طی چند روز گذشته خبری در خروجی رسانهها قرار گرفت مبنی بر اینکه دسترنج یک ساله کاهوکاران دزفولی زیر چرخ تراکتورها رفت.
امسال کشاورزان دزفولی اقدام به کشت صیفیجات بیشتری کردند ولی عدم تحقق وعدهها به خصوص صادرات این محصول به سایر کشورها موجب بیمشتری ماندن و ارزان شدن این محصول شد و کار به جایی رسید که برداشت محصولی مثل کاهو به علت کاهش قیمت بصرفه نبود و کشاورزان برای آماده کردن زمینهای خود برای کشت دوم، مجبور شدند کاهو را با همان شکل شخم بزنند و به عبارتی آنها را نابود کنند.
قضیه از این قرار است کاهویی که در بازار هر کیلو حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار تومان به فروش میرسد به زعم کشاورزان دزفولی کیلویی ۶هزار تومان بیشتر از آنها خریداری نمیشود، این در حالی است که بهای تولید یک کیلو کاهو برای آنها دستکم ۱۳هزار تومان تمام شده، بنابراین تصمیم گرفتهاند حداقل هزینه برداشت آن را کاهش داده و کاهوهای آماده برداشت را شخم زده و به زیر خاک ببرند و بخشی از کشاورزان نیز ترجیح دادند دسترنج خود را خوراک دامها کنند.با وجود اینکه دزفول قطب کشاورزی بوده و عمده فعالیت مردم در حوزه سبزی و صیفیجات است اما متأسفانه سالهاست در زمینه کشاورزی با مشکلاتی چون بازار خرید محصولات کشاورزی، صنایع تبدیلی و صادرات دست و پنجه نرم میکند.
مشکل کجاست؟
برخی کشاورزان بروز این گونه مسائل را ناشی از نبود پایانه صادراتی مناسب در دزفول دانسته و معتقدند: بیش از ۱۲سال از صدور مجوز پایانه صادرات دزفول گذشته اما مسئولان اجرایی هنوز زمین مورد نیاز را در اختیار سرمایهگذاران قرار ندادهاند و با وجود اینکه چند سرمایهگذار نیز حاضر شدهاند زمین خود را برای پایانه صادراتی اختصاص دهند ولی سازمانهای مربوط به دلایل فنی مخالفت کرده و طرح عملیاتی نشده است.
موضوعی که دبیر اتاق اصناف کشاورزی شهرستان دزفول نیز آن را تأیید کرده و یکی از موارد افت قیمت سبزی و صیفی دزفول را ناشی از مسائل صادرات دانسته و میگوید: محصول درجه یک دزفول بدون بردن نامی از این شهر و پس از گذشت ۱۰ روز به درجه ۲ تبدیل و از شهرهای دیگر صادر میشود.
ناصر نظرزاده با بیان اینکه باید از گمرک و اتاق بازرگانی به صورت جدی حمایت و استفاده شود تا در روند صادرات محصولات تا مقصد توقفی صورت نگیرد، خاطرنشان میکند: دلیل توقف صادرات کاهو و کلم جشنهای کریسمس در مقاصد بوده، از این رو امید است محصولات وضعیت بهتری داشته باشند و کشاورزان را به صبوری و حفظ زمینهای کشاورزی دعوت میکنیم.
باز هم پای الگوی کشت در میان است
به سراغ دبیرخانه کشاورز استان خوزستان رفتیم که وی در ابتدای مصاحبه علت اصلی رخ دادن این گونه موارد را نبود الگوی کشت مناسب برای کشاورزان خوزستانی دانسته و میگوید: متأسفانه در سالهای گذشته برنامه مناسبی برای کشت در نظر گرفته نشده و این سردرگمی در نهایت به ضرر کشاورزان تمام شده و موجب میشود دسترنج یک سال خود را مفتفروشی کرده و یا دور بریزند و این نخستین بار نیست که این اتفاق تلخ برای مزارع کاهو و برخی محصولات دیگر رخ میدهد زیرا در سالهای گذشته نیز این مسئله وجود داشته و به طور قطع نیز میتوان گفت آخرین بار هم نباشد.
مسعود عطاری در ادامه گفتوگو با خبرنگار قدس با بیان اینکه بر اساس ظرفیتهای هر شهرستان از جمله دزفول باید الگوی کشت و محصولات مناسب اقلیم آن را برنامهریزی و کشاورزان را برای عمل به آن ترغیب کرد، میافزاید: وقتی برنامه به کشاورز داده شود و خرید محصولات آنها را نیز تضمین کنند زمینه تنظیم بازار و ارائه قیمت منصفانه برای مصرفکننده نهایی و همچنین تولیدکننده فراهم میشود، از این رو نباید برای رخ دادن این گونه مسائل مسئولان محلی یا استانی را مقصر جلوه داد بلکه مسئله در برنامهریزی کلان در حوزه کشاورزی کشور است و تا وقتی که این بیبرنامگی وجود داشته باشد یک روز کاهوی دزفول زیر خاکها دفن میشود و یک روز این اتفاق به سراغ سیبزمینی، گوجه فرنگی و پیاز در سایر استانها میرود.
دلالان پولدار میشوند
وی با بیان اینکه سود این بیبرنامگی و سردرگمی به جیب دلالان و واسطهها میرود، تصریح میکند: نبود برنامهریزی سبب میشود کشاورز محصولش را با قیمتهای ارزان و حتی کمتر از هزینه تمام شده حراج کند و دلالان از این فرصت سوءاستفاده کرده و حتی بهای محصول خریداری شده را به صورت شرایطی و چند ماهه به کشاورز پرداخت کنند و همین محصول را در بازار با چندین برابر قیمت خریداری شده به فروش برسانند.
