زندگی فردی و اجتماعی انسان همواره در معرض آسیب‌هایی قرار دارد که اگر به‌درستی شناخته نشوند، به‌تدریج روابط انسانی و فضای همدلی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. برخی از این آسیب‌ها آشکار و قابل مشاهده‌اند اما برخی دیگر در شیوه اندیشیدن و نوع نگاه افراد به مسائل شکل می‌گیرند و آرام‌آرام آثار خود را در رفتارهای فردی و جمعی نشان می‌دهند. یکی از این آسیب‌های مهم آن است که انسان فهم و برداشت شخصی خود را معیار قطعی حق و باطل قرار دهد و گمان کند آنچه او می‌فهمد و تحلیل می‌کند، معیار سنجش درستی یا نادرستی دیدگاه‌های دیگران است. چنین نگاهی اگر در میان افراد یک جامعه گسترش پیدا کند، به‌تدریج زمینه بروز سوءتفاهم‌ها، قضاوت‌های عجولانه و اختلاف‌های گسترده را فراهم می‌کند. توجه به این مسئله و بازنگری در شیوه مواجهه با دیدگاه‌های متفاوت می‌تواند در حفظ آرامش و همبستگی در محیط خانواده و جامعه نقش مهمی ایفا کند.
در بسیاری از روابط اجتماعی دیده می‌شود افراد برداشت و تحلیل خود را مبنا قرار می‌دهند و هر دیدگاهی را که با آن متفاوت باشد، با برچسب‌هایی خاص توصیف می‌کنند. اگر کسی دیدگاهی فراتر یا جدی‌تر از نظر آنان داشته باشد، به افراط‌گرایی متهم می‌شود و اگر دیدگاهی ملایم‌تر یا متفاوت ارائه کند، گاه به ساده‌اندیشی نسبت داده می‌شود. این شیوه برخورد در ظاهر ممکن است نوعی دفاع از دیدگاه شخصی تلقی شود، اما در حقیقت نشان می‌دهد معیار قضاوت، تنها در چارچوب فهم فردی محدود شده است. در چنین شرایطی احتمال خطا در برداشت شخصی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد و همین امر زمینه شکل‌گیری داوری‌های نادرست درباره دیگران را فراهم می‌کند.
واقعیت این است انسان‌ها از نظر تجربه، دانش، شرایط زندگی و شیوه تحلیل مسائل و میزان احاطه به اطراف مسئله با یکدیگر تفاوت دارند و طبیعی است که دیدگاه‌ها و برداشت‌ها نیز یکسان نباشد. اختلاف نظر در یک جامعه پویا امری طبیعی و حتی مفید است، زیرا می‌تواند زمینه گفت‌وگو و رشد فکری را فراهم کند. اما زمانی که هر فرد برداشت خود را معیار قطعی بداند و دیگران را براساس آن قضاوت کند، اختلاف نظر به‌تدریج به اختلاف در روابط و فاصله گرفتن افراد از یکدیگر تبدیل می‌شود. در چنین فضایی به جای آنکه گفت‌وگو و بررسی منطقی دیدگاه‌ها شکل بگیرد، برچسب‌زدن و قضاوت‌های شتاب‌زده جای آن را می‌گیرد و مسیر تفاهم دشوارتر می‌شود.
این مسئله گاه به شکل وارونه نیز دیده می‌شود. ممکن است فردی که خود دچار افراط در تحلیل یا رفتار است، دیگران را به ساده‌اندیشی متهم کند و در مقابل، فردی که نگاه ساده‌تری به مسائل دارد، دیدگاه‌های متفاوت را افراطی بداند. در هر دو حالت مشکل اصلی آن است که معیار سنجش به جای آنکه بر پایه اصول روشن و معیارهای معتبر قرار گیرد، تنها بر برداشت‌های فردی استوار می‌شود. نتیجه چنین رویکردی آن است که حقیقت کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد و اختلاف‌ها بیشتر برجسته می‌شود.
