مراسم احیای شب قدر مؤسسه جوانان آستان قدس رضوی در میدان شریعتی مشهد، در فضایی سرشار از معنویت و حضور پرشور مردم برگزار شد. در این مراسم که همزمان با شبهای قدر و سوگواری شهادت حضرت علی(ع) برپا شده بود، حجتالاسلام والمسلمین امینیخواه با اشاره به جایگاه تاریخی امیرالمؤمنین(ع) در فرهنگ ایرانی، از پیوند عمیق هویت ملی و دینی مردم ایران سخن گفت و با مروری بر جلوههای شجاعت و معنویت در سیره آن حضرت، این ویژگیها را الهامبخش مقاومت و ایستادگی در شرایط امروز جامعه دانست.
ارادت تاریخی ایرانیان به امیرالمؤمنین(ع)
حجتالاسلام امینیخواه در آغاز سخنان خود با اشاره به سابقه تاریخی محبت اهلبیت(ع) در میان مردم ایران، تأکید کرد که ارادت ایرانیان به امیرالمؤمنین(ع) پدیدهای تازه یا محدود به دوران معاصر نیست. وی گفت: «تاریخ این ملت نشان میدهد که مردم ایران همواره محب اهلبیت بودهاند و ارادت آنان به امیرالمؤمنین(ع) سابقهای طولانی در فرهنگ و ادبیات این سرزمین دارد. این محبت با شکلگیری جمهوری اسلامی آغاز نشده، بلکه ریشهای عمیق در تاریخ و هویت فرهنگی ما دارد.»
این استاد حوزه در ادامه سخنان خود با اشاره به تلاش برخی جریانها برای جداسازی هویت ایرانی از فرهنگ اسلامی گفت: «گاهی عدهای تلاش میکنند چنین القا کنند که مردم ایران پیش از انقلاب یا پیش از شکلگیری نظام اسلامی با اهلبیت بیگانه بودهاند، اما بررسی دقیق تاریخ نشان میدهد که هویت ایرانیان از دیرباز با نام امیرالمؤمنین(ع) گره خورده است.» او افزود: «در سنتهای فرهنگی ما، از آیینهای پهلوانی در زورخانهها گرفته تا ادبیات و شعر فارسی، نام و یاد امیرالمؤمنین(ع) حضوری پررنگ دارد.» امینیخواه ادامه داد: «در زورخانههای ایرانی، هنگامی که ضرب زورخانه نواخته میشود، نام امیرالمؤمنین(ع) به عنوان نماد شجاعت و جوانمردی بر زبانها جاری میشود. این نشان میدهد که آن حضرت نهتنها در فرهنگ دینی، بلکه در فرهنگ ملی ایرانیان نیز جایگاهی ویژه دارد.»
خیبر؛ جلوهای از شجاعت علوی
امینیخواه در ادامه سخنان خود به یکی از مشهورترین رویدادهای تاریخی زندگی امام علی(ع) یعنی فتح خیبر اشاره کرد و آن را نمونهای برجسته از شجاعت و ایمان آن حضرت دانست. وی گفت: «در جنگ خیبر، مسلمانان با قلعههایی مستحکم و دشمنانی قدرتمند روبهرو بودند. شرایط به گونهای بود که بسیاری از رزمندگان از ورود به میدان هراس داشتند.» به گفته او، در چنین شرایطی پیامبر اسلام(ص) اعلام کردند که پرچم را به دست کسی خواهند سپرد که خدا و پیامبر او را دوست دارند و او نیز خدا و پیامبر را دوست دارد. امینیخواه افزود: «در نهایت این پرچم به امیرالمؤمنین(ع) سپرده شد و آن حضرت با وجود بیماری چشم، وارد میدان نبرد شدند.» وی با اشاره به روایتهای تاریخی درباره نبرد امام علی(ع) با قهرمانان سپاه دشمن گفت: «در منابع تاریخی آمده است که دو تن از جنگاوران سرشناس یهود در خیبر حضور داشتند که نام آنان لرزه بر اندام بسیاری از رزمندگان میانداخت اما هنگامی که امیرالمؤمنین(ع) وارد میدان شدند، با شجاعتی کمنظیر با آنان روبهرو شدند و در نهایت قلعه خیبر به دست آن حضرت فتح شد.»
