اظهارات اخیر جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا علیه برخی اعضای کابینه بنیامین نتانیاهو، بار دیگر پرده از پیچیدگی رابطه واشنگتن و تلآویو برداشت؛ رابطهای که اگرچه همواره بر پایه اتحاد راهبردی، همکاریهای امنیتی و حمایتهای گسترده آمریکا از رژیم صهیونیستی تعریف شده، اما در بزنگاههای حساس، اختلاف منافع و شکافهای محاسباتی میان دو طرف را نیز نمایان میکند.
ونس در سخنانی به وزرای راست افراطی کابینه نتانیاهو درباره حمله به توافق میان آمریکا و ایران هشدار داد و گفت اسرائیل نباید «تنها متحد قدرتمند باقیمانده خود در جهان» را هدف انتقاد قرار دهد. این اظهارات در شرایطی مطرح شد که چهرههایی مانند ایتمار بنگویر و بتسلئیل اسموتریچ، از توافق واشنگتن با تهران انتقاد کرده و خواستار ادامه مسیر تقابل نظامی شده بودند.
اظهارات معاون ترامپ را نمیتوان به معنای جدایی آمریکا و اسرائیل یا پایان اتحاد راهبردی میان آنها تعبیر کرد. واشنگتن و تلآویو همچنان در ساختار قدرت غرب آسیا دارای پیوندهای عمیق سیاسی، امنیتی و نظامی هستند و حمایتهای چند دههای آمریکا از رژیم صهیونیستی، از کمکهای مالی تا پشتیبانی تسلیحاتی، نشاندهنده همین پیوند است. همچنین منازعاتی که بعضاً میان ترامپ و نتانیاهو رسانهای میشود نیز نباید به معنای تقابل دو متحد تلقی شود؛ بلکه بیشتر نشانهای از اختلاف در روشها و اولویتها میان دو طرف است.
درواقع، آنچه در اظهارات ونس نمایان شد نه شکاف میان دو متحد، بلکه نمایش یک رابطه نامتوازن بود؛ رابطهای که در آن تلآویو از حمایتهای گسترده سیاسی، نظامی و مالی واشنگتن برخوردار است، اما همین حمایتها به آمریکا امکان میدهد در بزنگاههای حساس، برای متحد خود تعیینکننده مسیر باشد. رژیم صهیونیستی اگرچه همواره خود را بازیگری مستقل در منطقه معرفی کرده، اما تجربه جنگ اخیر نشان داد توان عملیاتی و دفاعی آن بدون پشتیبانی آمریکا با محدودیتهای جدی مواجه است. از همین رو، اعتراض ونس را میتوان تذکری از سوی حامی اصلی به متحدی دانست که گاهی در پیگیری سیاستهای خود، هزینههای بیشتری برای واشنگتن ایجاد میکند.
«نمیتوانید همه چیز را با کشتن حل کنید»
ونس در گفتوگو با روزنامه نیویورکتایمز، مستقیماً به مواضع بنگویر و اسموتریچ اشاره کرد و در واکنش به مخالفت آنان با توافق ایران گفت: «پیشنهاد دقیق شما چیست؟ شما کشوری با ۹میلیون نفر جمعیت هستید؛ نمیتوانید با کشتن، همه مشکلات امنیت ملی خود را حل کنید».
این جمله از سوی یکی از مقامهای ارشد دولت ترامپ خطاب به جریانی که به افراطیگری بیشتر نسبت به بقیه اعضای کابینه نتانیاهو شهره است، بازتاب گستردهای پیدا کرد؛ چراکه نشان میداد بخشی از نگرانیهای واشنگتن دیگر صرفاً به پرونده ایران محدود نیست، بلکه به هزینههای منطقهای سیاستهای تهاجمی تلآویو نیز مربوط میشود.
یکی از محورهای مهم سخنان ونس، اشاره مستقیم به نقش آمریکا در تأمین امنیت اسرائیل بود. او اعلام کرد بخش بزرگی از سامانههای دفاعی مورد استفاده رژیم صهیونیستی، ساخته و تأمین مالی شده توسط آمریکا بوده است.
گزارش منتشرشده از سوی واشنگتنپست نیز این موضوع را برجسته کرده و براساس ارزیابیهای وزارت دفاع آمریکا نشان میدهد واشنگتن در جریان مقابله با حملات موشکی ایران، بخش قابل توجهی از ظرفیت دفاعی خود را برای حمایت از اسرائیل به کار گرفته است.
برپایه این گزارش، نیروهای آمریکایی بیش از ۲۰۰ موشک رهگیر از سامانه تاد و بیش از ۱۰۰ موشک رهگیر از سامانههای استاندارد-۳ (SM-۳) و استاندارد-۶ (SM-۶) شلیک کردند؛ در حالی که اسرائیل تعداد کمتری از سامانههای رهگیری خود مانند «پیکان» و «فلاخن داوود» را به کار گرفته است.
این آمارها تصویری متفاوت از روایت رایج درباره توان مستقل دفاعی رژیم صهیونیستی ارائه میدهد؛ تصویری که نشان میدهد بخش مهمی از قدرت بازدارندگی تلآویو، همچنان به پشتیبانی مستقیم آمریکا وابسته است.
حمایت از سگ هار با در نظر گرفتن ملاحظات
اظهارات ونس را باید در چارچوب یک اختلاف بزرگتر تحلیل کرد؛ اختلاف بر سر اینکه چگونه باید با ایران و تحولات منطقه برخورد کرد. جریانهای افراطیتر در کابینه نتانیاهو، ادامه فشار نظامی را تنها راهکار میدانند، اما دولت ترامپ تلاش دارد دستاوردهای سیاسی و مذاکرهای خود را برجسته کند.
ونس توافق با ایران را یک پیروزی برای دولت آمریکا توصیف کرده و گفته بود حتی اگر تهران مسیر خود را تغییر ندهد، واشنگتن از نظر نظامی و اقتصادی شرایط بهتری پیدا کرده است.
با این حال، مسئله اصلی برای آمریکا حفظ مدیریت بحران است؛ زیرا ادامه جنگ میتواند هزینههای نظامی و سیاسی سنگینی برای واشنگتن داشته باشد. از همین رو، کاخ سفید تلاش میکند ضمن حفظ حمایت از سگ هار خود در منطقه، مانع اقداماتی شود که منطقه را وارد مرحلهای غیرقابل کنترل کند.
در نهایت، ماجرای اخیر بار دیگر نشان داد رابطه آمریکا و اسرائیل نه یک اتحاد ساده و بدون اختلاف، بلکه شراکتی پیچیده است که در آن تلآویو همچنان از حمایت گسترده واشنگتن بهره میبرد، اما در برخی مقاطع، حتی نزدیکترین متحدان آمریکا نیز باید محدودیتهای مورد نظر کاخ سفید را در نظر بگیرند.
نظر شما