جنگ امروز، پیش از آنکه در خیابانها جریان داشته باشد، در میدان روایتسازی رسانهای رقم میخورد؛ جایی که عملیات روانی، شایعهسازی و برجستهسازی گزینشی اخبار، به ابزار اصلی جریانهای معاند برای ملتهبسازی فضا بدل شده است. در این میان، مسئولیت رسانههای متعهد و انقلابی دوچندان میشود؛ رسانههایی که باید همزمان با تبیین حرفهای واقعیتها، از افتادن جامعه در دام هیجانهای کاذب و پروژههای طراحی شده جلوگیری کنند.مختصر اینکه چهلمین روز جانباختگان دی ماه دارد فرا میرسد، در این شرایط رسانه چه نقشی میتواند در مدیریت افکار عمومی و آرامشبخشی به جامعه ایفا کند؟
رسانهها هنوز هم وسط میدان نیستند
«رضا برجی» مستندساز و عکاس برجسته ایرانی است که تجربه پوشش ۱۶جنگ بزرگ از جمله جنگ بوسنی، جنگ شوروی در افغانستان، جنگ عراق و جنگ اول قرهباغ را در کارنامه دارد. او در گفتوگو با روزنامه قدس با اشاره به ابعاد پیچیده جنگ رسانهای علیه ایران تأکید میکند: رسانه باید همیشه در وسط میدان باشد؛ چرا که امروز میدان اصلی تقابل، نه صرفاً عرصه نظامی بلکه عرصه روایت و تصویرسازی است.وی با هشدار نسبت به تمرکز ویژه جریانهای معاند بر جوانان و نوجوانان کشور تصریح میکند: رسانه ملی باید در کنار مردم باشد و اجازه ندهد رسانههای بیگانه از ظرفیت عظیم مردمی ایران، بهویژه نسل جوان، برای پیشبرد اهداف سیاسی خود سوءاستفاده کنند.این مستندساز باسابقه با اشاره به تلاش دشمن برای بهرهبرداری از فضای مجازی میافزاید: نباید اجازه داد نسل جوان کشور در منجلاب پروژههای هدایتشده سیاسی در بستر فضای مجازی گرفتار شود. وی تأکید میکند: بیتفاوتی در این میدان، عملاً واگذاری زمین بازی به رسانههای معاند است.برجی در بخش دیگری از این گفتوگو، بر ضرورت «آموزش رسانهای» تأکید میکند و آن را یک نیاز فوری برای رسانههای کشور بهویژه رسانه ملی میداند؛ ضرورتی که میتواند قدرت تحلیل مخاطبان را افزایش داده و جامعه را در برابر عملیات روانی و اخبار جهتدار مصون سازد.
روی گفتوگو با نسل جوان، سرمایهگذاری کنیم
«محسن اسلامزاده» کارگردان و مستندساز مطرح کشور در گفتوگو با روزنامه قدس با اشاره به اهمیت توجه رسانهها به نوجوانان و جوانان تأکید میکند: دشمن با بهرهگیری از هیجانات و ناآگاهی نسل جوان، در حال سربازگیری است و هر آسیبی که به این نوجوانان وارد شود، به نفع دشمنان خواهد بود، ما باید سرمایهگذاری اصلی خود را روی گفتوگو و ارتباط مستقیم با نوجوانان و جوانان بگذاریم و این مهمترین کاری است که رسانه میتواند انجام دهد.این مستندساز با اشاره به تهدیدهای گروههای معاند و جریانهای گنگستری میگوید: افرادی که سن و سالی از آنها گذشته و حتی با جمهوری اسلامی ارتباطی هم ندارند، از این گروهها میترسند؛ اما نوجوانان و جوانان بیاطلاع و هیجانزده، به راحتی جذب این جریانها میشوند و در این مسیر خطرناک قرار میگیرند. این ضعفی که در تحلیل نسل نو بروز کرده، معلول کمکاری ماست.
او با اشاره به مراسم چهلم شهدای دی ماه اظهار میکند: این روزها تمرکز رسانهها باید روی ارتباط و توجیه نوجوانان باشد. اگر بخواهیم فقط مراسم برگزار کنیم، بخش مهمی از مخاطب، یعنی نسل جوان، از دست میرود. ارتباط مستقیم و روایت درست از حقیقت شهدای نوجوان، تنها از طریق رسانه میسر است.
