حمیدرضا خانمحمدی، رئیس سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور در گفتوگویی با اشاره به برگزاری سومین همایش مدرسه آینده، اظهار کرد: امروز در مقطعی ایستادهایم که آموزش و مدرسه، بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازنگری عمیق و آیندهنگرانه است. جهان پیرامون ما با سرعتی بیسابقه در حال تغییر است؛ تحولات علمی، فناورانه و اجتماعی مرزهای سنتی یادگیری را جابهجا کرده اند، اما در بسیاری از موارد، ساختارهای آموزشی ما همچنان بر الگوهایی استوارند که نیازمند تطبیق برای پاسخگوی به نیازهای نسل امروز و فردا هستند.
وی با بیان اینکه مدرسه آینده، نسخهای بهروزشده از مدرسه گذشته نیست، بلکه تعریفی نو از آموزش و تربیت است، ادامه داد: در نظام آموزشی آینده، مأموریت اصلی، انتقال صرف دانش نخواهد بود زیرا دانش امروز به سرعت در دسترس همگان قرار دارد. مأموریت اصلی، پرورش انسانهایی اندیشمند، خلاق، مسئولیتپذیر و دارای هویت اخلاقی است؛ انسانهایی که بتوانند در جهانی پیچیده تصمیم بگیرند، مسئله حل کنند، تفکر انتقادی داشته باشند و نقش سازندهای در جامعه ایفا کنند.
خانمحمدی با تأکید بر نقش برجسته و تعیینکننده معلم در این مسیر، افزود: مدرسه آینده نیازمند نگاهی نو و علمی به فضا و معماری آموزشی است. فضاهای یادگیری باید انعطافپذیر، تعاملی و الهام بخش باشند؛ فضاهایی که گفتوگو، کار گروهی، خلاقیت و تفکر عمیق را تقویت کنند. معماری مدرسه، خود بخشی از فرایند تربیت است و میتواند در شکلدهی به شخصیت، هویت و نگرش دانشآموزان نقشی مؤثر و ماندگار ایفا کند.
معاون عمرانی وزیر آموزشوپرورش با اشاره به اینکه در کنار این تحولات، عدالت آموزشی باید محور اصلی سیاستگذاریها باقی بماند، گفت: مدرسه آینده، مدرسهای است که فرصت یادگیری باکیفیت را برای همه کودکان، فارغ از جغرافیا، شرایط اقتصادی و موقعیت اجتماعی، فراهم میکند. هیچ تحول آموزشی بدون عدالت، فراگیری و دسترسی برابر، پایدار و اثربخش نخواهد بود. امروز مسئولیت ما، صرفاً واکنش به آینده نیست، بلکه ساختن آینده آموزش است.
وی اضافه کرد: اگر مدرسه آینده را آگاهانه، علمی و مسئولانه طراحی نکنیم، آیندهای شکل خواهد گرفت که در طراحی آن نقشی نداشتهایم. با اتکا به خرد جمعی، توان ملی و سرمایه انسانی ارزشمند کشور، میتوانیم نظام آموزشی بنا کنیم که نه تنها پاسخگوی آینده باشد، بلکه آینده را بسازد. در این چارچوب مبانی و چارچوبهای نظری حاکم بر آینده آموزش و پرورش نشان میدهد که جهان آینده به طور فزایندهای سریع، پیچیده و نامشخص در حال تغییر است و این تغییرات ضرورت تطبیق نظام تعلیم و تربیت را ضروری میسازد.
خانمحمدی به جنبه ها و معیارهای پایه برای واکاوی مدارس آینده اشاره کرد و افزود: نخستین مورد، جنبههای معرفتی و شناختی است که منجر به تقویت قوه تخیل دانشآموزان می شود. همچنین زمینه طراحی شیوههای مشارکتی یادگیری را به عنوان جنبهای مؤثر در مدارس آینده ارائه میدهد.
وی، مورد دوم را جنبه زیرساختی و زیستمحیطی عنوان کرد و ادامه داد: این جنبه، کاهش مصرف انرزی، بهینهسازی مصرف آب و استفاده از پساب، بهبود کیفیت محیط داخلی ، پایداری سازه و عمر مفید بنا و کیفیت ساخت، سیستم مدیریت پسماند و کاهش تولید زباله را شامل میشود.
رئیس سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور، مورد سوم را جنبه عملکردی و نظام یادگیری آینده محور ذکر کرد و گفت: مدارسی که آموزشدهنده شایستگیهای عمومی و پیشران تقویت موفقیتهای دانشآموزان در قرن جدید در عرصه کار و زندگی به صورت توأمان است. مورد چهارم، جنبههای اجتماعی و فرهنگی است که تقویتکننده اعتماد و سرمایه اجتماعی، بهبود بخش روابط اجتماعی و ارائهکننده نشاط و آرامش اجتماعی است.
وی با اشاره به دلایل جهتگیری و راهبردهای مدارس آینده ایران، اظهار کرد: نقش معلم به عنوان راهبردیترین عنصر در ایجاد و ترویج مدارس آینده و اصول حاکم بر آن غیر قابل انکار است. با توجه به فرایندهای حاکم بر نظام آموزشوپرورش در کشور، دلایلی چون توسعه و پذیرش فناوری، سیاستهای مشارکتی، تاکتیک نهادی و تفکر آیندهنگرانه زیر را می توان به عنوان محورهای اساسی در ضرورت ایجاد مدارس آینده ارائه کرد.
خانمحمدی بیان کرد: در فرایند شکلگیری مدارس آینده در ایران مبتنی بر تجارب و تحقیقات انجام شده در دنیا میتوان راهبردهایی را مد نظر قرار داد که اجرایی شدن آن ها محصول و نتیجه مدارس آینده را رقم خواهد زد که این راهبردها شامل «توسعه گفتمان خلاقیت با محوریت و خروجی یادگیری خلاق»، «احیای رسالت مدرسهای با دو محور رسالت تربیتی و رسالت آموزشی مدارس و ترکیب و تلفیق این مفهوم در برنامه ها و فرایندهای آموزشی»، «بازآرایی محیطی از منظر زیبایی شناختی و مهندسی محیط» و «باز اندیشی آموزشی مبتنی بر تحول فرایندی و تحول محتوایی در مدارس» است.
وی به مختصات مدارس آینده در ایران اشاره کرد و گفت: مختصات مدارس آینده در ایران مبتنی بر اسناد بالادستی شامل «زمینهساز اجرایی کردن بیانیه گام دوم انقلاب»، «توجه به اصول و قواعد سند تحول بنیادین آموزش و پرورش»، «چند ساحتی بودن و توجه به ابعاد مختلف اجتماعی و اقتصادی»، «هویتبخش و ارائه کننده معماری و محیط مبنتی بر اصول معماری اسلامی ـ ایرانی»، «کاربست هوش مصنوعی و فناوریهای نوین در حوزه نظام آموزشی و تربیتی»، «قرارگیری در کانون تربیت و پیشرفت محله»، «الهامبخش رسالتهای تربیتی و آموزشی در اجتماع»، «کانون فعال، بانشاط و اعتمادبخش در عرصه اجتماعی»، «مروج مفهوم شوق یادگیری و خلاقیت و نوآوری»، توسعه دانایی محور و ارتقای بهرهوری و کارایی نظام تعلیموتربیت» و «کاربست مؤلفههای کلیدی فناوری در محیط و عملکرد» است.
نظر شما