به نیمه ماه مبارک رمضان رسیده‌ایم؛ روزی که امام دوم شیعیان حسن بن علی، امام حسن مجتبی(ع) به دنیا آمده‌است. همه ما نسبتاً شمه‌ای از زندگی ایشان می‌دانیم. اینکه نام «حسن» را پیامبر اکرم(ص) برای ایشان برگزید و او را بسیار دوست داشت. امام حسن(ع) هفت سال از عمر خود را همراه نبی(ص) و در حوادث تاریخی مانند بیعت رضوان و ماجرای مباهله با مسیحیان نجران حضور داشت. ایشان یکی از اصحاب کساست که آیه تطهیر درباره آنان نازل شد. کما اینکه از دوران سخت امام(ع) هم مواردی را در ذهن داریم. زندگی ایشان سراسر رشادت و حضور در میدان‌های مختلف و عرصه‌های متعدد جنگ است. جنگ‌هایی به همراه پدر یا جنگ‌هایی به عنوان ولی زمان که در آن‌ها با نهایت شجاعت، درایت و اندیشه‌ورزی حضور داشت.
در هنگامه جنگ و سوگ برای رهبر شهید ملت، با توجه به سیره ایشان می‌توانیم برای خود ارمغانی بدست بیاوریم. در این راستا با حجت‌الاسلام والمسلمین مسعود یوسفی، مدرس، پژوهشگر و کارشناس دینی به گفت‌وگو پرداختیم که در ادامه آمده است.

دوست داشتنی فرای دین‌داری

حجت‌الاسلام یوسفی با اشاره به ویژگی‌های انسان در علوم شناختی، بیان کرد: با توجه به مطالعات انجام شده در زمینه انسان و شناخت او به لحاظ ویژگی‌های شناختی و روانی، این امر اثبات شده که انسان‌ها جذب قدرت‌های بزرگ و قابل اتکا می‌شوند. یکی از دلایلی که من و شما خداوند متعال را پرستش می‌کنیم این است که من و شمای انسان می‌گوییم چقدر او دوست‌داشتنی و بزرگ است یا چقدر خدای متعال قدرتمند و قابل اتکاست، پس می‌توانیم به او توکل کنیم و جذب قدرت بی‌نهایت الهی می‌شویم. کارکرد ذهنی انسان این‌گونه است و مطابق این الگو در مورد انسان‌ها نیز همین‌گونه رفتار می‌کنیم.
اگر به اهل‌بیت نبوت(ع) از این دریچه بنگریم اساساً از قالب درون دینی خارج می‌شویم و با نگاهی فرای دین می‌توانیم به ایشان بنگریم؛ در این صورت حتی فردی که مسلمان نیست هم می‌تواند امام مجتبی(ع) با توجه به ویژگی‌های شخصیتی که دارد، برایش فردی قابل احترام و دوست‌داشتنی باشد.

