در دنیای پرآشوب امروز هجمههای فکری و فرهنگی استکبار جهانی و فتنههای نوظهور و رسانهای بیش از پیش فرزندان ما را هدف قرار داده است. در مواجهه با این امواج سهمگین رسانهای و تهاجم نرم جهانی، تربیت فرزندانی بصیر، دینی و انقلابی دغدغه هر خانواده متعهد ایرانی است. اما چگونه میتوان در همین بستر اجتماعی و فرهنگی، فرصتها را شناخت و فرزندان را در مسیر حق و تمدن نوین اسلامی راسخ ساخت؟ چگونه میتوان فرزندانی انقلابی، دیندار و مقاوم تربیت کرد تا در جبهه حق، یاریگر اسلام و امام زمان(عج) باشند و در مسیر تاریخ، در جایگاه درست قرار گیرند؟ بر این مبنا و به منظور تبیین این امر با حجتالاسلام والمسلمین محمدباقر مشکاتی به گفتوگو پرداختیم.
الگوی رفتار پیامبران در شرایط مسموم
حجتالاسلام والمسلمین مشکاتی با اشاره به شرایط زندگی در دنیای امروز بیان کرد: امروزه برخلاف گذشته، فضا و امکانات زیست دینی و معنوی از مسجد تا هیئت، اعتکاف، حلقههای صالحین، فضایهای فرهنگی، روحانیان و مشاوران مذهبی، آثار معنوی و حضور رسانههای مروج دین، بهرمندی از قرآن و فرهنگ زیارت، فوقالعاده و بیسابقه است. فرصتی طلایی فراهم است و باید آن را برای تربیت نسل انقلابی غنیمت شمرد. کافی است والدین، مربیان و فعالان فرهنگی، این فرصت را جدی بگیرند و نقش مشارکت و الگو بودن خود را بپذیرند.
قرآن کریم، سیره پیامبران و اهلبیت(ع) و همچنین روایات، سرشار از الگوها و راهبردهای امیدآفرین در این مسیر هستند. این منابع فیض الهی به ما میآموزند حتی در دل بدترین شرایط، تربیت الهی و انقلابی کاملاً ممکن و دستیافتنی است.
قصه موسی(ع)؛ تربیت انقلابی در دل کاخ طاغوت
پژوهشگر حوزه دین با اشاره به داستان حضرت موسی(ع) در قرآن کریم مطرح کرد: یکی از شاخصترین الگوهای قرآنی برای تربیت انقلابی فرزند، سرگذشت حضرت موسی(ع) است. موسی(ع) در محیطی پر از فساد و کفر، در دل کاخ فرعونی که نماد ظلم و استکبار است، توسط مادر خویش ـ با مشیت الهی ـ تغذیه معنوی شد و رشد یافت. در سوره قصص، آیه ۷ آمده است: «وَأَوْحَیْنَا إِلَی أُمِّ مُوسَی أَنْ أَرْضِعِیهِ…؛ و به مادر موسی وحی کردیم او را شیر بده…». در ادامه این سوره در آیه ۹ از زبان بانو آسیه آمده است: «وَقَالَتِ امْرَأَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّةُ عَیْنٍ لِّی وَلَکَ…؛ و همسر فرعون گفت: این کودک نور چشم من و تو است…».
با آنکه فضای غالب کاملاً ضدخدایی و فاسد بود، مادر موسی با هوشمندی و عزم، عنصر ایمان و حقطلبی را در جان او کاشت. حضرت موسی(ع) نهتنها منحرف نشد، بلکه بزرگترین قیام ضد استکباری تاریخ را رقم زد.
امروزه محیطهای تربیتی ما پر از امکانات معنوی و ارتباطی است و والدین باید با ایمان و درایت، از فرصت مطلوب بهره ببرند؛ همانگونه که مادر موسی(ع) حتی در سختترین شرایط از تعهد خود دست برنداشت.
حضرت ابراهیم(ع) و نوجوانی در میان شرک
مسئول پژوهش و نشر اسناد آستان مقدس فاطمی به یکی دیگر از پیامبران نامآشنای الهی اشاره کرد و گفت: خداوند در قرآن اشاره دارد حضرت ابراهیم(ع) در نوجوانی، در دل محیط شرک و بتپرستی ایستاد و با شجاعت گفت: «قَالَ بَلْ فَعَلَهُ کَبِیرُهُمْ هَذَا… [ابراهیم به مشرکان] گفت: بلکه این کار را بزرگترشان انجام داده است…»(انبیا:۶۳). حضرت ابراهیم(ع) در همان نوجوانی دربرابر حاکم ستمکار زمان (نمرود) ایستادگی کرد و در برابر موج توفانی فکری، تنها ماند و حق را فریاد زد. والدین میتوانند از قصه ابراهیم(ع) به فرزندان خود بیاموزند «در فضای اقلیت بودن و فشار، باید شجاعت و ایستادگی داشت و ترسی از متفاوت بودن با اکثریت ظاهری نداشت». این امر نه تنها فرزندان ما را با مفاهیمی مانند توکل آشنا میکند بلکه با تقویت ایمان در دل، منجر به ایمان عملی در راه خداوند متعال میشود.
