درست در آستانه کنفرانس امنیتی مونیخ، نتایج یک نظرسنجی بزرگ و تازه، منتشر شده که فضای ذهنی مردم غرب را به خوبی نشان میدهد؛ بسیاری از شهروندان کشورهای غربی، جهان را در آستانه یک فاجعه بزرگ میبینند.
این نظرسنجی که به سفارش پالتیکو و توسط مؤسسه پابلیک فریست انجام شده، بیش از ۱۰ هزار نفر را در آمریکا، کانادا، بریتانیا، فرانسه و آلمان پوشش میدهد.
در سالهای اخیر، بودجه نظامی کشورهای بزرگ غربی رشد چشمگیری داشته است. ناتو در سال ۲۰۲۵ هدف ۲ درصد تولید ناخالص داخلی را برای همه اعضا محقق کرد (در مقایسه با تنها سه کشور در سال ۲۰۱۴) و در اجلاس ۲۰۲۵ لاهه، تعهد جدیدی برای رسیدن به ۵ درصد تا ۲۰۳۵ تصویب شد که شامل ۵/۳ درصد برای هزینههای اصلی دفاعی است. آمریکا همچنان با حدود ۹۸۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵، بیش از ۶۰ درصد کل بودجه ناتو را تأمین میکند، در حالی که اروپا و کانادا در مجموع بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار هزینه کردهاند و روند افزایشی ادامه دارد.
ترس فراگیر از جنگ جهانی سوم
جامعه آماری که از میان اعضای این کشورهای پیشرفته انتخاب شده، در همه این کشورها اتفاقنظر دارند که دنیا روز به روز خطرناکتر میشود. در آمریکا ۴۶ درصد، در بریتانیا ۴۳ درصد و در فرانسه و کانادا هم اکثریت نسبی پاسخدهندگان معتقدند جنگ جهانی سوم تا سال ۲۰۳۱ «محتمل» یا «بسیار محتمل» است. این اعداد نسبت به سال گذشته جهش چشمگیری داشته؛ به طور مثال در بریتانیا از ۳۰ به ۴۳ درصد و در آمریکا از ۳۸ به ۴۶ درصد رسیده است. تنها در آلمان هنوز اکثریت (هرچند شکننده) جنگ جهانی را در پنج سال آینده بعید میدانند. دستکم یکسوم مردم در آمریکا، بریتانیا، فرانسه و کانادا احتمال استفاده از سلاح هستهای در یک درگیری طی همین دوره را بالا ارزیابی میکنند. آمریکاییها بیش از همه فکر میکنند کشور خودشان به طور مستقیم درگیر جنگ خواهد شد و بعد از آنها بریتانیا و فرانسه قرار دارند.
تهدیدهای اصلی صلح؛ روسیه و آمریکا
در این میان، یک گزینه جالب در این نظرسنجی نشان میدهد که با وجود تبلیغات عجیب و غریب رسانههای غربی علیه چین و حتی جهان اسلام، این ساختارهای سیاسی اصلاً به عنوان تهدید در افکار عمومی مطرح نیستند.
روسیه همچنان بزرگترین تهدید برای صلح اروپا به حساب میآید و در کشورهای اروپایی بیشترین آرا را به خود اختصاص داده؛ اما نکته جالب و نگرانکننده اینجاست که بسیاری از افراد در کانادا کشور آمریکا را خطر اصلی برای امنیت خود میدانند.
در فرانسه، آلمان و بریتانیا هم ایالات متحده پس از روسیه در رتبه دوم تهدیدها قرار گرفته؛ حتی بالاتر از چین. این تغییر نگاه به آمریکا، به خصوص در دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ کاملاً مشهود است. اعتماد به واشنگتن به عنوان متحد قابلاتکا به شدت افت کرده و بسیاری از اروپاییها دیگر آمریکا را تضمینکننده بازدارندگی نمیبینند.
