به گزارش قدس، محمدرضا قلندرشریف ظهر امروز در جلسه رونمایی از رونمایی از دستیار هوش مصنوعی شهرداری، سامانه پلاک آبی هوشمند املاک و نسخه جدید اپلیکیشن «شهر من» که در اتاق جلسات شهدای شهرداری مشهد برگزار شد، اظهار کرد: رونمایی از «هوشیار»، نسخه به‌روزرسانی‌شده «شهر من» و پلاک هوشمند املاک، مجموعه‌ای از اقدامات عملی مدیریت شهری برای تسریع در ارائه خدمات، کاهش مراجعات حضوری و ارتقای شفافیت در حوزه شهرسازی و املاک است.

شهردار مشهد با اشاره به جایگاه مشهد در میان کلان‌شهرهای کشور افزود: در حال حاضر بیش از ۸۵ درصد خدمات شهرداری مشهد به‌صورت غیرحضوری و دیجیتال ارائه می‌شود و این شهر در حوزه هوشمندسازی خدمات شهری رتبه نخست کشور را دارد.

وی حرکت به‌سوی شهر هوشمند را ضرورتی اجتناب‌ناپذیر دانست و تصریح کرد: در ادامه سیاست‌های ابلاغی به معاونت برنامه‌ریزی و سازمان‌های مرتبط، امروز سه سامانه راهبردی رونمایی شد که نقش مهمی در ارتقای کیفیت خدمات شهری ایفا می‌کنند.

قلندرشریف با معرفی دستیار هوش مصنوعی شهرداری با عنوان «هوشیار» گفت: این سامانه در اختیار عموم شهروندان قرار دارد و قادر است به سؤالات و نیازهای اطلاعاتی مردم در حوزه خدمات شهری و مدیریت شهری پاسخ دهد. داده‌های مورد استفاده این دستیار از منابع معتبر و بانک‌های اطلاعاتی شهرداری تأمین می‌شود و برای افزایش دقت و سرعت پاسخ‌گویی، به موتورهای هوش مصنوعی معتبر نیز متصل است. به گفته وی، بهره‌گیری از این فناوری موجب تسهیل فرایندها، کاهش مراجعات حضوری و افزایش رضایت شهروندان خواهد شد.

شهردار مشهد در ادامه به نسخه جدید اپلیکیشن «شهر من» اشاره کرد و گفت: این اپلیکیشن با بیش از ۷۰۰ هزار کاربر فعال، مهم‌ترین درگاه دریافت خدمات شهرداری برای شهروندان است. در نسخه جدید، خدمات به‌صورت یکپارچه‌تر ارائه می‌شود و دستیار هوش مصنوعی «هوشیار» نیز در آن فعال خواهد بود. نسخه به‌روزشده این برنامه به‌زودی از طریق تلفن همراه و رایانه در دسترس شهروندان قرار می‌گیرد.

وی سومین اقدام مهم را اجرای پایلوت سامانه پلاک آبی هوشمند املاک اعلام کرد و افزود: این طرح در مناطق ۱۰ و ۱۱ شهرداری به‌صورت آزمایشی اجرا می‌شود. پلاک‌های جدید علاوه بر شماره فیزیکی، مجهز به QR کد هستند که اطلاعات غیرمحرمانه ملک از جمله مشخصات ثبتی شهرداری، متراژ، تعداد واحدها، کد پستی و داده‌های مرتبط با شرکت‌های خدمات‌رسان نظیر آب، برق و گاز در آن بارگذاری شده و در آینده اطلاعات تکمیلی نیز افزوده خواهد شد.

به گفته قلندرشریف، این اقدام ضمن حذف پلاک‌های متعدد از سردر منازل، دسترسی سریع و دقیق به اطلاعات ملک را برای شهروندان و مدیران شهری فراهم می‌کند و در ساماندهی املاک، پیشگیری از تخلفات و افزایش شفافیت مؤثر است.