پیامد طبیعی این نگاه در زندگی اجتماعی، افزایش فاصله میان افراد و تضعیف روحیه همکاری و اعتماد است. هنگامی که افراد یک جامعه به جای شنیدن و بررسی دیدگاه‌های یکدیگر، صرفاً براساس برداشت شخصی به قضاوت بپردازند، فضای تعامل سازنده و اتحاد جای خود را به بدبینی و رقابت‌های ناسالم می‌دهد. این مسئله در محیط خانواده نیز می‌تواند تأثیرگذار باشد، زیرا زمانی که هر یک از اعضای خانواده برداشت خود را معیار قطعی بداند، زمینه بروز اختلاف‌های پی‌درپی فراهم می‌شود و روابط صمیمی به‌تدریج آسیب می‌بیند.
در متون دینی نیز درباره خطر چنین اختلاف‌هایی هشدار داده شده است. قرآن کریم در آیه ۴۶ سوره انفال می‌فرماید: «وَأَطِیعُوا اللهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ»؛ از خدا و پیامبرش فرمان ببرید و با یکدیگر نزاع نکنید که در نتیجه سست می‌شوید و قدرت شما از میان می‌رود و شکیبایی پیشه کنید که خداوند با شکیبایان است. این آیه نشان می‌دهد اختلاف‌های برخاسته از تعصب یا برداشت‌های سطحی و نزاع‌های بی‌ثمر می‌تواند توان و انسجام یک جامعه را کاهش دهد و آن را در برابر مشکلات تضعیف کند.
در سطح کلان جامعه نیز توجه به معیارهای مشترک و اسناد بالادستی اهمیت ویژه‌ای دارد. در بسیاری از مسائل اجتماعی و فرهنگی، چارچوب‌هایی در قالب قوانین، سیاست‌های کلی و اسناد راهبردی تعیین شده است که می‌تواند مبنای عمل و داوری قرار گیرد. رجوع به این اسناد و توجه به جهت‌گیری‌های کلان نظام اجتماعی کمک می‌کند برداشت‌های شخصی جایگزین معیارهای مشترک نشود و مسیر تصمیم‌گیری و تحلیل مسائل روشن‌تر باشد.
هنگامی که افراد و گروه‌ها به جای تکیه بر برداشت‌های فردی، به این چارچوب‌های پذیرفته‌شده توجه کنند، زمینه اختلاف‌های بی‌پایه کاهش می‌یابد و فضای تعامل سازنده تقویت می‌شود.
در همین زمینه رهبر شهید انقلاب نیز بارها بر اهمیت حفظ اتحاد و پرهیز از نفرت‌پراکنی تأکید کرده‌ و می‌فرمودند: «همه‌ ما وظیفه داریم که وحدت ملی را، اتحاد مردم را، اتحاد مردم و مسئولین را حفظ کنیم؛ روزبه‌روز آن را تقویت کنیم؛ این سیاست قطعی نظام جمهوری اسلامی از روز اول بوده است. امام بزرگوار از روز اول روی یکی از چیزهایی که همیشه تکیه می‌کرد، مسئله‌ اتحاد بود. بعضی‌ها با یکدیگر سر مسائل جناحی و سیاسی اختلاف پیدا می‌کردند، امام به این‌ها نهیب می‌زد و می‌گفت: هر چه فریاد دارید بر سر آمریکا بزنید. اختلاف فکری و سیاسی در یک کشور طبیعی است، اما نفرت‌پراکنی غیر از این‌ها است».
این سخنان نشان می‌دهد تفاوت دیدگاه‌ها امری طبیعی است، اما آنچه می‌تواند به جامعه آسیب برساند تبدیل شدن این تفاوت‌ها به دشمنی و نزاع است. هنگامی که معیارهای مشترک مورد توجه قرار گیرد، رجوع به اسناد بالادستی و رهنمودهای امام جامعه مبنای تحلیل و رفتار قرار گیرد و افراد از داوری‌های شتاب‌زده پرهیز کنند، زمینه شکل‌گیری فهم مشترک و تقویت همبستگی اجتماعی فراهم می‌شود و اختلاف‌ها به جای آنکه به شکاف و دشمنی تبدیل شوند، در مسیر گفت‌وگو و هم‌گرایی و تقابل با دشمن حقیقی مدیریت خواهند شد.