پس از سالها انتظار، فصل سوم سریال معمایی «کارآگاه علوی» با بازی احمد نجفی و البته اضافه شدن وحید رهبانی در نقش یک کارآگاه جوان وارد مرحله تولید شده و انتظار ۱۷ ساله طرفداران این مجموعه نوستالژی به پایان خواهد رسید.
«کارآگاه علوی» نام شخصیت اصلی یک مجموعه تلویزیونی قدیمی است که دو فصل آن در سالهای ۱۳۷۵ و ۱۳۸۷ روانه آنتن شد و ایفاگر نقش «کارآگاه علوی» احمد نجفی و نویسنده و کارگردان هر دو فصل «حسن هدایت» بود.
قصههای فصل اول در سالهای ۱۳۰۸ تا ۱۳۱۴ و فصل دوم در سالهای ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۰ رخ میدهد. فصل سوم هم که انتظار میرفت با توجه به بالا رفتن سن بازیگر اصلی آن، مربوط به سالهای منتهی به پیروزی انقلاب باشد اما پیش از دهه ۳۰ هجری شمسی روایت خواهد شد. اگرچه فیلمنامه فصل سوم سریال توسط حسن هدایت نوشته شده و قرار بود کارگردانی کار هم توسط او انجام شود اما با تغییر تیم تولید، این فصل به کارگردانی سیدجمال سیدحاتمی و تهیهکنندگی پرویز امیری براساس فیلمنامه تغییر یافته حسن هدایت ساخته خواهد شد. فصل سوم سریال همچون دو فصل قبلی به صورت اپیزودیک خواهد بود و قرار است ۲۶ قسمت داشته باشد. در این سریال، علاوه بر حضور مجدد احمد نجفی، وحید رهبانی در نقش کارآگاه جوان به جمع بازیگران اضافه شده است.
اختلاف با مدیران سیما بر سر انتخاب بازیگر
حسن هدایت، خالق مجموعه «کارآگاه علوی» درباره ماجراها و حاشیههای ساخت فصل سوم این مجموعه به خبرنگار ما میگوید: تلویزیون حدود سه سال پیش پیشنهاد ساخت فصل سوم کارگاه علوی را به من داد. نوشتن فیلمنامه را همان موقع آغاز کردم و آذر ماه پارسال تحویل دادم ولی خلاف قول و قراری که داشتیم، آقایان اصرار داشتند حتماً احمد نجفی باید در نقش کارآگاه علوی بازی کند در حالی که با توجه به کهولت سن، آقای نجفی توانایی ایفای نقش کارآگاه قصه را نداشت. هر چه استدلال فنی آوردم ولی آقایان قبول نکردند که بازیگر اصلی تغییر کند.او با بیان اینکه در تمام دنیا رایج است بازیگری مدتی نقشی را بازی کند و اگر به هر دلیلی توانایی ایفای آن را نداشته باشد، بازیگر جدیدی به کار گرفته میشود، میافزاید: برای تماشاگر قصه خوب، مهم است ولی مدیران تلویزیون برای اینکه دل طرفدارانشان را بدست بیاورند با هزینههای دولتی، تصمیمهای سلیقهای میگیرند.
به گفته وی، چون بازیگر اصلی توانایی اجرای نقش کارآگاه علوی را ندارد فیلمنامه را تغییر دادهاند و شخصیت دیگری به عنوان جانشین او به قصه اضافه شده است یعنی این بازیگر هم باشد هم نباشد!
هدایت با بیان اینکه سرنوشت بسیاری از آثار در تلویزیون، بازیچه روابط و تصمیمهای سلیقهای مدیران صدا و سیما شده است، میگوید: به من پیشنهاد ساخت فصل سوم و فصلهای بعدی کارآگاه علوی را دادند و از آنجا که معتقدم کار خوب را باید با تیم خوب ساخت، از ابتدا بابت بازیگر اصلی گفتم آقای نجفی به دلیل کهولت سن و افت توان جسمی، شرایط ایفای این نقش را ندارد ولی گفتند حتماً باید این بازیگر در کار باشد.