معجزهای در تاریخ جنگها
سخنران این مراسم با اشاره به ماجرای درِ قلعه خیبر گفت: «یکی از رخدادهای شگفتانگیز این نبرد، جدا شدن درِ قلعه خیبر به دست امیرالمؤمنین(ع) بود؛ دری که جابهجایی آن به نیروی چندین مرد نیاز داشت.» امینیخواه افزود: «در منابع تاریخی آمده است که پس از پایان نبرد، گروهی تلاش کردند آن در را حرکت دهند، اما از عهده آن برنیامدند.» وی در ادامه به نقل از امیرالمؤمنین(ع) گفت: «خود آن حضرت فرمودند که این کار را با نیروی جسمانی انجام ندادهاند، بلکه این قدرتی الهی بوده است که خداوند در اختیار ایشان قرار داده است.» او تأکید کرد: «این حادثه نشانهای از پیوند ایمان و قدرت در سیره امیرالمؤمنین(ع) است.»
شجاعت علوی در نگاه ابنابیالحدید
حجتالاسلام امینیخواه در ادامه سخنان خود برای تبیین جایگاه شجاعت امیرالمؤمنین(ع)، به دیدگاه یکی از اندیشمندان بزرگ جهان اسلام اشاره کرد و گفت: «ابنابیالحدید، عالم معتزلی و از شارحان برجسته نهجالبلاغه، با آنکه شیعه نیست، در مقدمه شرح نهجالبلاغه توصیفی کمنظیر از شخصیت امیرالمؤمنین(ع) ارائه میکند.» وی افزود: «ابنابیالحدید در ابتدای کتاب خود، پس از بیان جایگاه علمی امام علی(ع)، به شجاعت آن حضرت میپردازد و مینویسد که شجاعت علی بن ابیطالب چنان در تاریخ برجسته شده که دیگر کسی جرئت نمیکند عنوان شجاع را برای فردی به کار ببرد، زیرا معیار شجاعت در تاریخ اسلام به نام او ثبت شده است.» به گفته امینیخواه، این توصیف نشان میدهد که حتی اندیشمندان غیرشیعه نیز عظمت شخصیت امیرالمؤمنین(ع) را بهخوبی درک کردهاند. او ادامه داد: «ابنابیالحدید در ادامه توضیح میدهد که امیرالمؤمنین(ع) در هیچ میدان نبردی از دشمن رویگردان نشد و هرگز فرار نکرد. این ویژگی باعث شد که شجاعت او در تاریخ به عنوان الگویی بیبدیل شناخته شود.»
«کرار غیر فرار»؛ رمز شجاعت علوی
سخنران این مراسم با اشاره به یکی از مشهورترین القاب امام علی(ع) گفت: «یکی از ویژگیهای برجسته امیرالمؤمنین(ع) که در منابع تاریخی نیز مورد تأکید قرار گرفته، صفت “کرار غیر فرار” است؛ یعنی رزمندهای که همواره پیشرو است و هرگز از میدان نبرد عقبنشینی نمیکند.» وی افزود: «در روایتها آمده است که زره امیرالمؤمنین(ع) در پشت بسته نمیشد. هنگامی که از ایشان درباره علت این موضوع پرسیدند، فرمودند من هرگز در موقعیتی قرار نمیگیرم که دشمن پشت سرم باشد.» امینیخواه با بیان اینکه این جمله بیانگر روحیه شجاعانه آن حضرت است، ادامه داد: «این سخن نشان میدهد که امیرالمؤمنین(ع) نهتنها از نظر جسمی بلکه از نظر روحی نیز نمونهای کمنظیر از شجاعت و اعتماد به خداوند بود.» وی همچنین با اشاره به روایتهای تاریخی درباره نبردهای آن حضرت گفت: «در منابع آمده است که ضربات شمشیر امیرالمؤمنین(ع) چنان قاطع بود که معمولاً کار دشمن را با یک ضربه تمام میکرد. این ویژگی باعث شده بود که در میدان نبرد، نام امام علی(ع) به تنهایی موجب ایجاد هراس در دل دشمنان شود.»