عفاف و ایمان حضرت یوسف(ع) در اوج محرومیت و وسوسه
حجتالاسلام والمسلمین مشکاتی به عنوان نمونهای از پیامبران الهی که با وجود نوجوان بودن و حضور داشتن در دل ظلمت در تنهایی با توکل و تکیه بر خدای متعال راه خود را گم نکرد به حضرت یوسف(ع) اشاره و بیان کرد: حضرت یوسف(ع) نوجوانی خود را در غربت، زندان و در معرض بزرگترین وسوسهها گذراند؛ اما با مراقبت الهی و دعای پدر، برترین مقامها را کسب کرد. «إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِینَ؛ او از بندگان خالص ما بود…»(یوسف:۲۴).
لذا عفاف، صداقت، توکل و پاسداری از هویت در شرایط دشوار، ممکن اما سخت است. باید احترام به حریمها و تکیه بر دعا و اعتماد به نفس دینی را عملاً آموخت. دعوت به مشارکت فرزند در دعا و ارتباط قلبی با معنویت، همچون یعقوب(ع) درباره یوسف(ع)، جایگاه ویژه دارد.
الگوهای قرآنی، راهکار زیست در جامعه آخرالزمانی
کارشناس دینی و خانواده در پایان و به عنوان نتیجهگیری مطرح کرد: فرزندان ما، هرچند در معرض هجمههای رسانهای و فکریاند، اما به واسطه امکانات مساعد، خانوادههای متعهد، فضای فعالیتهای فرهنگی و حضور الگوهای موفق، میتوانند هویت انقلابی و دینی خود را تقویت و تثبیت کنند. امروز ضرورت انقلابی بارآوردن فرزند، دوچندان است، لذا وظیفه والدین و جامعه فرهنگی این است که با عشق، آگاهی و عمل هوشمندانه، زمینه رشد، پرسشگری، ایثار و مسئولیتپذیری نسل آینده را فراهم و آنها را آماده یاری انقلاب جهانی امام عصر(عج) و ایستادگی در مصاف با استکبار جهانی کنند. در نتیجه، اگر مثل مادر موسی(ع) در کاخ سلطه و همچون ابراهیم(ع) زیر بار فضای شرکآلود محیط، کوتاه نیاییم، میتوانیم نسلی رشید، مقاوم و انقلابی برای تاریخ بسازیم؛ نسلی که سربلند در جبهه حق خواهد ایستاد.
آنچه مهم است، استمرار و پیوستگی عمل به این موارد و خلق فضای مشارکتی، معنوی، جهادی و محبتمحور در خانه است؛ نه تمرکز صرف بر نصیحت یا توصیههای یکسویه. خانوادهای که چنین زیست و عمل کند، در فتنههای نوظهور آخرالزمان، پایدارترین عناصر فعال را از نسلی انقلابی و تمدنساز خواهد داشت. در ادامه به چند راهکار عملی برای الگوگیری و اجرای آن اشاره میکنیم.
چند راهکار عینی برای تربیت فرزند انقلابی
تقویت هویت دینی و انقلابی با بیان قصهها و اسوهها
فرزندان خود را پای قصههای بزرگ شدن مجاهدان بزرگ چون امام خمینی(ره)، سردار شهید سلیمانی، شهید فهمیده، شهید بهنام محمدی و دیگر شهدای نوجوان بنشانید. فضیلت ایستادگی و مقاومت را با زبانی مناسب سن او و نمونههای قرآنی(مانند نوجوانی حضرت ابراهیم(ع) یا حضرت موسی(ع)) بازگو کنید.
تثبیت باور یاری امام زمان(عج)
احادیث مربوط به یاری امام عصر(عج) را برای فرزندان بخوانید. حدیثی مانند هرکسی بمیرد و امام زمانش را نشناسد به مرگ جاهلی مرده است. ارتباط قلبی با حضرت را دائم یادآوری کنید؛ ذکر دعا برای فرج و الگوی انتظار فعال را به سنت خانوادگی بدل کنید.
پاسخ به شبهات در سایه انس با قرآن و عترت
اجازه پرسشگری بدهید و با استناد به منابع اسلامی و عقل، پاسخ دهید. امام صادق(ع) میفرمایند: «فرزندان خود را با محبت ما و محبت قرآن تربیت کنید». با تشویق و نشاط عبادات را جمعی اجرا کنید تا شیرینی عبادت، فرزندان را دینمدار و مقاوم کند.
تشویق به مشارکت در فعالیتهای جهادی و اجتماعی
حضور داوطلبانه فرزندان در گروههای جهادی، هیئتهای نوجوانان و برنامههای مردمی، او را صاحب احساس مسئولیت، کار گروهی و لذت خدمت خواهد کرد. آداب یاری مظلوم و احساس مسئولیت اجتماعی را با نقل و روایت سیره و داستانهایی از زندگی پیامبر(ص) یا امیرالمؤمنین(ع) آموزش دهید.
معرفی دشمن و استکبارشناسی
قصه فرعون، نمرود، ابولهب و معاندان عصر حاضر را با زبانی داستانی، مقایسهای و متناسب سن، برایش تعریف کنید. تأکید کنید حقستیزی و دشمنی با دین، امری همیشگی است و هر نسلی باید نقشههای شیطانها را بشناسد و آماده دفاع باشد.
نظر شما