دور دوم مذاکرات هستهای با میانجیگری عمان، روز گذشته و در میانه قدرتنمایی نظامی موازی تهران و واشنگتن، در حالی در ژنو سوئیس برگزار شد که همزمان با جدیت، دست پر و ابتکارات دیپلماتیک ایران پشت میز با نیت خروج از بن بست صورت میگیرد و ترامپ به جای ارائه راهحلهای عملی و در نظر گرفتن مطالبات جمهوری اسلامی، همچنان به نمایش ناوها و بهرهبرداری رسانهای درباره رخداد مذکور متمرکز است.
تحلیلهای ابتدایی درباره رویداد گفته شده متناقض بوده و اگرچه برخی نشست اخیر را مثبت و طیفی دیگر منفی ارزیابی کردند، اما وزیر امور خارجه تأکید کرد در ژنو نسبت به دور گذشته بحثهای جدیتری مطرح شده است. سیدعباس عراقچی تنها دقایقی پس از خروج از نشست، مقابل دوربینها با بیان اینکه پیشرفت خوبی حاصل شده و مسیر مثبت است، گفت: «در ژنو ایدههای مختلفی مطرح شد و فضای سازندهتری وجود داشت. ما بر یکسری اصول راهنمای کلی توافق کردیم. البته نقشه راه به معنای آن نیست که به زودی به توافق میرسیم ولی الان تصویر روشنتری داریم که چه کاری باید صورت بگیرد و چه کاری در ادامه مسیر باید انجام شود».
جدیت ایران در میدان دیپلماسی
دور نخست گفتوگوهای هستهای جمعه ۱۷ بهمن در عمان برگزار شد و طبق انتظارها قرار بود در جلسه دوم طرفین طرحهای عملیاتی برای خروج از بنبست موجود را ارائه دهند. بر همین مبنا مقامات ایرانی، پیشتر ضمن ترسیم خطوط قرمز، تمرکز اصلی مذاکرات ژنو را موضوع هستهای و رفع تحریمهای آمریکا اعلام و تصریح کردند موضوعات منطقهای و موشکی در گفتوگوها مطرح نیست. بر این اساس روزنامه وال استریت ژورنال در پی نشستهای سوئیس، از ابتکارات روی میز ایران برای خروج از بنبست موجود درباره پرونده هستهای خبر داده و مدعی شده جمهوری اسلامی پیشنهادهای جدیدی ارائه داده که شامل توقف سهساله غنیسازی اورانیوم، انتقال بخشی از اورانیوم غنیشده به خارج (احتمالاً روسیه) و آغاز همکاریهای اقتصادی با آمریکاست. طبق این گزارش، ایران در عین حال همچنان با برچیدن کامل برنامه هستهای خود مخالفت کرده و بر دریافت امتیازات گسترده مانند رفع تحریمها و دسترسی به منابع نفتی محدود شده تأکید دارد. اما در مقابل، آمریکا خواهان توقف کامل غنیسازی و همچنین محدودیتهایی در برنامه موشکی ایران است.
از سویی سیانان در گزارشی مدعی شد تهران در مذاکرات، موضوع دسترسی به نفت، گاز و مواد معدنی و کمیاب در ایران را به آمریکا پیشنهاد کرده است. با این حال شبکه الحدث سعودی بر پافشاری هیئت ایرانی بر اصول اولیه خود در مذاکرات تأکید کرد و گزارش داد: ایرانیها در مذاکرات، از گفتوگو درباره موشک بالستیک و اصل غنیسازی امتناع کردهاند.
