در روزهای خاموش شدن اینترنت جهانی، باز هم دغدغه نبود کورسوی شبکه ملی اطلاعات، ذهن بسیاری را به خود مشغول کرده است.
نقش مهم شبکه ملی
رضا تقیپور انوری، وزیر اسبق ارتباطات و فناوری اطلاعات، چندی پیش در نشست مشترک اعضای هیئت رئیسه مجلس و کمیسیون صنایع و معادن با وزیر ارتباطات، با اشاره به قطع اینترنت بینالملل، گفته بود: بسیاری از امور در این روزها از طریق شبکه ملی اطلاعات صورت پذیرفت و اگر شبکه ملی اطلاعات را نداشتیم، حتماً همه کارها متوقف شده بود و بسیاری از فعالیتها با بنبست مواجه میشد.
این عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس در این نشست از پیشرفت ۷۰ درصدی شبکه ملی اطلاعات گفت و تأکید کرد: ما هنوز تا رسیدن به ظرفیتهای مطلوب در این بخش فاصله داریم.
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز دوشنبه گذشته با تأیید این اظهارات و نیز پذیرش و تأیید کارکردهای شبکه ملی اطلاعات در شرایط بحران اظهار کرد: «اگر در روزهای جنگ، خدمات بانکی، بهداشتی و درمانی، آموزشی و خدمات عمومی کشور متوقف نشد، به دلیل توسعه زیرساختهای شبکه ملی اطلاعات و گسترش شبکه مویرگی ارتباطی در سراسر کشور بود».
سید ستار هاشمی همچنین در این اظهارات به نقش مهم شبکه ملی اطلاعات در حوزه خدمات، مراکز داده، زیرساختهای پردازشی و تبادل اطلاعات، در افزایش تابآوری کشور نیز اشاره کرد.
آیا این اظهارات به معنای این است که شبکه ملی اطلاعات میتواند در روزهای قطع اینترنت جایگزینی مناسب برای اینترنت جهانی باشد؟
وزیر ارتباطات پاسخ داد: «اینکه گفته شود شبکه ملی اطلاعات قرار است جایگزین اینترنت جهانی یا دسترسی آزاد مردم به اطلاعات شود، برداشت نادرستی است و ما این موضوع را با صراحت اعلام میکنیم».
همانگونه که توسعه جادههای داخلی به معنای بینیازی از مسیرهای بینالمللی نیست، توسعه شبکه ملی اطلاعات نیز به معنای قطع ارتباط با اینترنت جهانی نخواهد بود.
به گفته هاشمی استقلال شبکه به معنای قطع ارتباط با جهان نیست و نمیتوان جامعه را از دسترسی به دانش، خدمات و ظرفیتهای بینالمللی محروم کرد.
وی با اشاره به محدودیتهای اعمال شده در شرایط اضطراری، افزود: «برخی محدودیتها در شرایط خاص و با تصمیم مراجع ذیصلاح اعمال شد؛ اما استمرار این وضعیت به تدریج میتواند به شبکه ملی اطلاعات نیز آسیب وارد کند».
هدف اصلی شبکه ملی اطلاعات
معاون توسعه شبکه ملی اطلاعات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات هم با اشاره به برخی برداشتهای نادرست در خصوص شبکه ملی اطلاعات، تأکید کرد این شبکه قرار نیست اینترنت بینالمللی را حذف یا محدود کند.
آنطور که وحید یزدانیان گفت، هدف اصلی شبکه ملی اطلاعات توسعه زیرساختهای کلیدی برای پیشرفت اقتصاد دیجیتال و پاسخگویی به نیازهای رو به رشد کاربران و کسبوکارهاست.