اما و اگرهای افزایش بودجه دفاعی
در بریتانیا، کانادا، فرانسه و آلمان، اکثریت مردم در حرف میگویند کشورشان باید بیشتر برای دفاع هزینه کند -حمایت در بریتانیا و کانادا قویتر است- اما به محض اینکه بحث به منبع تأمین پول میرسد -کاهش هزینههای دیگر، قرض بیشتر دولت یا افزایش مالیات- حمایت به شدت آب میرود.
در فرانسه میزان موافقان از ۴۰ درصد در سال گذشته به ۲۸درصد رسیده و در آلمان از ۳۷ به ۲۴ درصد سقوط کرده است. در آلمان حتی هزینه برای دفاع، یکی از کمطرفدارترین گزینههای بودجهای است؛ فقط کمی بالاتر از کمکهای خارجی. ایده تشکیل ارتش واحد اروپایی با فرماندهی مرکزی هم طرفدار چندانی ندارد؛ فقط ۲۲ درصد در آلمان و ۱۷درصد در فرانسه موافقاند. جالب اینکه خدمت سربازی اجباری در هر دو کشور تقریباً نیمی از مردم را راضی میکند.
مخمصه رهبران؛ ترس هست، پول نیست
سب رایدر، مسئول نظرسنجی در پابلیک فرست، این تناقض را این طور خلاصه میکند: «در کمتر از یک سال، نگرش مردم غرب به طور چشمگیری تغییر کرده است. حالا جنگ را محتمل میبینند و اتحادها را ناپایدار؛ اما همین نگرانی، مجوز خرج سنگین را به رهبران نمیدهد. برعکس، رأیدهندگان کمتر از همیشه حاضر به پذیرش هزینههای واقعی امنیت هستند».
او ادامه میدهد که رهبران اروپایی در مخمصه گیر کردهاند: نمیتوانند به آمریکا تکیه کنند، نمیتوانند از این ترس عمومی برای توجیه سرمایهگذاری داخلی بهره ببرند و در عین حال فشار برای حل فوری وضعیت در جهانی که درگیری نزدیکتر از همیشه به نظر میرسد، روز به روز بیشتر میشود.
شکاف نسلی و تردید در تعهد ناتو
یکی از جنبههای کمتر دیده شده؛ اما مهم این نظرسنجی، تفاوت دیدگاهها میان نسلهاست. جوانترها (به ویژه زیر ۳۵ سال) در آمریکا و بریتانیا بیشتر از میانسالان و سالمندان احتمال درگیری مستقیم کشورشان را بالا میدانند و همزمان کمتر به تعهدات ناتو اعتماد دارند. در فرانسه و آلمان، نسل جوانتر تمایل بیشتری به استقلال دفاعی اروپا نشان میدهد و کمتر حاضر به پذیرش ریسکهای ناشی از وابستگی به آمریکاست. این شکاف میتواند در بلندمدت سیاستهای دفاعی را تحت تأثیر قرار دهد؛ جایی که نسلهای جدیدتر که تجربه جنگ سرد را ندارند، بیشتر به سمت «اروپای مستقل» گرایش پیدا کردهاند تا تقویت ناتو به شیوه سنتی. در عین حال، در همه کشورها، بخش قابل توجهی از پاسخدهندگان (به خصوص در کانادا و فرانسه) معتقدند اگر یکی از اعضای ناتو مورد حمله قرار گیرد، احتمال واکنش جمعی متحدان کمتر از گذشته است؛ نشانهای از فرسایش اعتماد به اصل ماده ۵ پیمان آتلانتیک شمالی. این تردیدها در حالی که رهبران در مونیخ گرد هم میآیند، میتواند مذاکرات را پیچیدهتر کند؛ جایی که حرف از تقویت بازدارندگی است؛ اما پایههای ذهنی آن در میان مردم لرزان به نظر میرسد.
این نظرسنجی درست پیش از گردهمایی امنیتی مونیخ منتشر شده؛ جایی که رهبران ناتو باید درباره تقویت امنیت حرف بزنند، در حالی که شهروندانشان جهان را در آستانه فاجعه میبینند؛ اما حاضر نیستند جیبشان را برای جلوگیری از آن خالی کنند؛ تناقضی که حل آن شاید سختترین چالش پیش روی غرب در سالهای اخیر باشد.
نظر شما