شهردار مشهد همچنین با تأکید بر اهمیت زیرساخت‌های ارتباطی در تحقق شهر هوشمند، از پیشرفت ۵۲ درصدی پروژه توسعه شبکه فیبر نوری در مشهد خبر داد و گفت: این پروژه با مشارکت شرکت‌های تخصصی در حال اجراست و پیش‌بینی می‌شود تا نیمه نخست سال آینده کل شهر تحت پوشش فیبر نوری قرار گیرد؛ اقدامی که به افزایش قابل‌توجه سرعت اینترنت خانگی و بهبود بهره‌مندی از خدمات هوشمند شهری منجر خواهد شد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به اجرای قانون الزام ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول اشاره کرد و گفت: مشهد با همکاری قوه قضاییه، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و سازمان فناوری اطلاعات، به‌عنوان پایلوت اجرای این قانون انتخاب شده است. بر این اساس، صدور هرگونه پروانه ساختمانی در مشهد منوط به دریافت شناسه یکتای ملک از سامانه ثبت املاک خواهد بود و تبادل اطلاعات میان دستگاه‌ها به‌صورت سیستمی و بدون مراجعه حضوری انجام می‌شود.

قلندرشریف تأکید کرد: اجرای این طرح از پیش‌فروش‌های غیرقانونی، بروز اختلافات حقوقی و کلاهبرداری در معاملات ملکی جلوگیری خواهد کرد. وی در پایان با اعلام آمادگی شهرداری مشهد برای اجرای ماده ۱۰ قانون مذکور و ساماندهی املاک دارای مشکل افزود: در صورت اجرای سراسری این طرح در کشور، بخش مهمی از چالش‌های ملکی شهروندان، به‌ویژه در مشهد، برطرف خواهد شد.

در ادامه مدیرکل جدید دفتر امور شهری و شوراهای استانداری خراسان رضوی نیز اظهار کرد: تأکید اولیه استاندار خراسان رضوی بر موضوع هوشمندسازی شهرها و شهرداری‌های استان بوده است. امید می‌رود رونمایی‌های امروز به سایر شهرهای استان نیز تسری یابد. ما آمادگی لازم را در این زمینه داریم و در عین حال، همراهی و همکاری مجموعه شهرداری مشهد برای تحقق این هدف ضروری است.

علی نجفی افزود: خوشبختانه طی سال‌های گذشته اقدامات مؤثری در حوزه زیرساخت‌های فناوری در شهرداری مشهد انجام شده و بستر مناسبی در این حوزه شکل گرفته است. با توجه به تأکیدات استاندار بر بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و توسعه هوشمندسازی در فعالیت شهرداری‌ها، مشهد می‌تواند به عنوان یک بستر آماده و الگو برای سایر شهرهای استان ایفای نقش کند.

وی خاطرنشان کرد: زیرساخت‌های ارتباطی ایجادشده در سال‌های اخیر در استان ـ که مبتنی بر شبکه‌های تلفن همراه کشور است ـ حتی در شرایط بحرانی، از جمله جنگ ۱۲ روزه و اغتشاشات اخیر، پایداری خود را حفظ کرده و ارتباط میان شهرداری‌های استان را برقرار نگه داشته است. این ظرفیت می‌تواند زمینه تعمیم نرم‌افزارها و اقدامات اجرایی شهرداری مشهد را به سایر شهرداری‌های استان فراهم سازد.

مدیرکل جدید دفتر امور شهری و شوراهای استانداری خراسان رضوی عنوان کرد: تاکنون بخش عمده اقدامات در شهرداری‌های استان ماهیتی ساختارمحور داشته است، اما رویکردهای جدید شهرداری مشهد عمدتاً شهروندمحور است. تلفیق این دو رویکرد می‌تواند استان را در مسیر تحقق «استان هوشمند» قرار داده و زمینه رشد و ارتقای فعالیت‌های شهرداری‌ها را بر پایه هوشمندسازی فراهم آورد.

