در سالهای اخیر، گردشگری سلامت به عنوان یکی از حوزههای پررونق در صنعت گردشگری جهان شناخته و استان خراسان رضوی و شهر مشهد نیز به عنوان یکی از مقاصد برجسته در این زمینه مطرح شده است. با وجود بارگاه مطهر امام هشتم(ع) و جاذبههای مذهبی و فرهنگی غنی، مشهد با ارائه خدمات درمانی باکیفیت و امکانات پزشکی پیشرفته توانسته توجه گردشگران داخلی و خارجی را به خود جلب کند. به گمان کارشناسان، از جاذبههای تاریخی و فرهنگی گرفته تا زیرساختهای درمانی، هر یک از این عوامل نقش بسزایی را در شکلگیری آیندهای روشن برای گردشگری سلامت در این منطقه ایفا میکنند. مزایای گردشگری سلامت در مشهد و تأثیرات آن بر اقتصاد و فرهنگ خراسان رضوی را در گفتوگو با مدیر توسعه فناوری سلامت و رئیس مرکز نوآوری دانشگاه علوم پزشکی مشهد مطرح کردیم. بررسیها نشان میدهد این حوزه میتواند به توسعه پایدار و جذب سرمایهگذاریهای جدید کمک کند.
گردشگری سلامت در مشهد، فاقد ساختار منسجم
سید علی موسوی شائق با بیان این مطلب که گردشگری سلامت در مشهد متولی خاصی ندارد، میگوید: در حوزه گردشگری سلامت، چندین دستگاه وجود دارند که مدعی متولی بودن و نظارت بر این حوزه هستند؛ اما در واقع گردشگری سلامت بیشتر تحت کنترل راهنماها و مترجمان قرار دارد که بیماران را نزد این پزشک و آن پزشک میبرند. این فرایند فاقد یک ساختار منسجم است و همین امر موجب آسیب به کیفیت درمان میشود. مشکلاتی نظیر سوءاستفاده از بیماران و نبود نظارت دقیق بر روند درمان نیز وجود دارد.
به گفته وی، یکی از چالشهای اصلی، سازماندهی مناسب گردشگری سلامت است. باید مؤسسات، بیمارستانها و شرکتهای پزشکی در کشور مبدأ وجود داشته باشند تا بیماران را شناسایی کرده و به آنها مشاوره بدهند و به مشهد منتقل کنند. سپس این بیماران باید به صورت منظم به پزشکان معین در بیمارستانهای مشخص ارجاع داده شوند تا فرایند درمان به طور کامل صورت بگیرد. در ادامه، اگر بیماران بخواهند، میتوانند از جاذبههای زیارتی و تاریخی نیز دیدن کنند و به کشورشان بازگردانده شوند. هماکنون چنین روند و ساختاری وجود ندارد در حالی که باید به صورت منظم و با برنامهریزی قبلی انجام شود.
مدیر توسعه فناوری سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه میدهد: در حال حاضر بیماران به واسطه زیارت به مشهد میآیند و متأسفانه ممکن است تحت تأثیر راهنماها یا مترجمان قرار بگیرند. با توجه به اینکه سازماندهی علمی وجود ندارد، پروندههای پزشکی آنها ممکن است به درستی ترجمه نشوند و انتقال اطلاعات به طور کامل صورت نگیرد و به مشکلاتی در روند درمان منجر شود.