حتی دشمنان نیز به شجاعت او اعتراف میکردند
امینیخواه در ادامه سخنان خود به نمونههایی از اعتراف دشمنان امام علی(ع) به شجاعت آن حضرت اشاره کرد و گفت: «در برخی روایتها آمده است که حتی دشمنان آن حضرت نیز به شجاعت او اذعان داشتند.» وی افزود: «در تاریخ نقل شده است که معاویه در برابر پیشنهاد مبارزه تنبهتن با امیرالمؤمنین(ع) از این کار سر باز زد، زیرا میدانست رویارویی مستقیم با آن حضرت به معنای شکست قطعی است.» او ادامه داد: «در منابع تاریخی حتی نقل شده است که برخی خانوادهها پس از کشته شدن نزدیکانشان به دست امیرالمؤمنین(ع)، این موضوع را مایه افتخار میدانستند، زیرا معتقد بودند که کشته شدن به دست چنین شخصیتی نشاندهنده عظمت اوست.» به گفته امینیخواه، این نمونهها نشان میدهد که شخصیت امام علی(ع) در تاریخ اسلام جایگاهی بیبدیل داشته است.
الگویی برای مقاومت در جهان امروز
سخنران این مراسم در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شرایط کنونی جهان اسلام، سیره امیرالمؤمنین(ع) را الهامبخش مقاومت ملتها در برابر ظلم دانست. وی گفت: «اگر امروز در نقاط مختلف جهان گروههایی در برابر ظلم و تجاوز ایستادگی میکنند، این روحیه را میتوان ادامه همان مکتب شجاعت و عدالت امیرالمؤمنین(ع) دانست.» امینیخواه افزود: «در منطقه ما نیز نمونههایی از این مقاومت را میتوان مشاهده کرد؛ ملتهایی که با وجود فشارهای فراوان، در برابر دشمنان خود ایستادگی میکنند.» او ادامه داد: «ویژگی مشترک این حرکتها، الهام گرفتن از فرهنگ ایستادگی و شجاعت در مکتب اهلبیت(ع) است.»
رعب الهی؛ عامل پیروزی جبهه حق
این استاد حوزه در ادامه سخنان خود به یکی از عوامل مهم پیروزی در سیره امیرالمؤمنین(ع) اشاره کرد و گفت: «در روایتها آمده است که هنگامی که امام علی(ع) با شجاعت وارد میدان نبرد میشد، خداوند ترسی در دل دشمنان او میانداخت و این همان چیزی است که در متون دینی از آن به عنوان “رعب الهی” یاد میشود؛ یعنی حالتی که دشمن پیش از آغاز نبرد نیز احساس شکست میکند.» امینیخواه با بیان اینکه این سنت الهی در طول تاریخ تکرار شده است، گفت: «هرگاه جامعهای با ایمان و شجاعت در برابر ظلم ایستاده، خداوند نیز به شیوههای مختلف آن را یاری کرده است. نمونههای مختلفی از این مسئله در تاریخ معاصر نیز دیده میشود. مواردی که در ظاهر توازن قدرت به سود دشمن بوده اما در نهایت نتیجه به سود جبهه مقاومت رقم خورده است.»
ایمان، شجاعت و اعتماد به خدا
وی در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کرد که شجاعت در مکتب امیرالمؤمنین(ع) صرفاً به معنای قدرت جسمانی نیست. امینیخواه گفت: «آنچه شخصیت امام علی(ع) را به الگویی ماندگار تبدیل کرده، پیوند میان شجاعت، ایمان و اخلاص است.» به گفته او، در سیره آن حضرت شجاعت همواره با عدالت، معنویت و توکل به خداوند همراه بوده است. وی افزود: «اگر جامعهای بتواند این سه عنصر را در کنار هم حفظ کند، در میدانهای نظامی و در عرصههای فرهنگی و اجتماعی نیز به موفقیت دست خواهد یافت.»
نظر شما