هوشمندسازی مستلزم شکل‌گیری شهروندان، کارگزاران و مدیران هوشمند است

رئیس کمیسیون برنامه، بودجه، فناوری اطلاعات و منابع انسانی شورای اسلامی شهر مشهد نیز در این مراسم گفت: شهرداری مشهد در حال حاضر حدود ۵۰۰ خدمت الکترونیک به شهروندان ارائه می‌دهد و از همان جلسه نخست این شورا، الکترونیکی‌سازی و هوشمندسازی فرایندها با رویکرد صیانت از حقوق شهروندی به‌عنوان اولویت تعیین شد. امروز چهار سامانه شهرداری به‌صورت کامل بازطراحی و به‌روزرسانی شده و خدمات بهتری را ارائه می‌کنند.

حسین حسامی افزود: در حوزه هوش مصنوعی نیز، با توجه به تأکیدات مقام معظم رهبری بر توسعه زیرساخت‌های بومی این فناوری، شهرداری مشهد نخستین شهرداری در کشور است که به‌صورت ساختارمند به این موضوع ورود کرده و معاونت هوش مصنوعی را در ساختار رسمی خود ایجاد کرده است. این اقدام نشان‌دهنده اهمیت راهبردی هوش مصنوعی در خدمت‌رسانی به زائران و مجاوران است. با توجه به تنوع خدمات شهرداری، بهره‌گیری از این فناوری، چه در پاسخ‌گویی عمومی و چه در پاسخ‌گویی تخصصی، اقدامی نوآورانه و قابل تقدیر است؛ به‌ویژه در حوزه ضوابط شهرسازی که از پرمخاطب‌ترین و چالش‌برانگیزترین حوزه‌های خدمات شهری به شمار می‌رود.

وی با بیان اینکه دستگاه نظارتی شهرداری مشهد از ابزارهای هوشمند بهره‌مند شده است، ادامه داد: به تازگی پلتفرم بازرسی شهرداری مشهد در مجمع بازرسی کلانشهرهای کشور در استفاده از ابزارهای هوشمند نظارتی به‌عنوان پایلوت انتخاب شده که این موضوع نیز شایسته تقدیر است.

رئیس کمیسیون برنامه، بودجه، فناوری اطلاعات و منابع انسانی شورای اسلامی شهر مشهد خاطرنشان کرد: پروژه «پلاک آبی هوشمند» به‌عنوان یکی از زیرساخت‌های مهم هوشمندسازی شهر مطرح است. توسعه زیرساخت‌های اطلاعات مکانی، شرط اساسی حرکت به‌سوی شهر هوشمند است. شهر مشهد به‌عنوان نخستین شهر کشور موفق به دریافت گواهینامه بین‌المللی شهر هوشمند شده و این مسیر نیازمند تکمیل و تقویت زیرساخت‌هایی همچون پلاک هوشمند برای بهره‌برداری دقیق از داده‌های مکانی است.

حسامی با بیان اینکه هوشمندسازی مستلزم شکل‌گیری شهروندان هوشمند، کارگزاران هوشمند و مدیران هوشمند است، افزود: در بخش فرهنگ شهروندی نیز لازم است استفاده مؤثر از زیرساخت‌ها و سامانه‌های طراحی‌شده مورد توجه جدی قرار گیرد. به‌عنوان نمونه، اپلیکیشن «شهر من» یک بستر تعاملی مهم میان شهروندان و مدیریت شهری است که باید با تقویت مشوق‌ها، اطلاع‌رسانی و بهره‌گیری از مصوبات شورای اسلامی شهر در حوزه تخفیفات و خدمات، میزان مشارکت و استفاده از آن افزایش یابد.

وی یادآور شد: از دیگر زیرساخت‌های مهم، توسعه شبکه فیبر نوری و پروژه‌های مرتبط با اینترنت پرسرعت شهری است که شهرداری مشهد در این حوزه نیز اقدامات پیشرو داشته است. امیدواریم پروژه‌هایی که امروز رونمایی می‌شوند، به‌صورت کاربردی در تمامی حوزه‌ها مورد استفاده قرار گیرند؛ به‌ویژه در حوزه هوش مصنوعی و دستیار هوشمند که نقش مهمی در یکپارچه‌سازی و تکمیل فرایندها دارند. لازم است با نگاهی جامع، تمامی اجزای یک فرایند به‌صورت کامل هوشمند شوند تا از انجام دستی بخش‌هایی از کار جلوگیری شود و یکپارچگی داده‌ها و خدمات تحقق یابد.

