حوزه علمیه مشهد مقدس امسال میزبان دومین دوره جشنواره سلمان است. جشنواره‌ای که در این دوره، از سطح ملی به سطح بین‌المللی ارتقا یافته و قرار است با شعار «جهان همدل در انتظار موعود» حضور هزاران فعال رسانه‌ای جهان اسلام را به بستر همگرایی اسلامی، همبستگی جهانی و مقابله با جریان‌های سلطه تبدیل کند.

جهان همدل در انتظار موعود

جشنواره‌ای که سال گذشته و در نخستین دوره‌اش شاهد حضور ۶۰۰ فعال رسانه‌ای از سراسر کشور بود تا ۳۰ اثر برگزیده در هشت بخش تخصصی معرفی شود، امسال حضور گسترده‌تر و متنوع‌تری را به خود خواهد دید. کمیته بین‌الملل جشنواره در ماه‌های گذشته با فعالان رسانه‌ای کشورهای مختلف وارد گفت‌وگو شده تا حضور آثار متنوعی از فعالان جهان اسلام را در این جشنواره رسانه‌ای شاهد باشیم.
جشنواره بین‌المللی رسانه و فضای مجازی «سلمان» از آذر گذشته پذیرش آثار را شروع کرده و این فرایند تا ۱۹ دی‌ در تارنمای جشنواره(salmanfestival.ir) ادامه خواهد داشت تا پس از آن، آثار وارد مرحله داوری شده و اختتامیه با معرفی نفرات برتر، ۸ بهمن‌ در مشهدمقدس، سالن همایش‌های باب‌الجواد(ع) آستان قدس رضوی برگزار شود.
دبیر جشنواره معتقد است ظرفیت سایبر باید به بستری برای همگرایی اسلامی، همبستگی جهانی و مقابله با جریان‌های سلطه تبدیل شود. هدفی که با توجه به تحولات اخیر منطقه، طوفان‌الاقصی و جنگ ۱۲روزه برای جشنواره درنظر گرفته شده و شعار محوری «جهان همدل در انتظار موعود» را در پیشانی این رویداد قرار داده تا فضای هم‌افزایی رسانه‌ای میان ملت‌ها، ادیان و مذاهب مختلف تقویت شود.
حجت‌الاسلام کفشدار طوسی درباره ترکیب میهمانان جشنواره که سال گذشته حضور فعالان حوزه دین، خبرنگاران و کنشگران رسانه‌ای را به خود دیده بود، گفت: برای سال جاری پیش‌بینی شده ۳۱۳ فعال پرمخاطب فضای مجازی از سراسر کشور به‌طور ویژه دعوت شوند.

از پویانمایی تا هوش مصنوعی در جشنواره حوزوی

به گفته دبیر جشنواره، این رویداد امسال در قالب‌های گسترده‌تری در حوزه‌های بلاگری و کنشگری، تولیدات چندرسانه‌ای، پادکست، ویدئو، اینفوگرافیک، آثار پژوهشی، ایده‌های نوآورانه سایبری، حقوق و روان‌شناسی سایبر، هوش مصنوعی، اپلیکیشن و نرم‌افزارهای دینی، بازی، انیمیشن و پویانمایی برگزار خواهد شد.
محورهای موضوعی جشنواره رسانه و فضای مجازی سلمان نیز از این قرار است: همدلی جهانی در انتظار موعود، تمدن نوین اسلامی، نسل جوان؛ نسل تمدن‌ساز، تبلیغ و اقامه دین، محور مقاومت، همبستگی ادیان الهی. بخش‌های ویژه جشنواره نیز شامل موضوعاتی چون حوزه پیشرو و سرآمد، وقف؛ حیات جاودان و نوجوان کنشگر فضای مجازی خواهد بود.
آثار رسیده با شاخص‌هایی مانند محتوا و پیام دینی، دقت، استناد و اصالت محتوای دینی، خلاقیت در بیان یا روایت، کیفیت فنی، زیبایی‌شناسی، اخلاق رسانه‌ای، تناسب قالب و موضوع، اثرگذاری اجتماعی، جریان‌سازی، ارتباط با نیاز روز و... ارزیابی خواهند شد.