موسوی شائق با اشاره به ضرورت سازماندهی علمی در این زمینه میافزاید: نیاز است یک سازماندهی علمی در این حوزه صورت بگیرد. این امر مستلزم وجود بخش خصوصی قوی در سیستم سلامت است که نمایندگان آنها در کشور مبدأ، پرونده بیماران را بررسی کرده و نوبتهای جراحی و ویزیت را از قبل تعیین کنند. همچنین شرکتهای فناوری اطلاعات میتوانند در زمینه تشکیل پروندههای الکترونیکی و استفاده از پزشکی از راه دور نقش مؤثری را ایفا کنند. این شرکتها میتوانند به بیماران خدماتی را ارائه دهند که شامل معاینه از راه دور، تشکیل پرونده الکترونیکی و جمعآوری شرح حال است. سپس اطلاعات آنها به پزشکان مناسب در ایران متصل و سفر و اقامت بیمار به طور منظم برنامهریزی شود. این شرکتها در دانشگاه سکوهای برخط دارند که میتوانند در این زمینه به ما کمک کنند. تکمیل این زیرساختها باید به گونهای باشد که بیماران سرگردان نشوند و از خدمات کافی برخوردار شوند. از طرفی شرکتهایی هم که در این حوزه فعال هستند، باید به گونهای سازماندهی شوند که فقط به عنوان واسطه یا دلال عمل نکنند؛ بلکه با شیوهنامهها و استانداردهای مشخص، تحت نظارت یک سازمان معتبر شناسنامهدار با یک ساختار مشخص فعالیت کنند.
وی با بیان این مطلب که باید شفافیت در تعرفههای درمان وجود داشته باشد تا بیماران از هزینههای واقعی خدمات آگاه شوند، میگوید: زمانی که بیمار تحت نظارت یک ساختار سازماندهی شده قرار میگیرد، میتواند از خدمات با تعرفههای مشخص و کیفیت بالا بهرهمند شود و با رضایت به خانه بازگردد.
نزدیک شدن استانداردهای پزشکی کشور به سطح بینالمللی
رئیس مرکز نوآوری دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه یکی از مزایای گردشگری سلامت این است که میتواند استانداردهای پزشکی کشور را به سطح بینالمللی نزدیکتر کند، اظهار میکند: بیمارانی از کشورهای مختلف به دلایل فراوان ممکن است ایران را انتخاب نکنند و به خاطر استانداردها و قیمتهای مناسبتر و مدیریت بهتر به سمت دیگر کشورها بروند. با توجه به اینکه بیمار از میان چند کشور حق انتخاب دارد، ما نیز باید به این موارد توجه ویژه داشته باشیم و به این پرسش، پاسخ دهیم که غیر از وجود بارگاه مطهر امام رضا(ع)، چرا بیمار باید مشهد را انتخاب کند.
موقعیت جغرافیایی عامل ایجاد مزیت رقابتی
موسوی شائق با اشاره به اینکه موقعیت جغرافیایی مشهد و استان ما نیز میتواند مزیت رقابتی ایجاد کند، میافزاید: نزدیکی به مرزهای افغانستان، پاکستان و ترکمنستان میتواند به جذب بیماران کمک کند؛ اما بیماران عراقی با توجه به موقعیت جغرافیایی ممکن است گزینههای مختلفی داشته باشند و اگر ترکیه برای آنها نزدیکتر باشد، شاید آن را انتخاب کنند. همچنین بیمارانی از حوزه خلیجفارس داشته باشیم که تمایلشان به شیراز است که این شهر نیز در گردشگری زیارت موفق عمل کرده؛ اما در عین حال، بعضی از بیماران به بهانه زیارت حرم منور امام رضا(ع) به مشهد میآیند و از خدمات درمانی نیز بهرهمند
میشوند.
وی با بیان اینکه باید مزیتها را به حداکثر رساند تا توسعه گردشگری سلامت اتفاق بیفتد، تصریح میکند: گردشگری سلامت میتواند به شناسایی و فروش داروها و مکملهای گیاهی با منشأ طبیعی و ایرانی در بازارهای جهانی کمک کند. در این زمینه عصارههای دارویی که از منابع گیاهی مانند زعفران، پوست انار، پسته وحشی و زردچوبه استخراج میشوند، میتوانند مورد توجه قرار گیرند.
مدیر توسعه فناوری سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه میدهد: نکتهای که باید به آن توجه کنیم این است که گردشگری سلامت، یک حوزه کاملاً رقابتی محسوب میشود و به ساختاری منسجم و سازمانیافته نیاز دارد تا بتوانیم بهترین کیفیت خدمات را با قیمت مناسب و مطابق با استانداردهای جهانی به بیماران ارائه دهیم. در غیر این صورت این مزیت از دست میرود.
نظر شما