توضیحاتی در مورد سه سامانه هوشمند شهرداری مشهد

در ادامه مدیرعامل سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری مشهد اظهار کرد: در دو سال گذشته، به‌ویژه در یک سال اخیر، هوش مصنوعی در جهان از مرحله مفهومی عبور کرده و به کاربردهای عینی در زندگی بشر رسیده است. این فناوری با شتابی چشمگیر، تحولات گسترده‌ای در حوزه فناوری اطلاعات ایجاد کرده است. بر همین اساس و در چارچوب دستورالعمل‌های ابلاغی بالادستی کشور، فرمایشات مقام معظم رهبری و تکالیف تعیین‌شده در شورای عالی شهر هوشمند، بهره‌گیری از ظرفیت‌های هوش مصنوعی در شهرداری مشهد نیز در دستور کار قرار گرفت.

محمدرضا سمیعی خبر داد: همکاران ما با تکیه بر توان داخلی و زیرساخت‌های متن‌باز موجود در دنیا، سامانه‌ای را با عنوان «هوشیار» طراحی و راه‌اندازی کرده‌اند که در واقع هوش مصنوعی شهرداری مشهد محسوب می‌شود. برای این سامانه سه بُعد اصلی پاسخ‌گویی هوشمند، دستیار هوشمند وکارگزاری هوشمند پیش‌بینی شده است.

وی افزود: بُعد نخست، یعنی پاسخ‌گویی هوشمند، اکنون به‌صورت کامل عملیاتی شده و در جلسه امروز به‌صورت عملی ارائه می‌شود. این سامانه علاوه بر ارائه پاسخ‌های عمومی، قابلیت پاسخ‌گویی اختصاصی نیز دارد. مقصود از پاسخ‌گویی اختصاصی آن است که سامانه نسبت به داده‌ها و خدمات خاص شهر مشهد آموزش دیده باشد. به‌عنوان مثال، اگر در یک سامانه عمومی هوش مصنوعی درباره «بایدو» سؤال شود، ممکن است آن را به موتور جست‌وجوی مشهور چینی ارجاع دهد؛ در حالی که در مشهد «بایدو» نام سامانه دوچرخه اشتراکی شهری است. این‌گونه مفاهیم بومی به سامانه آموزش داده شده است. در حال حاضر، این سیستم در حوزه‌هایی مانند سامانه ۱۳۷، شهرسازی و نظام آموزش داخلی شهرداری مورد استفاده قرار گرفته و طی چهار ماه گذشته آموزش‌های لازم را دریافت کرده است.

مدیرعامل سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری مشهد خاطرنشان کرد: بُعد دوم، دستیار هوشمند، به این معناست که کاربر بتواند انجام بخشی از امور را به سامانه بسپارد. برای نمونه، در اپلیکیشن «هشت» که در شهرداری مورد استفاده همکاران است، امکان تعامل مستقیم با هوش مصنوعی فراهم شده و این قابلیت به‌صورت آزمایشی ارائه خواهد شد. در این بخش، سامانه می‌تواند بخشی از فرایندهای اجرایی را به‌صورت هوشمند انجام دهد.

سمیعی ادامه داد: بُعد سوم، کارگزاری هوشمند، ناظر بر آینده‌ای است که در آن شهروند بتواند دریافت یک مجوز یا خدمت شهری را به‌طور کامل به سامانه هوش مصنوعی بسپارد و فرایند مربوطه به‌صورت یکپارچه و خودکار انجام شود. این موضوع گام بعدی در توسعه خدمات هوشمند شهری خواهد بود.

