تعابیر «اتحاد مقدس» و «انسجام ملی» که از سوی رهبر معظم انقلاب پس از جنگ ۱۲روزه مطرح شد، به‌سرعت به کلیدواژه‌های فضای سیاسی و اجتماعی کشور بدل شدند؛ روز پنج‌شنبه نیز در پیام تلویزیونی ایشان در تقدیر از حضور شکوهمند مردم در راهپیمایی ۲۲ بهمن مطرح شد؛ مفاهیمی که فراتر از همبستگی مقطعی، ناظر به یک انسجام عمیق ملی در برابر تهدیدهای بیرونی و جنگ ترکیبی دشمنان تعریف شدند. اکنون پرسش اصلی آن است که این اتحاد، امروز و پس از تجربه‌های تلخ و شیرین فراوان، در چه سطحی از جامعه جریان دارد و آیا از ساحت شعار عبور کرده و به رفتار و کنش حاکمیت و فعالان سیاسی نیز تسری یافته است یا خیر؟
در همین راستا، روزنامه قدس برای بررسی ابعاد اجتماعی و سیاسی این مفهوم، به سراغ سه چهره از سه جریان سیاسی فعال در کشور و یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی رفته تا دیدگاه آن‌ها را درباره میزان تحقق این اتحاد در جامعه و نیز مختصات آن در ساحت سیاست‌ورزی جویا شود.

اتحاد مقدس با شعار شکل نمی‌گیرد

حسن بهشتی‌پور، کارشناس ارشد مسائل سیاسی و فعال اصلاح‌طلب در گفت‌وگو با روزنامه قدس بر اهمیت «انسجام ملی» میان آحاد مردم تأکید می‌کند و آن را اصلی‌ترین سرمایه ملی در برابر تهدیدهای داخلی و خارجی می‌داند.
وی همچنین تأکید می‌کند: عملکرد و تصمیم‌های مسئولان حتی در زندگی روزمره مردم هم تأثیر مستقیم دارد و هر گونه بی‌توجهی یا برخورد نادرست می‌تواند هم‌گرایی اجتماعی را تضعیف کند. به گفته او، تمرکز بر اتحاد جامعه به‌ویژه در برابر تهدیدهای داخلی و خارجی، یک ضرورت راهبردی است که نباید از آن غفلت شود.
بهشتی‌پور با اشاره به تکثر سیاسی در کشور می‌گوید: وجود گرایش‌های مختلف سیاسی طبیعی بوده و حتی اختلاف ‌نظر و دیدگاه میان این گرایش‌ها پذیرفته ‌شده است؛ اما آنچه اهمیت دارد اتحاد و انسجام جامعه در برابر دشمنانی است که به دنبال تجزیه ایران یا ایجاد جنگ داخلی هستند. از این منظر مواجهه مسئولانه با این اختلاف نظرها و جلوگیری از تند شدنشان، وظیفه‌ای است که بر عهده حاکمیت است.
این استاد دانشگاه و فعال اصلاح‌طلب، اظهار می‌کند: این اتحاد فقط با شعار و حرف شکل نمی‌گیرد بلکه نیازمند پیشگامی مسئولان است؛ مسئولان باید با پرهیز از موضع‌گیری‌های تند بعضاً سیاسی و اقداماتی که موجب ایجاد تفرقه در جامعه می‌شود، زمینه انسجام و همبستگی ملی را تقویت کنند. موفقیت در این مسیر به معنی ایجاد هم‌گرایی واقعی میان اکثریت مردم ایران بوده و این اتحاد است که قدرت مقاومت در برابر تهدیدها را تضمین می‌کند.

چهره‌های سیاسی، اتحاد امت و امام را خدشه‌دار نکنند

حسین کنعانی‌مقدم، کارشناس ارشد مسائل سیاسی و فعال اصول‌گرا در گفت‌وگو با روزنامه قدس بر اهمیت «اتحاد مقدس» و «انسجام ملی» تأکید کرده و آن را پایه و اساس تداوم انقلاب اسلامی می‌داند. او با اشاره به بیانات رهبر معظم انقلاب می‌گوید: این وحدت مبتنی بر آموزه‌های اسلام و تعالیم اهل ‌بیت(ع) است و یک تاکتیک سیاسی یا ائتلاف انتخاباتی نیست. مبنای آن تکلیف شرعی، ملی و انسانی است و این مبنا باید از سوی گروه‌های سیاسی هم محترم شمرده شود.
این کارشناس مسائل سیاسی و فعال اصول‌گرا معتقد است: مدل واقعی وحدت در اسلام، اتحاد امت و امام است؛ بدون امت و بدون رهبری، صحبت از اتحاد مقدس بی‌معناست. برخلاف برخی رویکردهای مبتنی بر دولت- ملت، وحدت مقدس ریشه در تکلیف دینی و ایدئولوژیکی دارد و مشابه دفاع مقدس، حضور همه آحاد ملت برای هدفی مقدس که همان حفاظت از اسلام، انقلاب و سرزمین است، ضروری است .
وی تصریح می‌کند: همه به ویژه سیاسیون باید در راستای این وحدت مقدس عمل کنند و توجه داشته باشند که این اتحاد، تنها راه تضمین استمرار دستاوردهای انقلاب و مقابله با تهدیدهای داخلی و خارجی است.
کنعانی‌مقدم تصریح می‌کند: چهره‌های سیاسی نباید با کنش‌هایی که دارند، اصل اساسی اتحاد امت و امام را خدشه‌دار کنند.

گفتمان مسلط، مراقب انشقاق در جامعه باشد

احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، اتحاد میان سیاسیون را یکی از عوامل کلیدی ماندگاری نظام می‌داند و بر ضرورت رعایت عدالت و شفافیت در فرایندهای سیاسی تأکید می‌کند. نماینده مردم اصفهان و اردستان همچنین بر ضرورت تجدیدنظر در برخی سیاست‌ها تأکید می‌کند و می‌افزاید: در سیاست خارجی بهتر است با نظام بین‌الملل تعامل داشته باشیم و تمرکز اصلی بر رفاه و اتحاد مردم باشد.
او به وجود نوعی دوقطبی اجتماعی در کشور اشاره می‌کند و می‌گوید: یک گفتمان مسلط وجود دارد و گفتمانی که بعضاً در سوی دیگری حرکت می‌کند؛ نیاز است یک گروه میانی شکل گیرد تا میان این دو جریان ارتباط برقرار کند و از انشقاق در آینده جلوگیری شود.
بخشایش اردستانی همچنین بر شفافیت کنش‌های سیاسی در جامعه تأکید می‌کند و می‌افزاید: حاکمیت نباید رقیب مردم باشد و به گونه‌ای رفتار کند که بخشی از جامعه حس کنند خواست و نظرشان توسط حاکمیت به رسمیت شناخته نمی‌شود.
وی ادامه می‌دهد: رفتارهایی از این دست، مردم را سرخورده می‌کند و در یک حاکمیت پویا، مردم نباید سرخورده باشند.
وی با اشاره به انتخابات پیش رو تأکید می‌کند: مسئولان باید مردم را با یک چشم ببینند و اجازه دهند تمام افراد واجد شرایط در انتخابات شرکت کنند. رد صلاحیت‌های بی‌مورد و نادیده گرفتن حقوق مردم سبب تضعیف انسجام ملی و ایجاد زخم‌های اجتماعی می‌شود. وی تصریح می‌کند: حفظ اتحاد ملی، شفافیت سیاسی و مقابله با فساد، تنها راه تضمین انسجام و تداوم انقلاب اسلامی است.