در حالی که دونالد ترامپ بازگشت خود به کاخ سفید را با شعار «اول آمریکا» توجیه میکند، سیاست او در قبال اسرائیل بیش از هر موضوع دیگری تناقضهای این دکترین را آشکار کرده است. رئیسجمهوری که بارها وعده داده بود آمریکا را از «جنگهای بیپایان» دور نگه دارد، اکنون با حمایت بیقیدوشرط از اسرائیل، نهتنها هزینههای مالی و سیاسی سنگینی بر واشنگتن تحمیل کرده، بلکه اعتبار جهانی آمریکا را نیز با چالش جدی مواجه ساخته است.
ترامپ طی سالهای اخیر کمک به اوکراین را مشروط کرده، کشورهای اروپایی عضو ناتو را برای افزایش بودجه دفاعی تحت فشار قرار داده و حتی درباره تعهدات آمریکا در قبال تایوان با احتیاط سخن گفته است. اما اسرائیل همچنان از این قاعده مستثنا مانده؛ استثنایی که حتی در میان بخشی از جریان محافظهکار آمریکا نیز با انتقاد روبهرو شده است.
«اول آمریکا» یا «اول اسرائیل»؟
منتقدان میگویند اگر مبنای سیاست خارجی ترامپ، منافع مستقیم شهروندان آمریکایی است، حمایت نامحدود از اسرائیل چگونه توجیه میشود؟ آمریکا سالانه حدود ۳.۸ میلیارد دلار کمک نظامی ثابت به اسرائیل پرداخت میکند و تنها از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون، بیش از ۲۱.۷ میلیارد دلار کمک نظامی تکمیلی نیز در اختیار تلآویو قرار داده است. این ارقام در شرایطی مطرح میشوند که بسیاری از آمریکاییها با تورم، بحران مسکن و افزایش هزینههای زندگی روبهرو هستند.
نظرسنجیها نشان میدهد بخش قابلتوجهی از رأیدهندگان طبقه کارگر، بهویژه در ایالتهای مرکزی آمریکا، دیگر تمایلی به صرف میلیاردها دلار در درگیریهای خارجی ندارند. آنها خواهان سرمایهگذاری دولت در زیرساختها، امنیت مرزی و اقتصاد داخلی هستند. با این حال، جنگ غزه و حمایت گسترده واشنگتن از اسرائیل، عملاً آمریکا را دوباره درگیر بحرانی عمیق در خاورمیانه کرده است؛ همان منطقهای که ترامپ وعده داده بود از باتلاق آن فاصله بگیرد.
نشانههای تغییر حتی در خود اسرائیل نیز دیده میشود. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اخیراً تأکید کرده که باید در حوزه امنیتی و تأمین نیازهای راهبردی، مستقلتر از آمریکا عمل کند. او جنگهای اخیر را «دومین جنگ استقلال اسرائیل» توصیف کرده و خواستار کاهش وابستگی نظامی و راهبردی به دیگر کشورها شده است. بسیاری از تحلیلگران این اظهارات را نشانهای میدانند از اینکه تلآویو نیز دریافته دوران حمایت کاملاً بیقیدوشرط واشنگتن ممکن است رو به پایان باشد.
هزینهای فراتر از پول
پیامدهای این سیاست تنها مالی نیست. در بخش بزرگی از جهان عرب، کشورهای اسلامی و حتی در اروپا و آسیا، آمریکا اکنون بهعنوان حامی بیقیدوشرط اسرائیل شناخته میشود. این تصویر، توان دیپلماتیک واشنگتن را در سایر پروندههای بینالمللی تضعیف کرده و به موجی از اعتراضات جهانی دامن زده است؛ بهطوری که از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون نزدیک به ۵۰ هزار تظاهرات حامی فلسطین در نقاط مختلف جهان ثبت شده است.
در داخل آمریکا نیز شکافها در حال افزایش است. رسانههای راستگرای جدید و بخشی از پایگاه اجتماعی ترامپ، این پرسش را مطرح میکنند که چرا اسرائیل نباید مانند سایر متحدان آمریکا، ملزم به روابطی مبتنی بر منافع متقابل باشد. حتی در حلقه نزدیکان ترامپ نیز زمزمههایی درباره مشروط شدن کمکها شنیده میشود.
آنچه امروز در واشنگتن جریان دارد، صرفاً یک اختلافنظر درباره اسرائیل نیست؛ بلکه نشانهای از بحرانی عمیقتر در سیاست خارجی آمریکاست. بحرانی که نشان میدهد شعار «اول آمریکا» هنگامی که پای اسرائیل به میان میآید، با محدودیتها و تناقضهای جدی روبهرو میشود.
نظر شما