موضوعی که دیگر محل بحث نیست

مدیر حوزه علمیه خراسان معتقد است اهمیت فضای مجازی دیگر محل‌گفت‌وگو نیست؛ چون امروز همه به این نتیجه رسیده‌اند که این حوزه چه میزان در تحولات فرهنگی، اجتماعی و دینی اثرگذار است.
حجت‌الاسلام‌ والمسلمین علی خیاط این سخن رهبر معظم انقلاب که «اگر امروز مسئولیتی در این زمینه برعهده داشتم، شخصا به عنوان دبیر ستاد فضای مجازی فعالیت می‌کردم» را به میزان کافی نشان‌دهنده اهمیت فضای مجازی برای نظام می‌داند و بر اهمیت توجه مستمر به عرصه فضای مجازی تأکید دارد.
وی بر همین اساس از اقدامات ارزشمند حوزه علمیه خراسان در سال‌های گذشته می‌گوید که در راستای هم‌افزایی کنشگران فضای مجازی، به‌ویژه در عرصه مسائل دینی صورت گرفته است؛ ازجمله جشنواره بین‌المللی رسانه و فضای مجازی «سلمان» که به عقیده او یکی از برنامه‌های مؤثر در مسیر هم‌افزایی فعالان این حوزه است.
مدیر حوزه علمیه خراسان ابراز امیدواری می‌کند این جشنواره بتواند در راستای تحقق منویات رهبر معظم انقلاب و ساماندهی فعالیت‌های دینی در فضای مجازی موفقیت‌های بیشتری کسب کند و با همکاری همه مجموعه‌ها، گام‌های مؤثرتری در مسیر ارتقای حکمرانی دینی در فضای مجازی برداشته شود.

تبیین حکمرانی مجازی در حوزه‌های علمیه

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی کشور استمرار برگزاری جشنواره «سلمان» و مشارکت گسترده فعالان حوزوی و غیرحوزوی در این رویداد را نقطه قوت آن می‌داند و معتقد است شعار محوری امسال، یعنی «جهان همدل در انتظار موعود» بازتاب‌دهنده حال و هوای ملت‌های مختلف جهان است؛ مردمی از آمریکا، اروپا، آسیا و آفریقا که انتظار گشایش و فرج را در جان خود احساس می‌کنند و این معنا در تولیدات رسانه‌ای آنان قابل مشاهده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه با اشاره به بلوغ و رشد چشمگیر فعالان فضای مجازی حوزه علمیه خراسان می‌گوید: برنامه‌های ارزشمندی که با مبانی حکمی و فقهی در فضای مجازی تولید می‌شود، نقش مهمی در حمایت از فعالان این عرصه ایفا می‌کند و نشان می‌دهد جریان‌سازی دینی در این فضا رو به گسترش است.
او تهدیدهای سلطه رسانه‌ای غرب را یادآور می‌شود و می‌افزاید: اگر ما در فضای مجازی حکمرانی نکنیم، دیگران این کار را انجام می‌دهند و با ابزار رسانه، سلطه‌گری و استعمار خود را در جان و قلب نوجوانان و جوانان ما نفوذ می‌دهند. ازاین‌رو، بی‌توجهی به حکمرانی فضای مجازی، خطرات جدی فرهنگی و هویتی برای نسل‌های آینده به همراه خواهد داشت.
خسروپناه معتقد است: تعالی انسان از مرتبه مادی به مرتبه علمی و تحقق جایگاه کرامت انسانی که قرآن کریم توصیف می‌کند، نیازمند بهره‌گیری صحیح از ابزارهای نوین ارتباطی است و رسانه و فضای مجازی امروز یکی از مهم‌ترین ابزارهاست و بی‌توجهی به آن، عقب‌ماندگی راهبردی به همراه دارد، چون فضای مجازی برخلاف نام مجازی‌اش، در عمل به واقعیتی تأثیرگذار تبدیل شده که توان تغییر حقایق انسانی را دارد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی به نقش فناوری‌های نوظهور هم اشاره می‌کند، به‌ویژه هوش مصنوعی و توسعه قریب‌الوقوع فناوری کوانتوم و رایانش کوانتومی در کشور؛ که این امر نیازمند طراحی و تبیین حکمرانی فضای مجازی، حکمرانی هوش مصنوعی و حکمرانی کوانتومی با استفاده از حکمت، فقه، اخلاق و دانش‌های میان‌رشته‌ای است که پیشروی حوزه‌های علمیه را می‌طلبد.
وی ادامه داد: برای دستیابی به حکمرانی اثرگذار، باید مطالعات فقه فضای مجازی، اخلاق فناوری، هوش مصنوعی و سایر عرصه‌های مرتبط در نظام آموزشی و پژوهشی حوزه تقویت شود. خوشبختانه در حوزه علمیه خراسان توجه مناسبی به این مباحث صورت گرفته و حرکت‌های امیدبخشی در جریان است.