وی با بیان اینکه اپلیکیشن «شهر من» نیز از گذشته موضوع فرهنگ شهروندی و ارتقای مشارکت شهروندان برای ما اهمیت داشته است، یادآور شد: در این حوزه با چالش‌هایی مواجه بوده‌ایم. انتظار داریم شهروندان در رعایت قوانین رانندگی و بین خطوط حرکت کنند یا در آبیاری درختان و تفکیک زباله از مبدأ با مدیریت شهری همکاری کنند. تحقق این اهداف مستلزم سیاست‌گذاری مناسب، ایجاد مشوق‌های لازم و بهره‌گیری از سامانه‌های هوشمند برای مدیریت و پرداخت این مشوق‌هاست.

مدیرعامل سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری مشهد افزود: نسخه قدیمی «شهر من» دارای باشگاه شهروندی بود که با توجه به شرایط زمان طراحی خود، نیازمند توسعه و بازنگری بود. در یک‌سال‌ونیم گذشته، رویکرد توسعه این باشگاه در دستور کار قرار گرفت و اقدامات لازم انجام شد. همچنین برخی خدمات داخلی شهرداری، از جمله شارژ «من‌کارت» و مدیریت تفکیک زباله از مبدأ، در نسخه جدید این اپلیکیشن بازنویسی و یکپارچه‌سازی شده است.

سمیعی متذکر شد: این دو محور، آغاز مسیر جدیدی در توسعه خدمات هوشمند شهری خواهد بود. لازم است اطلاع‌رسانی گام‌به‌گام به همکاران شهرداری و شهروندان انجام شود تا بتوانیم تا پایان این دوره مدیریت شهری، بهره‌برداری گسترده از این ظرفیت‌ها را محقق کنیم.

وی ادامه داد: در نسخه جدید اپلیکیشن «شهر من» تلاش کرده‌ایم برخی از کاستی‌های نسخه پیشین را برطرف کنیم. علاوه بر به‌روزرسانی‌های فنی و ارتقای زیرساخت فناوری، یکی از مهم‌ترین اصلاحات مربوط به مدیریت اعضای خانوار است. در نسخه قبلی، امکان تعریف و مدیریت حساب برای افراد زیر ۱۸ سال وجود نداشت و همین موضوع در برخی موارد مسائل اجرایی و حتی چالش‌های امنیتی ایجاد می‌کرد؛ در نسخه جدید، کاربران می‌توانند با یک حساب کاربری، برای اعضای خانواده خود زیرمجموعه تعریف کرده و مدیریت آن‌ها را به‌صورت متمرکز انجام دهند.

مدیرعامل سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری مشهد با بیان اینکه برای حدود ۵۰ هزار نفر از کاربران وفادار اپلیکیشن، نوتیفیکیشن ارسال شده تا نسخه جدید را نصب کنند، در ادامه نیز این اطلاع‌رسانی برای کارکنان شهرداری انجام می‌شود، عنوان کرد: از دیگر قابلیت‌های افزوده‌شده، بخش ویجت‌هاست. کاربران می‌توانند خدمات و اطلاعات پرکاربرد مانند وضعیت آب‌وهوا و شاخص آلودگی هوا را به‌صورت مستقیم در صفحه اصلی مشاهده کنند. شاخص آلودگی هوا از جمله خدمات پرمراجعه در مشهد بوده که اکنون در قالب ویجت به نسخه جدید اضافه شده است.

سمیعی افزود: در حوزه اطلاع‌رسانی نیز بخش اخبار شهرداری تقویت شده، دستیار هوش مصنوعی نیز به اپلیکیشن متصل شده است. شهروندان می‌توانند بدون ورود به بخش‌های مختلف، مستقیماً از طریق اپلیکیشن با دستیار هوشمند تعامل کنند و پاسخ خدمات مورد نظر خود را دریافت نمایند. این دستیار به سامانه «هوشیار» متصل است و پاسخ‌ها از همان بستر تأمین می‌شود. همچنین بخشی از خدمات مرتبط با پرسنل، از جمله «همکار من»، در نسخه جدید در دسترس قرار گرفته و امکان مشاهده داشبوردهای شخصی، شرکت در نظرسنجی‌ها و بهره‌مندی از خدمات اختصاصی فراهم شده است. کاربران می‌توانند اعضای خانواده خود را تعریف کنند، از آموزش‌های شهروندی بهره‌مند شوند و از سایر امکانات تکمیلی استفاده کنند.

