دولت ترامپ در هفتههای اخیر کوشیده تصویری منسجم از سیاست خارجی خود در قبال ایران و خاورمیانه ارائه دهد؛ بهویژه پس از توافق اولیه صلح میان واشنگتن و تهران. اما اظهارات اخیر معاون رئیسجمهور جیدی ونس و وزیر خارجه مارکو روبیو نشان میدهد این انسجام بیشتر در سطح پیام رسمی باقی مانده تا در لایههای رویکرد سیاسی.
هر دو مقام تأکید دارند که در حال اجرای دستور کار دونالد ترامپ هستند، اما تفاوت در لحن و اولویتبندی آنها درباره ایران، اسرائیل و لبنان، بهتدریج تصویری از دو گرایش متفاوت در داخل دولت ایجاد کرده است.
بیروت؛ جایی که شکاف علنی شد
نقطه آغاز این اختلاف زمانی بود که ونس حملات اسرائیل به زیرساختهای غیرنظامی در بیروت را مورد انتقاد قرار داد. او استدلال کرد که چنین اقداماتی میتواند تلاشهای دیپلماتیک آمریکا با ایران و ابتکارات صلح منطقهای را تضعیف کند.
در مقابل، مارکو روبیو در جریان سفر به متحدان خلیج فارس از عملیات نظامی اسرائیل دفاع کرد و آن را پاسخی «مشروع» به حملات حزبالله توصیف نمود. او در واکنش غیرمستقیم به انتقاد ونس، به جای ورود به اختلاف، بر نقش حزبالله در تشدید درگیریها تأکید کرد.
این تقابل لحن حتی بدون برخورد مستقیم، نشانهای از دو برداشت متفاوت از مدیریت بحران در خاورمیانه درون دولت ترامپ است.
ایران؛ دو نگاه به یک پرونده واحد
تفاوتها در رویکرد نسبت به ایران حتی واضحتر است. ونس در مواضع خود چشماندازی نسبتاً خوشبینانهتر از آینده روابط واشنگتن–تهران ارائه داده است. او در جریان مذاکرات در سوئیس گفته بود که در صورت تثبیت صلح، کشورهای خلیج فارس میتوانند در بازسازی ایران نقش مالی ایفا کنند. او همچنین از امکان شکلگیری رابطهای همکاریمحور با تهران سخن گفته و حتی به ابتکار دعوت یک مقام اطلاعاتی ایران برای نقش رابط نظامی در قطر اشاره کرده است.
در سوی مقابل، روبیو رویکردی محتاطتر و سختگیرانهتر اتخاذ کرده است. او در دیدار با شرکای منطقهای تأکید کرده که هر توافق با ایران باید بهطور قاطع منافع آمریکا و متحدانش را تضمین کند. روبیو همچنین ایده مشارکت مالی کشورهای عربی در بازسازی ایران را رد کرده و آن را موضوعی مربوط به آیندهای نامشخص دانسته است.
این تفاوت، بیش از آنکه اختلاف سیاستی کامل باشد، نشاندهنده دو برداشت متفاوت از «زمانبندی دیپلماسی» است؛ ونس در حال ترسیم یک مسیر تدریجیتر برای ادغام ایران در نظم منطقهای است، در حالی که روبیو بر مهار و شروط سختگیرانه تأکید دارد.
انکار کاخ سفید؛ وحدت رسمی در برابر تنش غیررسمی
کاخ سفید اما هرگونه شکاف را قاطعانه رد کرده است. مقامات دولت تأکید کردهاند که همه بازیگران کلیدی سیاست خارجی در پشت هدف واحدی قرار دارند؛ جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای و پیشبرد توافقی که منافع آمریکا را تأمین کند.
وزارت خارجه نیز اختلافنظر درباره سیاست لبنان را رد کرده و گفته است دولت همچنان بر بازگرداندن حاکمیت کامل دولت لبنان تأکید دارد. با این حال، این انکار رسمی نتوانسته مانع از شکلگیری برداشتهای متفاوت در رسانهها و میان متحدان آمریکا شود.
پیامدهای منطقهای؛ وقتی پیام واحد نیست
اهمیت این اختلافها در لحظهای حساس آشکار میشود؛ زمانی که آمریکا در تلاش است همزمان روابط خود با ایران را مدیریت کند، اتحاد با اسرائیل را حفظ کند و اعتماد کشورهای خلیج فارس را نیز از دست ندهد.
در چنین شرایطی، حتی تفاوتهای لحن میان مقامات ارشد میتواند به برداشتهای متفاوت در پایتختهای منطقهای منجر شود. متحدان ممکن است درک کنند که واشنگتن در مورد مسیر نهایی خود در خاورمیانه کاملاً به اجماع نرسیده است، حتی اگر در سطح رسمی چنین چیزی انکار شود.
گزارش همچنین این وضعیت را بازتابی از شکاف گستردهتر در سیاست خارجی جمهوریخواهان میداند؛ شکافی میان جریان مداخلهگری سنتی و گرایش جدیدتر به محدودسازی نقش نظامی آمریکا.
رقابت ۲۰۲۸ و آینده سیاست خارجی جمهوریخواهان
ونس و روبیو تنها بازیگران اجرایی نیستند؛ هر دو بهطور فزایندهای بهعنوان چهرههای بالقوه رقابت ریاستجمهوری ۲۰۲۸ دیده میشوند. همین مسئله باعث میشود اختلافهای فعلی صرفاً فنی یا تاکتیکی نباشد، بلکه حامل پیامهای سیاسی بلندمدت نیز باشد.
ونس نماینده گرایشی است که بر کاهش مداخلات خارجی، تمرکز بر دیپلماسی و اجتناب از تشدید نظامیگری تأکید دارد. در مقابل، روبیو بهعنوان یکی از چهرههای سنتیتر سیاست خارجی جمهوریخواهان، بر بازدارندگی سختگیرانه و حمایت قاطع از متحدانی مانند اسرائیل پافشاری میکند.
اگرچه در حال حاضر هر دو در چارچوب سیاستهای ترامپ عمل میکنند، اما مسیر مذاکرات با ایران و تحولات منطقهای میتواند این همگرایی ظاهری را تحت فشار قرار دهد. در نهایت، این شکاف نهتنها درباره خاورمیانه، بلکه درباره آینده کل سیاست خارجی آمریکا پس از ترامپ نیز پرسشهای جدی مطرح میکند.
نظر شما