک درست از مسئله، عنوان کرد: ادراک آرامش از خود آرامش مهم‌تر است و ادراک ناامنی بزرگ‌تر و خطرناک‌تر از ناامنی است.
وی با بیان اینکه واژه استرس، هم زمان دو مفهوم استرس مثبت و منفی را پوشش می‌دهد، توضیح داد: استرس، شرایط یا احساسی است که در آن، فرد از لحاظ ادراکی بر این باور است که مجموع خواسته‌ها و انتظاراتی که از او وجود دارد، فرار از منابع، امکانات و توانمندی‌های در اختیار اوست.

تأثیرات استرس بر سلامت روان و جسم

این روان‌شناس با تأکید بر اهمیت مدیریت استرس در زندگی روزمره و تأثیرات آن بر سلامت روان و جسم، خاطرنشان کرد: استرس مثبت و منفی، نقش مهمی در ادراک و واکنش‌های فرد دارد. استرس پایین ممکن است بی‌تفاوتی ایجاد کند، درحالی‌که استرس زیاد می‌تواند منجر به واکنش‌های فیزیولوژیکی مانند تپش قلب، بی‌قراری و حافظه ضعیف شود و در موارد شدید، فرد را دچار وحشت و ناتوانی کند.
بنابراین، میزان استرس باید در حدی باشد که فرد بتواند آن را مدیریت کند، نه آن‌قدر کم که بی‌تفاوت باشد و نه آن‌قدر زیاد که سلامت او را، تهدید کند.

رابطه استرس با عملکرد

وی در مورد رابطه استرس با عملکرد، گفت: استرس کم، منجر به بی‌تفاوتی، بی‌حوصلگی، بی‌حالی و بی‌انگیزگی می‌شود، استرس بهینه و کارکردی، منجر به هوشیاری، انرژی و انگیزه‌های زیاد خواهد شد و استرس زیاد، باعث وحشت از تصمیم‌گیری و اتلاف انرژی، خواهد شد.
عضو هیئت‌علمی دانشگاه فردوسی، تصریح کرد: در مواجهه با استرس، رویکردهای مختلفی پیشنهاد شده است که یکی از بهترین راه‌ها، حل مسئله و اقدام عملی است؛ چرا که این روش باعث کاهش استرس و افزایش توانایی مقابله، می‌شود.
وی افزود: اشتراک‌گذاری مسائل و حمایت‌های معنوی مانند دعاکردن و اعتماد به خداوند نیز، نقش مهمی در کاهش استرس دارند. همچنین، تمرکز بر نگرش مثبت، بازسازی شناختی و تغییر دیدگاه نسبت به مشکلات، می‌تواند به کاهش احساس فشار، کمک کند.

نقش معنویت و ایمان در کنترل استرس

دکتر اصغری نکاح با تأکید بر اهمیت معنویت و ایمان، گفت: اعتقاد به حضور خدا، توکل و اعتماد به‌نظام حکیمانه الهی، آرامش و قدرت مقابله با چالش‌ها را، افزایش می‌دهد.
وی ادامه داد: ذکر خدا و یادآوری قدرت الهی، نقش مؤثری در آرامش‌بخشی دارد و می‌تواند استرس را کاهش دهد و بهترین جعبه‌ابزار مواجه با استرس، معنویت و آیات الهی است که به ما ادراک شناختی و پشتوانه معنوی، می‌دهد.
به گفته این روان‌شناس، باور به نظم و حکمت در جهان و تلاش برای بهره‌گیری از عوامل معنوی و مادی، راهکارهای مؤثری برای مدیریت استرس و رسیدن به آرامش در زندگی است؛ زیرا معنویت، به انسان وسعت و عمیق‌نگری می‌دهد.
وی در ادامه، با تبیین عوامل معنوی و نقش آنها در زندگی، تأکید کرد: حس خوب و حمایت‌های معنوی، مانند حس رضایت ناشی از کمک به پدر و مادر و اعتماد به خداوند، تأثیر مستقیم بر سلامت روان و جسم فرد، دارند.
این استاد دانشگاه در بخش دیگری از سخنانش، با اشاره به وقایع اخیر، خاطرنشان کرد: بر اساس سنت‌های الهی که در قرآن و سوره فتح به آن اشاره شده است، ایمان و باور به سنت‌های خداوند، از عوامل معنوی مؤثر در موفقیت و پیروزی است.
وی در ادامه، به اهمیت باور به قوانین و سنت‌های الهی در جهان اشاره شده است و گفت: این قوانین، آرامش و امنیت جدیدی برای انسان‌ها فراهم می‌کند و کسانی که در مقابل مشکلات اقتصادی و فناوری قرار دارند، باید به این سنت‌ها، ایمان داشته باشند.
وی با اشاره به نمونه‌هایی از پیروزی‌های تاریخی و معاصر، مانند مقاومت یمن در مقابل عربستان، مقاومت ایران در ۸ سال دفاع مقدس و دفاع مقدس ١٢ روزه، خاطرنشان کرد: این نمونه‌ها نشان می‌دهد که ایمان، برنامه‌ریزی و عمل بر اساس سنت‌های الهی، می‌تواند منجر به پیروزی و مقاومت، شود.