خزانه نفایس در حریم مطهر رضوی، گنجینهای از اشیای ارزشمند و یادگارهای اهدایی ناذرانی است که سرمایههای مادی و معنوی خود را به ساحت حضرت رضا علیهالسلام تقدیم کردهاند. در سال ۱۴۰۴، اداره کل نذورات آستان قدس رضوی با تمرکز بر ارتقای زیرساختهای حفاظتی، توسعه نظام مستندسازی و تقویت رویکرد علمی، اقدامات قابل توجهی را در صیانت از این گنجینه اجرا کرد. یکی از مهمترین برنامههای سال جاری، طراحی و راهاندازی «سامانه اشیاء نفیس» بود؛ سامانهای جامع که فرآیند تحویل اثر از ناذر تا ثبت اطلاعات شناسنامهای و رصد شرایط نگهداری آن را پوشش میدهد. در این سامانه، اطلاعات بیش از ۱۵۰ هزار شیء نفیس ثبت شده است. ایجاد بانک اطلاعاتی دقیق، کاهش خطای انسانی و امکان رهگیری وضعیت آثار، از مهمترین دستاوردهای این اقدام به شمار میرود و آن را به نقطه عطفی در نظام مستندسازی خزانه تبدیل کرده است.
امنیت فیزیکی
در حوزه امنیت فیزیکی نیز اقدامات زیرساختی مهمی انجام شد. اجرای سیستم اطفای حریق مبتنی بر گاز FM۲۰۰ در خزانه، امکان مهار سریع آتش بدون آسیب به اشیای تاریخی و منسوجات را فراهم کرده است. همچنین دیوار های بتنی نفوذ ناپذیر چندلایه برای خزانه احداث شد تا ضریب امنیت مخازن به شکل چشمگیری افزایش یابد. این تدابیر، خزانه را به محیطی استاندارد و ایمن برای نگهداری نفایس اهدایی تبدیل کرده است. بخش دیگری از فعالیتها به مرمت و نگهداری تخصصی آثار اختصاص داشت. در سال ۱۴۰۴، مرمت اشیاء و منسوجات خزانه با بهرهگیری از اساتید برجسته حوزه عتیقه جات و نفایس انجام شد که در مجموع بیش از ۱۲۰۰ نفرساعت فعالیت کارشناسی را شامل میشود. این اقدامات با هدف تثبیت وضعیت آثار و پیشگیری از آسیبهای احتمالی صورت گرفت.
به منبعی معتبر برای مطالعات تخصصی
همزمان، تعامل با دانشگاهها و پژوهشگران برای نگارش پایاننامهها و مقالات علمی، بهویژه در حوزههایی مانند تمبر، سکه و اسکناس، طبق پروتکلهای حفاظتی خاص ادامه یافت. این رویکرد، خزانه نفایس را علاوه بر کارکرد حفاظتی، به منبعی معتبر برای مطالعات تخصصی تبدیل کرده است. در همین چارچوب، کارشناسی و تحویل ۸۴۷ عدد لوستر نفیس و متعلقات آنها از اداره روشنایی انجام و این آثار به مخزن اداره ذخایر و نفایس منتقل شد تا در شرایط استاندارد نگهداری شوند. از دیگر رخدادهای شاخص سال جاری، اهدای بیش از ۴۵۰۰ شیء نفیس شامل تمبر، سکه، اسکناس، مدال و نشانهای ورزشی و علمی توسط ۲۵۰ نفر ناذر خانم و آقا بوده است. بخشی از این آثار، مدالها و نشانهایی است که صاحبان آنها، دستاورد سالها تلاش علمی و ورزشی خود را به نیت ارادت به ساحت امام مهربانی اهدا کردهاند. عملکرد سالانه اداره نذورات در حوزه خزانه نفایس نشان میدهد که صیانت از آثار اهدایی، با رویکردی علمی، نظاممند و ایمن دنبال میشود؛ رویکردی که خزانه را به نمادی از اعتماد عمومی و جلوهای از پیوند عمیق مردم با فرهنگ رضوی تبدیل کرده است.
نظر شما