تقویت اقتصاد محتوا در سکوهای مجازی

دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی کشور در حاشیه جشنواره سلمان بر ضرورت توجه جدی به «اقتصاد محتوا» و عملیاتی شدن فوری سازوکارهای درآمدزایی برای فعالان این حوزه در سکوهای مجازی تأکید کرد.
دکتر سیدمحمدامین آقامیری با اشاره به اهمیت توسعه و ارتقای محصولات رسانه‌ای صوتی و تصویری، «اقتصاد محتوا» را به‌عنوان یکی از موضوعات جدی در حوزه رسانه دانست و گفت: باید بتوانیم جریان فعالان تولیدکننده محتوا و محصولات رسانه‌ای و صوتی تصویری را در فضایی پویا قرار دهیم تا بتوانند موضوعات خود را توسعه دهند.
وی با تأکید بر ضرورت تبدیل محتوا به یک موتور اقتصادی مولد، تصریح کرد: یکی از موضوعات مطرح در ساحت رسانه و فضای مجازی کشور، مقوله اقتصاد محتواست. تولیدکنندگان محصولات رسانه‌ای، صوتی و تصویری باید در یک بستر کاملاً پویا و حمایتی فعالیت کنند تا بتوانند محصولات خود را توسعه و ارتقا دهند که این امر مستلزم ایجاد یک ساختار اقتصادی شفاف است.
دکتر آقامیری در تشریح راهکار عملی مرکز ملی فضای مجازی کشور، به مصوبه جدیدی اشاره کرد که می‌تواند نقطه عطفی در این حوزه باشد: براساس مصوبه اخیر، به‌زودی تسهیم درآمد برای تولیدکنندگان محتوا از هزینه‌ای که کاربر برای دسترسی و مصرف آن محتوا می‌پردازد، برقرار می‌شود.

احیای رسانه‌ای ظرفیت‌های فرهنگی و دینی کشور

رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور در حاشیه جشنواره رسانه و فضای مجازی سلمان با اشاره به اهمیت حکمرانی هوشمند در فضای مجازی و ضرورت تقویت تولید محتوای بومی گفت: موضوع تولید محتوا و حکمرانی در فضای مجازی یکی از ضرورت‌های اساسی کشورهاست و جمهوری اسلامی ایران نیز با تکیه بر ظرفیت‌های فرهنگی و دینی غنی و حضور اندیشمندان و متخصصان متعهد در عرصه رسانه، می‌تواند در سطح جهانی تأثیرگذار باشد.
مصطفی مافی با اشاره به برنامه توسعه همکاری میان طلاب و جامعه فناوران عنوان کرد: در راستای راه‌اندازی پردیس تولید محتوای کشور در مشهد، همکاری میان طلاب و فناوران گسترش می‌یابد و ظرفیت‌های موجود در مسیر توسعه محتوای فاخر و هدفمند بالفعل می‌شود؛ نگاه ما به فضای مجازی نیز باید فعال، خردمندانه و مبتنی بر تدبیر باشد.
مشاور وزیر ارتباطات افزود: کشور ما همواره با فرهنگ و هنر خود شناخته شده و امروز نیز زمان آن است که این ظرفیت‌های ارزشمند، در قالب فضای مجازی احیا و به نسل جدید منتقل شود و وزارت ارتباطات همه بسترهای لازم را برای تحقق این هدف فراهم خواهد کرد.

فرصت نقش‌آفرینی طلاب در جهان اسلام

مدیر روابط بین‌الملل حوزه علمیه خراسان معتقد است جشنواره بین‌المللی رسانه و فضای مجازی «سلمان» فرصتی برای تقویت نقش‌آفرینی طلاب در جهان اسلام است و با توجه به اهمیت حیاتی حضور فعال و گسترده طلاب در عرصه فضای مجازی، از برنامه‌ریزی‌های جدی برای توسعه ابعاد بین‌المللی این رویداد خبر داد.
حجت‌الاسلام معین در حاشیه جشنواره رسانه و فضای مجازی سلمان با تأکید بر ضرورت حضور فعالانه طلاب ایرانی و خارجی در حکمرانی فضای مجازی گفت: از سال گذشته با رایزنی‌های بین‌المللی و برگزاری جلسات و کمیسیون‌هایی در کشورهای عراق، سوریه و لبنان، توانستیم این جشنواره را در سطح برخی کشورهای اسلامی ارائه و معرفی کنیم.