تحلیل درستی از اشتباهها داشته باشیم
«سید عبدالجواد موسوی» فعال رسانهای در گفتوگو با روزنامه قدس میگوید: رسانه مسئول روایتگری است، وقتی این روایت شکست میخورد و نمیتواند مخاطب را همراه کند، جریانها و رسانههای معاند به راحتی روایت خود را جایگزین میکنند.وی تصریح میکند: هر آنچه در سالهای گذشته اتفاق افتاده، از تجمعات خیابانی گرفته تا جذب مخاطب توسط رسانههایی مانند ایران اینترنشنال، نتیجه ناکارآمدی همین روایت رسمی بوده است. بخش قابل توجهی از موفقیت جریانهای معاند ناشی از ضعف ما در ارائه روایت جذاب و مؤثر است؛ توانایی آنها در برابر ضعف ما برجسته جلوه میکند.او اظهار میکند: رسانه وقتی کارکرد خود را از دست بدهد، نمیتواند روایت خود را به مردم تحمیل کند و جای خالی آن به راحتی توسط جریانهای دیگر پر میشود. بودجه هنگفت و امکانات داخلی اگر به درستی مدیریت نشود، به جای اثرگذاری، خلأ روایت ایجاد کرده و زمینه را برای فعالیت رسانههای معاند فراهم میکند.این فعال رسانهای کشورمان به مراسم چهلم سراسری جانباختگان حوادث دی ماه اشاره میکند و میگوید: البته تنها رسانهها مقصر نیستند؛ دولت، قوه قضائیه، مجلس و نهادهای مختلف همه در این موضوع سهم دارند و حالا اگر بناست از این مسیر برگردیم، باید بتوانیم تحلیل درستی از اشتباهاتمان داشته باشیم.
نیازی به اغراق و هیجانزدگی نیست
«ناصر علاقبندان» روزنامهنگار و کارشناس ارشد رسانه در گفتوگو با روزنامه قدس با اشاره به ضعف روایتگری داخلی میگوید: با وجود تواناییهای بسیار جمهوری اسلامی در مدیریت فتنهها، در حوزه روایتگری دچار ضعف مفرط بودهایم؛ ضعفی که منجر به انتقال مرجعیت رسانهای به رسانههای بیگانه شده است.وی میافزاید: رسانههای بیگانه روایتهایی نادرست و طراحی شده بر اساس اهداف دشمنان ایران ارائه میدهند و در بزنگاههای مختلف مثل همین چهلمین روز حوادث دیماه، نقش تعیینکننده در شکلدهی به افکار عمومی پیدا کردهاند.
علاقبندان در تبیین دلایل این وضعیت دو عامل اصلی را برمیشمارد: نخست، عناصر رسانهای داخلی که «نخواستند یا نتوانستند» تکنیکهای روز را برای کار با افکار عمومی بیاموزند، پیاده کنند و بازخورد آن را تحلیل کنند، این روند ساده است و با کمی اراده و آموزش قابل اجراست؛ و عامل دوم به مدیران رسانهای و مدیران منابع خبری بازمیگردد که با وجود آگاهی از تکنیکهای نوین، تمایلی به بهکارگیری آنها در عمل ندارند و همین مسئله به استمرار ضعف در روایت داخلی دامن زده است.این کارشناس رسانه با اشاره به حوادث دی ماه و شهدای این جریانها میگوید: نزدیک به ۷۰ درصد جانباختگان این حوادث شهدای ما هستند، اما رسانههای داخلی آن گونه که باید روی این ظرفیت کار نکردهاند. این کارشناس ارشد رسانه، تأکید میکند: برای روایت صحیح، تفکیک «عقل سرد» و «عقل گرم» ضروری است. جمعآوری، تدوین و انعکاس اطلاعات با عقل گرم و هیجانی، به شعارزدگی منجر میشود که ضعف روایت و فکت را نشان میدهد. واقعیت آن است که جوانان حاضر در حوادث دیماه که از کشور محافظت کردند، از جوانان نسل اول انقلاب هیچ کم نداشتند. پس از بمباران و پمپاژ روایتهای جعلی، جوانانی جانشان را سر دستشان میگیرند تا از خانه و زندگی مردم و از انقلاب دفاع کنند. این چهلم، چهلم همین جوانهاست. این حقیقت خود بهتنهایی ظرفیت اقناع افکار عمومی را دارد و نیازی به اغراق و هیجانزدگی نیست.
نظر شما