بهگزارش قدس آنلاین، بستن تنگه هرمز تاکنون آثار و پیامدهای گستردهای داشته که مهمترین آنها افزایش قیمت نفت بوده است، اما این افزایش قیمت به دلایل مختلف در قیمت اسمی ۱۰۰دلار متوقف شده است و نتوانسته شوک مورد انتظار را به بازارهای جهانی وارد کند.
از سوی دیگر آثار بستن تنگه هرمز صرفاً کوتاهمدت نیست و آثار بلندمدت آن فراتر از اختلال موقت در عرضه و قیمت انرژی، ماهیت بنیادین و ساختاری خواهد داشت که ممکن است به بازتعریف نظم منطقهای بینجامد. نظمی که بر پایه مزیت ژئوپلیتیکی تنگه میتواند جایگاه سیاسی ایران در منطقه را به سطح دیگری ارتقا بخشد.
اما این نظم جدید در عرصههای اقتصادی به گونه دیگری بروز خواهد کرد و نظم جدید اقتصادی ممکن است به کاهش ارزش تنگه در درازمدت بینجامد و همین امر بر ارزش سیاسی آن نیز سایه افکند؛ چرا که مرور زمان موجب سازگاری اقتصاد منطقه و جهان با شرایط جدید و تلاش برای کاهش وابستگی استراتژیک به این نقطه حساس خواهد شد.
وابستگی صادرات نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس به تنگه هرمز و تهدید امنیت غذایی این کشورها، آنها را به سمت توسعه مسیرهای جایگزین و بازتعریف زنجیرههای تأمین سوق خواهد داد. این تلاشها حتی در صورت باز شدن کامل تنگه هم اتفاق خواهد افتاد؛ کمااینکه کشورهایی مثل عربستان و امارات طی دهه گذشته با پیشبینی چنین وضعیتی به سمت توسعه مسیرهای جایگزین رفته و در جریان جنگ فعلی از آن بهرهبرداری کردهاند.
تغییر منطقه کنترلی تنگه هرمز توسط قوای نظامی کشورمان و توسعه آن به بندر فجیره در امارات برای جلوگیری از دور زدن تنگه نشان از درک این موضوع دارد و بستن تنگه بابالمندب نیز میتواند برگ دیگری برای مهار همین سناریو توسط عربستان در بندر ینبع و دریای سرخ باشد، اما طبیعی است که افزایش مسیرهای جایگزین و کاهش سطح تنش، امکان تهدید و محدود کردن مسیرهای جایگزین را در آینده پس از جنگ زائل خواهد کرد.
گرچه مسیرهای موجود فعلاً ناکافی هستند و نمیتوانند بار دور زدن کامل تنگه را بر دوش بکشند، اما پروژههایی مثل احیا و توسعه خط لوله نفت عراق و طرحهای بلندپروازانهای نظیر پروژه چهاردریا در سوریه که با هدف کاهش وابستگی به مسیرهای دریایی سنتی و تنگهها طراحی شدهاند، دستکم میتوانند چشمانداز اهمیت اقتصادی تنگه هرمز را با چالش مواجه کنند.
با این تفاصیل بهنظر میرسد علاوه بر اعمال حاکمیت سیاسی و برقراری رژیم حقوقی جدید بر تنگه، مهمترین راهبرد برای استفاده از ظرفیت اقتصادی تنگه هرمز در جنگ، استفاده حداکثری کوتاهمدت با استفاده از اثر روانی بستن تنگه و استفاده بلندمدت با مدیریت هوشمندانه تردد و زنده نگاه داشتن مزیتهای اقتصادی آن است.
نظر شما