این فعال حوزه کشاورزی با اشاره به اینکه محصولاتی نظیر کاهو و کلم و سایر صیفیجات مدت زمان کمی قابلیت نگهداری دارند و این موضوع شرایط را برای کشاورزان سختتر میکند، ادامه میدهد: طراحی و اجرای الگوی کشت در سراسر کشور باید به یک بخش خصوصی توانمند واگذار شود به صورتی که ابتدا از آنها برنامه خواسته و در صورت تأیید در همه استانها به صورت یکپارچه عملیاتی شود که با اجرای دقیق این برنامه به تدریج نقش و سود دلالان از محصولات کشاورزی به سمت حذف شدن سوق پیدا خواهد کرد.
عطاری میافزاید: به طور نمونه شرکتهایی که در حوزه دانههای روغنی فعال هستند و روغن تولید میکنند با کشاورز تفاهم کردهاند که زمین و کار توسط کشاورز و بذر، کود و سم نیز توسط این شرکتها تأمین و برداشت و خرید نیز تضمین میشود، از این رو هیچ وقت در زمینه دانههای روغنی شما با مسئله و مشکلی از سوی کشاورزان مواجه نمیشوید.
عدم تعامل سازمانهای دولتی با تشکلهای کشاورزی
دبیر خانه کشاورز استان خوزستان با بیان اینکه ما به عنوان بخش خصوصی برنامههای زیادی برای حمایت از کشاورزان ارائه دادهایم اما متأسفانه پشتیبانی و حمایتی از سوی نهادهای بالادستی صورت نگرفته است، میگوید: جهاد کشاورزی و تعاون روستایی در زمینه اجرای این برنامهها هیچ گونه پیگیری و حمایتی نداشتهاند و نگاه از بالا به پایین این مجموعهها سبب شده تعاملات مناسبی میان خانه کشاورز استان با آنها شکل نگیرد حتی بین خود این مجموعهها نیز هماهنگی و نظم خاصی وجود ندارد و رسیدگیهای درستی صورت نمیگیرد، اما دوره فعلی جهاد کشاورزی خوزستان تاکنون نسبت به دورههای قبلی عملکرد بهتری داشته است. وی با اشاره به اینکه در صورت اجرای برنامههای تشکلهای بخش خصوصی، بذر به اندازه کافی در هر هکتار مورد استفاده قرار خواهد گرفت و مصرف سم و کودهای شیمیایی به حداقل ممکن رسیده و محصولات استاندارد مطابق با آنچه کشورهای دیگر برای واردات محصول مدنظر دارند تولید خواهد شد، میافزاید: امسال ممنوعیت کشت برنج در برخی نقاط استان خوزستان اعمال و کم و بیش اجرایی شد، اما واقعیت این است محصولات دیگری هستند که از برنج آببری بیشتری داشته و به دلایل نامعلومی نه تنها کسی به کشت آنها کاری ندارد بلکه سال به سال کشت آنها افزایش هم پیدا میکند، به طور نمونه میتوان به هندوانه اشاره کرد که دلیل اصلی این گونه تناقضها؛ مافیاها و رانتهایی است که در زمینه کالاهای اساسی نظیر برنج رخ میدهد.
سختگیری کشورها در واردات محصول استاندارد
عطاری با اشاره به سختگیری کشورهای حاشیه خلیج فارس در تهیه محصول استاندارد و میزان مصرف سم و کودهای شیمیایی در محصولات، میافزاید: برای ما جای سؤال است که منشأ اینکه کودهای دولتی در بازار آزاد به قیمتهای چند برابری فروخته میشوند کجاست و یا اینکه در تمام استان خوزستان تنها یک نوع کود شیمیایی منحصر به فرد توزیع و توصیه میشود جای تأمل دارد، زیرا هر منطقه بر اساس اقلیم خود باید کود خاصی مصرف کند به طوری که مثلاً کود اوره یا پتاس برای یک منطقه خاص سبب آسیب به بافت خاک میشود، اما جهاد کشاورزی بدون توجه به این موضوع برای عموم استان یک نوع کود توزیع میکند، از این رو اگر خواسته باشیم وارد مقابله با مافیا و رانت شویم علاوه بر اینکه دود همه اینها به چشم قشر مستضعف کشاورز میرود با موارد زیاد دیگری نیز مواجه خواهیم شد.
وی یکی از دلایل کسادی بازار کاهو در استان خوزستان را تعطیلی چندروزه صادرات به کشورهای هدف از جمله روسیه دانسته و اظهار میکند: در این میان موارد مختلفی برای این کاهش صادرات وجود دارد که از جمله مهمترین آنها آغاز سال میلادی و تعطیلی بازارهای جهانی و همچنین پیشی گرفتن برخی کشورها در تولید محصول استانداردتر است، زیرا مثلاً کشوری مثل روسیه در گذشته بیشترین خرید صیفیجات خود را از ایران انجام میداد، اما در حال حاضر کشورهای دیگری از جمله عراق و چین نیز به تولید این محصولات روی آوردهاند و مسئله مهمتر اینکه برخی تاجران ایرانی به کشاورزان ایرانی که در کشورهای دیگر هستند سفارش کشت محصولات مختلف به صورت گلخانهای یا آزاد را ارائه میدهند که به طور طبیعی برای انجام فعالیتهای بازرگانی و صادرات و حمل و نقل آنها با مشکلات کمتری مواجه هستند.
نظر شما