حتی حاضر نشدند حرفهایم را بشنوند
او درباره انتخاب بازه زمانی قصهها در فصل سوم توضیح میدهد: مدیران سازمان تأکید داشتند قصهها مربوط به اواخر پهلوی اول و چند سال آغاز حکومت پهلوی دوم باشد تا بحرانهای اجتماعی آن روزگار و اشغال ایران توسط خارجیها در داستان باشد پس بازه زمانی ۱۳۱۸ تا ۱۳۲۴ را در داستان گنجاندم و با این شرایط به آنها گفتم بازیگر اصلی را باید تغییر دهید.هدایت میگوید: حتی اگر قصه مربوط به دهه ۵۰ هم میشد و آن فاصله ۱۷ ساله را هم در قصه لحاظ میکردم باز هم به نظرم، آقای نجفی توانایی ایفای این نقش را نداشت چون توانایی جسمی و شرایط سنی بازیگران برای ایفای نقش باید مد نظر باشد، مثلاً بازیگران «جیمز باند» همواره در بازه سنی مشخصی انتخاب میشوند و بازیگران مختلفی این نقش را بازی کردهاند. در واقع شخصیت خیالی جیمز باند هر بار در فضای تازهای روایت میشود. سریالهای شرلوک هولمز و پوآرو را هم بازیگران مختلفی بازی کردند ولی قصههای آن از نظر زمانی تقریباً یکسان است و در بازه زمانی پس از جنگ جهانی دوم روایت میشود. چنین بدیهیاتی برای مدیران تلویزیون، ناآشناست.
او درباره اینکه اصرار مدیران سیما برای بازی گرفتن از احمد نجفی به دلیل خاطره جمعی مردم از ایفای نقش کارآگاه علوی توسط این بازیگر بوده که میتواند مزه حس خوش آثار نوستالژی را بار دیگر زنده کند، میافزاید: حس نوستالژی تماشاگر مربوط به بازیگر نیست بلکه برای قصه است. اینکه مدیران سازمان با چنین استدلالهایی، ارزش یک کار را پایین میآورند، درست نیست چون فکر میکنند تماشاگر فقط به خاطر یک بازیگر، اثری را تماشا میکند ولی این طور نیست.
کارگردان فصلهای اول و دوم کارآگاه علوی یادآور میشود: اختلاف من با مدیران سیما برای ساخت فصل سوم بر سر بازیگر اصلی بود. جلسهای با آقای برمهانی، معاون سیما داشتم و قول داد مسئله را حل میکند ولی پس از مدتی گفت نتوانستم. رئیس سیمافیلم و قائم مقام سازمان هم حاضر به گفتوگو با من نشدند و این یعنی استبداد فرهنگی. حداقل یک جلسه توجیهی میگذاشتند و استدلالهای من را هم میشنیدند، گفتم کارگردانی کار را به من ندهید ولی حرفهایم را گوش کنید تا خاطره خوش کارآگاه علوی از بین نرود. حیف است این خاطره قشنگ از بین برود. حتی یک بار هم حاضر نشدند حرفهایم را بشنوند و این برای من آزاردهنده بود.
تلویزیون، سریالهایش را به مناقصه میگذارد!
به گفته هدایت که فیلمنامه فصل سوم را پارسال تحویل تلویزیون داده است، علاوه بر شخصیت کارآگاه علوی، دو دستیارش هم از شخصیتهای اصلی هستند ولی گویا در فیلمنامه جدید شخصیت جدیدی به قصه اضافه شده تا ضعفهای بازیگر اصلی را در اجرا بپوشاند و اضافه میکند: فیلمنامه براساس شخصیت کارآگاهی حدوداً چهل و پنج تا پنجاه ساله نوشته شده که همه جا حضور دارد و نیاز به بازیگری با توان جسمی و تکلمی بالا دارد اما شنیدم برای اینکه ضعف کهولت سن بازیگر را بپوشانند، یک شخصیت جوان به عنوان برادرزاده کارآگاه علوی به قصه اضافه کردهاند تا اگر خواستند فصلهای بعدی را هم بسازند قصه را با برادرزاده او که همنامش است پیش ببرند. به نظرم این وصله پینهها، وحدت فیلمنامه را از بین میبرد.