وی با اشاره به اهمیت استفاده از تازهترین فناوریهای ارتباطی در توسعه این شبکه و ضرورت همافزایی ملی و استانی برای تحقق اهداف آن تأکید کرد: شبکه ملی اطلاعات یک پروژه ملی است که با مشارکت فعال بخش خصوصی پیادهسازی میشود و طراحی آن باید بهگونهای باشد که نیازهای ارتباطی، خدماتی و محتوایی مردم را پوشش دهد.
یزدانیان اسفند سال گذشته هم گفته بود اگر دولت اینترنت را قطع کند، شبکه ملی هم در کوتاهمدت از کار میافتد و بیش از یک یا دو هفته نمیتواند دوام بیاورد.
به گفته وی، شبکه ملی اطلاعات دارای ماهیت سیاسی خاصی نیست و ذاتاً خنثی است. این طور نیست که برطرفکننده مشکلات فرهنگی و سیاسی باشد.
یزدانیان برداشت نادرست دیگر را این دانست که شبکه ملی اطلاعات مطلقاً آسیبهای سایر شبکهها را ندارد و متذکر شد این برداشت به لحاظ ایمنی و امنیت درست نیست؛ ماهیت شبکه اقتضا میکند که همیشه احتمال نقص امنیتی وجود داشته باشد. اینکه گروهی گمان میکنند با وجود شبکه ملی اطلاعات هم در زمینه امنیت و هم مسائل فرهنگی و اجتماعی صیانت میشود، اصلاً چنین برداشتی درست نیست.
از نظر معاون وزیر ارتباطات نباید شبکه ملی اطلاعات را شبکه زمان بحران بدانیم؛ بلکه باید در زمانهای غیر بحران هم این شبکه خدمات مورد نیاز را به مردم ارائه کند.
یزدانیان تأکید کرد: اینکه میگویند به اینترنت نیاز نداریم، مهمل است و هیچ آدم عاقلی طرف آن نمیرود. از نظر کارایی ممکن نیست. هر نظام حکمرانی بخواهد دسترسی را به هر خدمتی قطع کند، ربطی به شبکه ندارد. ما به دنبال اصلاح این مسیر و ارتقای دسترسی و زندگی راحت برای مردم هستیم.
بلوغ شبکه ملی اطلاعات
محمدمهدی حبیبی، مدیرعامل جمعیت توسعهگران فضای مجازی پاک هم از پیشرفت ۶۰ درصدی شبکه ملی اطلاعات گفت و ضمن اشاره به تنوع بالا و بلوغ برخی خدمات آن، اضافه کرد: شبکه ملی اطلاعات از منظر تنوع خدمات به سطح قابلتوجهی از بلوغ رسیده است؛ در حوزه خدمات مالی و بانکی، پرداختهای الکترونیکی، خدمات نقشه و مسیریابی، گردشگری و فروش بلیت، خردهفروشی و تجارت الکترونیکی، مجموعهای متنوع از سکوهای بومی فعالیت دارند که پاسخگوی بخش عمدهای از نیازهای روزمره مردم هستند.
حبیبی اظهار کرد: با این حال، نبود برخی حلقههای کلیدی نظیر موتور جستوجو موجب میشود مجموع این ظرفیتها در ذهن کاربر بهدرستی انعکاس نیابد و در شرایط اختلال، احساس قطع کامل ارتباط با جهان تقویت شود. از این منظر، تمرکز بر تکمیل اجزای راهبردی شبکه ملی اطلاعات؛ بهویژه خدمات پایهای که نقش پیونددهنده دارند، ضرورتی دوچندان پیدا میکند.
نکته قابل تأمل آن است که بسیاری از این نیازها سالها پیش در اسناد بالادستی پیشبینی شده و در حوزه سیاستگذاری مورد توجه قرار گرفتهاند. از یک سو این پیشبینیهای راهبردی مایه امیدواری بوده و از سوی دیگر تأخیر در تحقق کامل آنها موجب تأسف است؛ بهویژه آنکه در یک دهه گذشته فرصتهای قابلتوجهی برای تکمیل این اجزا وجود داشته است.
نظر شما