الگویی برای ایستادگی بر درستی

مدرس و پژوهشگر حوزه دین با اشاره به سیره امام حسن مجتبی(ع) و سیره اجتماعی این امام بزرگوار، بزرگی ایشان را فراتر از مرزهای تاریخ عنوان کرد و افزود: باید از زاویه فرادینی و فراتاریخی به سیره امام حسن مجتبی(ع) بنگریم. حکایتی در تاریخ برای ما نقل شده است که روزی خبری درباره ولید بن عقبه که دشمن سیاسی امام حسن مجتبی(ع) بود به حضرت رساندند. این فرد جزو افرادی بود که در زمان حیات امیرالمؤمنین(ع) هرکجا ایشان نقشی ایفا می‌کرد به مقابله می‌پرداخت؛ به‎طور مثال یکی از افتخارات این فرد این بود که در جنگ صفین مقابل حضرت ایستاده است. درباره چنین شخصی به حضرت امام حسن(ع) خبر دادند که او بیمار شده و در منزل است. حضرت فرمود به عیادت او برویم. یاران به ایشان گفتند او به بددهنی و جسارت شهره است. یک وقت به ساحت شما توهینی روا ندارد. حضرت فرمود: خیر، به عیادت او می‌رویم. او دارای شأن انسانی که هست. لذا به عیادت ایشان رفتند. ولید با دیدن امام گفت: حسن بن علی(ع) لطف کردی که به عیادت من آمدی، اما کینه‌ای که نسبت به تو و پدرت در دل من است اساساً خاموش‌شدنی نیست. اینجا نقل شده امام پاسخی به بی‌ادبی او ندادند و کمی نشستند و بعد برگشتند. در راه برگشت، همان عده‌ای که سعی در ممانعت از به عیادت رفتن حضرت داشتند اظهار کردند دیدید گفتیم او چنین می‌کند و ... امام مجتبی(ع) باز هم چیزی نگفت و روایت شده است وقتی به صحن منزل خود رسید به خدمتکار خود گفت یک کیسه گندم به منزل ولید بن عقبه ببرید. همراهان گفتند: آقا او به شما توهین کرده است. امام فرمود: در همان لحظه که او سخن می‌گفت (در عوض توجه به سخنانش) من به دنبال کم و کسری‌های او در هنگام بیماری و افتادگی در منزل بودم. بارها گفته‌ایم در آموزه‌های ما توصیه شده است با کسی که به ما بی‌ادبی و بدی می‌کند مثل او رفتار نکنیم. این میراثی است که از سیره ائمه اطهار(ع) و امامی چون امام حسن مجتبی(ع) برای ما به یادگار مانده است. ایشان به صبر و ایستادگی بر ارزش‌های خود شهره بود. این نشان از قدرت روحی بالای این امام بزرگوار دارد. برای امروز ما این صبر و ایستادگی و خارج نشدن از مدار معیارهای خود، آموزه بسیار مهمی است که باید در ایام منتسب به این امام بزرگوار به خود یادآور باشیم.

الگویی که می‌توان به ارزش‌هایش اقتدا کرد

حجت‌الاسلام یوسفی با اشاره به زمان میلاد پربرکت امام حسن مجتبی(ع) اظهار کرد: در ماه مبارک رمضان میلاد امام بزرگوارمان امام حسن مجتبی(ع) را داریم. در شرایط کنونی و در نیمه ماه مبارک رمضان از سیره ایشان بیشتر بخوانیم و به منش و رفتار ایشان در صحنه اجتماع دقت کنیم. در این ماه به حسن بن علی(ع) توجه و عنایت بیشتری داشته باشیم. انسان قدرتمندی که به ما می‌آموزد هر جای عالم و در هر سن و سالی که دارید؛ با هر سطحی از سواد و موقعیت اجتماعی، تمرین کنید و قدرت روحی و روانی خود را بالا ببرید و به مقامی مثل الگوهای دینی دست یابید. این امر اساساً دور از ذهن نیست و با تلاش می‌توان نه به اندازه ایشان، اما در وسع و ظرفیت خود سعه صدر، مقاومت و ایستادگی را در رفتارمان گسترش دهیم. در قرآن کریم در بخشی از آیه ۲۰ سوره مزمل آمده است: «...فَاقْرَءُوا مَا تَیَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ عَلِمَ أَنْ سَیَکُونُ مِنْکُمْ مَرْضَی وَآخَرُونَ یَضْرِبُونَ فِی الْأَرْضِ یَبْتَغُونَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَآخَرُونَ یُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَاقْرَءُوا مَا تَیَسَّرَ مِنْهُ وَأَقِیمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّکَاةَ وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِکُمْ مِنْ خَیْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَیْرًا وَأَعْظَمَ أَجْرًا وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ؛ بنابراین آنچه را از قرآن برای شما میسر است بخوانید. او می‌داند که به‌زودی برخی از شما بیمار می‌شوند و گروهی برای بدست آوردن رزق و روزی خدا در زمین سفر می‌کنند و بعضی در راه خدا می‌جنگند؛ پس آنچه را از آن میسر است، بخوانید و نماز را برپا دارید و زکات بپردازید و وام نیکو به خدا بدهید و آنچه را از عمل خیر برای خود پیش می‌فرستید، آن را نزد خدا به بهترین صورت و بزرگ‌ترین پاداش خواهید یافت و از خدا آمرزش بخواهید که خدا بسیار آمرزنده و مهربان است».