او با بیان اینکه سفارش ساخت فصل سوم این سریال سه سال پیش توسط مدیر وقت شبکه یک به او داده شد اما با تغییرات ساختاری در سازمان و تشکیل شورای فیلمنامه، سروکارش به این مرکز افتاده است، میگوید: مدیران سازمان تأکید داشتند باید کاری درجه یک ساخته شود. پس از تحویل فیلمنامه، تهیهکننده باتجربهای را به آنها معرفی کردم و قرارداد را بستیم ولی ناگهان تمام قول و قرارهایشان را فراموش کردند و گروه جدیدی را آوردند. با اینکه در ابتدا اصرار داشتند با توجه به آشنایی من با این قصه، بهترین گزینه برای ساخت فصل جدید هستم چون دو فصل قبلی را ساختهام و چم و خم ماجرا را میدانم و ممکن است به خاطر تجربههایم، در شرایط پرهزینه تولید، کاری گرانتر از آنچه دیده میشود، ساخته نشود ولی ناگهان تیم تغییر کرد و تهیهکنندهای با برآوردی بسیار پایینتر معرفی شد.
این کارگردان پیشکسوت معتقد است در صورتی هزینههای ساخت پایین میآید که از سر و ته کار بزنند و اظهار میکند: در گفتوگویی که با معاون سیما داشتم گفتم این تهیهکننده آن قدر بیتجربه است که قیمت برآوردیاش برای تولید این کار (۴۰ درصد زیر قیمت حداقل برآورد هزینه) خندهدار است. آقای معاون گفت شاید به همین دلیل کار را به ایشان دادند. تعجب کردم و گفتم مگر تلویزیون برای تولید آثارش، مزایده و مناقصه میگذارد؛ کار هنری و فرهنگی قابل مناقصه نیست که هر کسی رقم کمتر داد کار را به او بدهند، این نتیجه خوبی ندارد.
به گفته وی، هر کاری بودجه مورد نیاز خودش را میخواهد و برآوردهای پایینتر از واقعیت، یا کار را در نیمه تولید دچار کمبود بودجه و نیازمند متمم میکند یا اینکه کاری محدود و کمکیفیت ساخته میشود، در حالی که اصلیترین هنر یک تهیهکننده، بودجهنویسی است.
کارگردان سریال «محاکمه» که لوکیشنهای کارش را هم در زمان نگارش فیلمنامه، جایی خارج از تهران دیده بود و باور دارد فیلمنامه سریال را باید اجرایی نوشت نه تخیلی، درباره کارگردان جدید فصل سوم این سریال میگوید: من از سیدجمال سیدحاتمی، سریال «مهیار عیار» را دیدم که به نظرم کار خوبی نبود. او خاطرنشان میکند: سریال کارگاه علوی را به خاطر تعلق خاطری که به این مجموعه داشتم، علاقهمند بودم بسازم و فکر کردم با همین شرایط گرانی هم میشود کار خوبی ساخت ولی این مجموعه با تصمیم مدیران تلویزیون به سمت دیگری رفت. با وجود اینکه از اتفاقهای پیش آمده دلچرکین هستم اما از ته دل آرزو دارم مجموعه خوب از کار دربیاید تا خاطره خوش کارآگاه علوی از بین نرود چون برای تماشاگر مهم نیست چه کسانی پشت یا جلو دوربین هستند برای او خاطره خوش آن مجموعه اهمیت دارد.هدایت در پایان یادآور میشود: دلیل اینکه هنرمندان قدیمی دیگر سراغ تلویزیون نمیآیند به خاطر سیاستهای مدیران فعلی است وگرنه چه کسی بدش میآید برای رسانهای کار بسازد که میلیونها مخاطب دارد ولی مدیران صدا و سیما، فضای بستهای را ساختهاند که هرکسی به این دایره نزدیکان راه ندارد؛ امیدوارم که رویهشان را تعدیل کنند.
نظر شما