وی با بیان اینکه امیدواریم تا پایان این دوره مدیریت شهری، تعداد نصب فعال اپلیکیشن «شهر من» را به حداقل یک میلیون کاربر برسانیم؛ به این معنا که کاربران نه‌تنها اپلیکیشن را نصب کرده باشند، بلکه به‌صورت روزانه از آن استفاده کنند، خاطرنشان کرد: در این راستا، مشابه برخی دستگاه‌ها مانند اپلیکیشن «بله»، پیش‌بینی کرده‌ایم برخی الزامات در فرایند ارائه خدمات تعریف شود؛ به‌گونه‌ای که هنگام درخواست خدمت، اطلاع‌رسانی و تعامل از طریق «شهر من» انجام گیرد. این اقدام علاوه بر کاهش هزینه‌های پیامکی و اجرایی، موجب افزایش نصب فعال و تقویت ارتباط مستقیم شهروندان با شهرداری خواهد شد.

مدیرعامل سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری مشهد درباره هوش مصنوعی «هوشیار» نیز متذکر شد: دستیار صوتی این هوش مصنوعی چندزبانه در سامانه «هوشیار» فعال شده و در حال حاضر از زبان‌های فارسی، عربی و انگلیسی پشتیبانی می‌کند، آدرس این هوش مصنوعی https://ai.mashhad.ir/ و از طریق تلفن و بدون اینترنت نیز قابلیت دسترسی دارد.

رئیس سازمان اجتماعی و فرهنگی شهرداری مشهد نیز درباره پلاک‌های هوشمند گفت: حدود دو سال همکارانم در مجموعه پلاک‌کوبی برای عملیاتی شد طرح پلاک آبی هوشمند تلاش کردند، در این مدت، برداشت‌های میدانی لازم در سطح شهر انجام شد و در مناطق ۱، ۱۰ و ۱۱ عملیات برداشت به‌طور کامل صورت گرفته تا به صورت پایلوت این پلاک‌های هوشمند نصب شود. در این پلاک کد پستی از ظاهر پلاک حذف و در داخل QR Code بارگذاری می‌شود تا دسترسی شهروندان و همچنین مراجعان دستگاه‌های مختلف به اطلاعات مربوطه با سهولت بیشتری انجام گیرد.

جاوید کیانی افزود: حدود دو میلیون پلاک آبی درسطح شهر مشهد داریم که حدود ۷۰۰ هزار پلاک آبی در سطح شهر مشهد، مطابق نقشه‌های GIS، توسط مجموعه پلاک‌کوبی نصب شده است و پس از رونمایی رسمی، فرآیند هوشمندسازی این پلاک‌ها به‌صورت مرحله‌ای عملیاتی می‌شود.

زهدی، دبیر شورای عالی مشهد هوشمند در ادامه در تکمیل این موضوع اظهار کرد: با دستور جناب آقای شهردار، پروژه‌ای با عنوان «پلاک آبی هوشمند» تعریف و در دستور کار قرار گرفت. این طرح با همکاری سازمان فرهنگی و سازمان فاوا شهرداری اجرایی شد و طی برگزاری جلسات متعدد کارشناسی، فراهم‌سازی زیرساخت‌های فنی و آماده‌سازی سازوکار اجرایی پروژه در سطح شهر پیش‌بینی شد که در نهایت نهایی و وارد فاز عملیاتی شد.

وی افزود: در طراحی این پروژه پیش‌بینی شد که با افزودن یک QR Code به پلاک‌های موجود، امکان دسترسی شهروندان به اطلاعات مرتبط با پارسل‌های شهری و واحدهای ملکی خود فراهم شود. همچنین این بستر به سایر دستگاه‌های اجرایی اجازه می‌دهد کدهای اشتراک و اطلاعات خدمات مختلف را به‌صورت یکپارچه تجمیع کرده و دسترسی به داده‌های مورد نیاز را برای شهروندان تسهیل کنند.