پژوهشگران دانشگاه تهران و دانشگاه شهید بهشتی در یک مطالعه مشترک، با ترکیب نقشه‌های باستانی و داده‌های نوین سنجش از دور، به بررسی تداوم نام خلیج فارس پرداختند. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد این نام جغرافیایی در بیش از ۲۶۰۰ سال گذشته به‌طور مستمر در اسناد مختلف ثبت شده است.

این تحقیق به سرپرستی سیدکاظم علوی‌پناه و با همکاری محمد منصورمقدم انجام شده و یکی از جامع‌ترین تحلیل‌های مکانی در این حوزه به‌شمار می‌رود. در این مطالعه، بیش از دو هزار سند نقشه‌کشی از دوره‌های مختلف تاریخی مورد بررسی قرار گرفته است.

پژوهشگران برای افزایش دقت، نقشه‌های تاریخی را با تصاویر ماهواره‌ای مأموریت‌های ناسا، از جمله لندست ۸ و ۹، تلفیق کردند تا ویژگی‌های جغرافیایی این پهنه آبی به‌صورت دقیق مستند شود.

بر اساس یافته‌ها، استفاده از نام «خلیج فارس» سابقه‌ای طولانی در آثار جغرافی‌دانان باستان دارد و از دوران یونان باستان تاکنون به اشکال مختلف در متون و نقشه‌ها تکرار شده است. همچنین در آثار بطلمیوس، جغرافی‌دان مشهور قرن دوم میلادی، این پهنه آبی با عنوان «Persicus Sinus» ثبت شده که بعدها به‌عنوان یک اصطلاح استاندارد در زبان‌های مختلف رواج یافته است.

در بخش دیگری از این پژوهش، نقشه‌هایی از دوره بیزانس، اروپا در قرن هفدهم، مصر در اوایل قرن بیستم و حتی اسناد شرکت‌های نفتی منطقه بررسی شده که همگی از نام‌های معادل «خلیج فارس» استفاده کرده‌اند.

تحلیل‌های مکانی جدید نیز نشان می‌دهد که ساختار جغرافیایی این منطقه در طول زمان تغییر محسوسی نداشته و موقعیت، وسعت و ویژگی‌های هندسی آن با ثبات قابل توجهی همراه بوده است. همچنین داده‌ها حاکی از آن است که بیشترین طول خط ساحلی این پهنه آبی در اختیار ایران قرار دارد.

نتایج این مطالعه تأکید می‌کند که نام خلیج فارس نه یک مفهوم متغیر، بلکه بازتاب یک واقعیت جغرافیایی پایدار در طول تاریخ است؛ موضوعی که در منابع علمی معاصر نیز همچنان مورد تأیید قرار می‌گیرد.