میلاد امام علی(ع) یکی از درخشانترین رویدادهای تاریخ اسلام است که با مفاهیم عمیق توحید، عدالت و ولایت گره خورده است. اهمیت ولایت امام علی(ع) ریشه در ادامه راه پیامبر(ص) و حفظ اصالت دین اسلام دارد. ولایت به معنای رهبری الهی و هدایت جامعه براساس حق و عدالت است. میلاد امام علی(ع) فرصتی ارزشمند برای بازاندیشی در مفهوم ولایت و الگوگیری از سیره آن امام همام در مسیر حق، عدالت و معنویت است. در این راستا با حجتالاسلام والمسلمین دکتر علی خیاط، مدیر حوزه علمیه خراسان به گفتوگو پرداختهایم که در ادامه مشروح آن را ملاحظه میفرمایید.
سیره سیاسی امام علی(ع)؛ تصویری روشن از حکمرانی الهامبخش
حجتالاسلام والمسلمین خیاط با اشاره به اهمیت میلاد حضرت امیر(ع) بیان کرد: ولادت امیرالمؤمنین علی(ع)، تنها یادآور تولد پیشوایی بزرگ در تاریخ اسلام نیست، بلکه فرصتی مغتنم برای بازاندیشی در الگویی است که سیاست را با اخلاق، قدرت را با خدمت و حکومت را با کرامت انسانی معنا میکند. سیره سیاسی و اجتماعی امام علی(ع)، بهویژه در نسبت با مردم، تصویری روشن از حکمرانی الهامبخش ارائه میدهد؛ حکمرانیای که در آن مردم نه حاشیهنشین تصمیمها، بلکه محور اصلی سامان اجتماعی و مقصد نهایی عدالتاند.
در نگاه امام علی(ع)، حکومت پیش از آنکه جایگاه برتری باشد، مسئولیتی سنگین در برابر مردم است. حضرت به کارگزار خود میفرماید: «کارگزاری حکومت برای تو لقمهای آماده نیست، بلکه امانتی است بر گردنت». ایشان زمامداری را امانتی میداند که باید با دقت، انصاف و خیرخواهی از آن پاسداری کرد. این تلقی، اساس مردمداری علوی را شکل میدهد؛ مردمی که صاحبان حقیقی جامعهاند و حاکم، خدمتگزار آنان. چنین نگاهی، سیاست را از منطق سلطه، به منطق مسئولیت ارتقا داده و قدرت را در مسیر تعالی جامعه قرار میدهد.
امیرالمؤمنین(ع) در عمل نشان داد مردم، پشتوانه اصلی هر نظام اجتماعیاند. او بارها بر این حقیقت تأکید میکند که انسجام، امنیت و پیشرفت جامعه، بدون اعتماد و همراهی مردم ممکن نیست. از همین رو، پیوند حاکمیت با تودههای مردم را یک ضرورت راهبردی میداند، نه یک امر تشریفاتی. این همان نکتهای است که رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز در بیانات گوناگون خود بر آن تأکید کردهاند؛ آنجا که مردم را «سرمایه اصلی نظام» و حضور و اعتماد آنان را بزرگترین پشتوانه پیشرفت کشور معرفی میکنند. این همصدایی فکری، نشاندهنده تداوم منطق علوی در اندیشه سیاسی اسلام معاصر است.
مردمداری در سیره علوی، بر پایه سعهصدر و مدارا
دکتر علی خیاط با توجه به شأن انسانی در دستگاه خلقت الهی عنوان کرد: مردمداری در سیره امام علی(ع)، پیش از هر چیز بر کرامت ذاتی انسان استوار است. حضرت، انسانها را فارغ از تفاوتهای ظاهری و اجتماعی، شایسته احترام و تکریم میداند. ایشان خطاب به کارگزار خود، مالک اشتر درباره مردم میفرماید: «مردم یا برادر دینی تو هستند یا همانند تو در آفرینش».یکی از جلوههای زیبای مردمداری در سیره علوی، سعهصدر و مدارا در اداره جامعه است. امام علی(ع) جامعه را متکثر میدید و اختلاف نظر را بخشی طبیعی از حیات اجتماعی میدانست. از این رو تلاش میکرد با صبر، گفتوگو و تحمل، وحدت اجتماعی را حفظ کرده و از تبدیل اختلافها به شکافهای عمیق جلوگیری کند. این رویکرد، پیام روشنی برای امروز نیز دارد: جامعهای که ضمن پایبندی به اصول خود، بر مدار گفتوگو و احترام متقابل حرکت کند، توان عبور از دشواریها را خواهد داشت.
سیاست میتواند انسانی، اخلاقی و الهامآفرین باشد
مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به اهمیت خدمترسانی به مردم افزود: در کنار اخلاق و مدارا، ساماندهی شایسته امور مردم جایگاه محوری در سیاست علوی دارد. امام علی(ع) عدالت را روح حاکم بر مدیریت جامعه میدانست و معتقد بود نظم، پاکدستی و کارآمدی، جلوههای عملی احترام به مردماند. از نگاه او، هر تصمیم درست اداری و هر اقدام عادلانه اقتصادی، گامی در مسیر تکریم انسانهاست. به همین دلیل، کارگزاران خود را به دقت در کار، پرهیز از تبعیض و توجه جدی به معیشت و آرامش مردم فرامیخواند. این نگاه، امروز نیز در بیانات رهبر معظم انقلاب بازتاب دارد؛ آنجا که خدمترسانی صادقانه به مردم، گرهگشایی از مشکلات آنان و کار برای آسایش عمومی، بهعنوان معیار موفقیت مسئولان معرفی میشود.
ولادت امیرالمؤمنین(ع) یادآور این حقیقت امیدبخش است که سیاست میتواند انسانی، اخلاقی و الهامآفرین باشد. سیره سیاسی و اجتماعی آن حضرت به ما میآموزد میتوان در عین اقتدار، متواضع بود؛ در عین مسئولیت، مردمی ماند و در عین پیچیدگیهای اداره جامعه، کرامت انسان را محور قرار داد. بازخوانی این سیره، امروز بیش از هر زمان دیگر میتواند روحیه اعتماد، همبستگی و امید به آینده را در جامعه تقویت کرده و ما را به سوی الگویی از حکمرانی رهنمون کند که مردم در آن، نه مخاطبان منفعل، بلکه همراهان آگاه مسیر تعالیاند.به عنوان سخن پایانی، دکتر خیاط با اشاره به آنچه در زمانه کنونی مردم با ایستادگی و مقاومت خود به همه دنیا نشان دادهاند، مطرح کرد: سربلندی مردم بزرگ ایران اسلامی در مواقع حساس و خطیر که در جنگ ۱۲ روزه زیباترین تجلیات آن را شاهد بودیم، نشان داد مردم از بیشترین ظرفیت در استحکامبخشی به نظام سیاسی و اجتماعی جامعه برخوردارند و با خدمت مخلصانه به مردم و رفع مشکلات و دغدغههای آنها میتوان این سرمایه عظیم اجتماعی را هرچه بیشتر شکوفا کرد؛ سرمایهای که هرگاه با نگاه علوی به مردم، صداقت در خدمت، عدالت در تصمیمگیری و احترام به کرامت انسانی همراه شده است، جامعه را از دشوارترین آزمونها عبور داده و افقهای روشن آینده را در برابر ملت گشوده است.
نظر شما