هر چند چنین ادعاهایی فقط در حد گمانهزنی رسانهای بوده و چندان نمیتوان به آن استناد کرد – چرا که خواستهها پشت میز طرح و چکشکاری میشود و جزئیات کمتر به رسانهها درز مییابد - با این حال نکات گفته شده مؤید دست پر و برنامه منسجم ایران در میدان دیپلماسی است. آمریکا سالها جمهوری اسلامی را به وقتکشی در مذاکرات متهم میکرد، اما رفتار عملی دو طرف، این ادعا را بهطور جدی زیر سؤال میبرد. تهران با حضور تیم مفصل کارشناسی، آمادگی برای مذاکرات طولانیمدت و تمرکز بر جزئیات نشان داده بهدنبال رسیدن به نتیجه واقعی است. در مقابل، واشنگتن با اتکای بیش از حد به نمایش رسانهای، بیتوجهی به لوازم حرفهای مذاکره و اصرار بر خواستههای نامعقول به جای ارائه راه حلهای عملی که در آن مطالبات کشورمان لحاظ شده باشد عملاً پیام متناقضی ارسال میکند.
درباره این سرگشتگی دیپلماتیک که کاخ سفید این روزها به آن دچار است به بیانات دیروز رهبر معظم انقلاب میتوان استناد کرد. حضرت آیتالله العظمی خامنهای با تأکید بر اینکه اگر بنا شد مذاکرهای انجام بگیرد، تعیین نتیجه آن از قبل، کاری غلط و ابلهانه است، بیمنطقی عجیبتر آمریکاییها را نوع دعوت آنها به مذاکره برشمردند و خاطرنشان کردند: آنها میگویند بیایید درباره انرژی هستهای با هم مذاکره کنیم، اما نتیجه مذاکره باید این باشد که شما انرژی هستهای نداشته باشید! این کار ابلهانه را دولت و رئیسجمهور و بعضی از سناتورهای آمریکا انجام میدهند و فکر نمیکنند که این راه، برای آنها بنبست است.
میدان، مکمل دیپلماسی
واقعیت این است که تهران با رویکردی نتیجهمحور و با هدف صیانت از حقوق هستهای و پیگیری رفع تحریمها در این دور از مذاکرات حضور یافت. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نیز همزمان با مذاکرات جاری تأکید کرده بود هیئت ایرانی با ذهن و چشمانی باز و با حسننیت و جدیت در ژنو حضور دارد، ولی رفع تحریمها بخش جداییناپذیر هر گونه توافق در موضوع هستهای است.
جمهوری اسلامی البته همزمان با رو کردن ابتکارات جدید و عملیاتی در عرصه سیاسی، برای به شکست کشاندن دسیسههای تهاجمی دشمن، از تقویت شاخصهای نظامی غفلت نمیکند. در شرایطی که ایالات متحده با موجسواری بر موضوعاتی مانند ادامه گسیل تدارکات نظامی به خاورمیانه یا ادعای حضور آلکسوس گرینکویچ، فرمانده نظامی ارتش ایالات متحده در ناتو در مذاکرات سوئیس، درصدد است ایران را با تهدید ضمنی زیر فشار قرار دهد، همزمان تهران با برگزاری رزمایش بر هماهنگی میدان و دیپلماسی در تقابل با دشمن تأکید دارد.
در این مسیر نیروهای دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دیروز رزمایش کنترل هوشمند را با انواع سامانهها و تسلیحات پدافندی و آفندی در منطقه تنگه راهبردی هرمز برگزار کردند. همچنین یگانهای پهپادی با به کارگیری پهپادهای تهاجمی و شناسایی نیز عملیات در محدودههای اخلال سیگنالی را تمرین و با دقت اهداف ثابت و متحرک را مورد اصابت قرار دادند. جالب آنکه در طول برگزاری رزمایش مذکور به دلیل حفظ ایمنی کشتیها، برای ساعاتی محدودیت رفت و آمد در تنگه هرمز اعلام شد؛ اقدامی که در مقابل شاخ و شانه کشیدنهای بیحاصل و نمایشی دشمن، با عیان کردن برگهای برنده تهران، آنها را در تنگنای جدی قرار خواهد داد. پیام قدرتمند رزمایش جمهوری اسلامی در تنگه هرمز موازی با مذاکرات ژنو یعنی میدان و دیپلماسی برای ایرانیها با هم در جریان است؛ سپاه پاسداران در خلیج فارس و وزارت امور خارجه در ژنو مأمور انعکاس و پیشبرد توانمندی ملت ایران بودند.
خبرنگار: هدایت جاوید
نظر شما