دوران رهبری شهید آیتالله سید علی خامنهای(قدس سره) دستاوردهای پرشماری برای ایران اسلامی و جبهه حق داشته است. در دوران رهبری ایشان و در پی توجه ویژه به آستان قدس رضوی و ارائه توصیههای لازم به تولیتهای معزز، شکوه حرم مطهر رضوی، خدمات آستان قدس و معرفی سیره و فرهنگ رضوی همواره با جهشی خیرهکننده مواجه بوده که تا به همیشه در تاریخ آستان ملائکپاسبان رضوی ثبت میشود.
رهبر شهید انقلاب اسلامی از جهت توسعه موزه آستان قدس رضوی و حفظ آثار باستانی و نسخ مکتوب ارزشمند نیز وظایفی مهم را به مدیران آستان قدس رضوی محول کردند. ایشان در این مسیر نیز پیشقدم بودند و در طول سالهای رهبری جمهوری اسلامی ایران آثار ارزشمند فراوانی را به آستان قدس رضوی، نذر و اهداء کردند.
نگاه به آینده، پایهگذار میراث ماندگار
ایشان در سالهای فعالیت خود در بالاترین مسند سیاسی کشور نیز همواره ارادتمند حضرت رضا (ع) بودند و در طول سال چندین بار به مشهد سفر کرده و به زیارت حضرت رضا (ع) مشرف میشدند، اهتمام ویژه رهبر شهید فرزانه به حفظ آثار ارزشمند تاریخی و نسخ خطی در آستان قدس رضوی از دو جهت پیش میرفت.
مورد اول اینکه با بصیرت و نگاهی که به آینده داشتند، معتقد بودند که آثار ارزشمند و باهویت باید برای نسلهای بعد حفظ شود. مورد دوم هم اعتماد ویژه ایشان به موزه و خزانه آستان قدس رضوی بود که در این راستا این مجموعه عظیم را امنترین نهاد برای حفظ آثار اهدایی میدانستند.
ایشان در مدت تصدی رهبری انقلاب اسلامی همواره به موضوع نذر و اهداء به بارگاه منور رضوی توجه ویژه داشتند و در طول این سالها بخش عمدهای از اجناس، کالاها و اشیاء قیمتی و ارزشمندی را که دریافت کرده بودند به حرم مطهر و آستان قدس رضوی اهدا کردند.
حجم و تعداد هدایای رهبرمعظم انقلاب به آستان قدس رضوی به حدی در طول سالیان افزوده شد که در خزانه حرم مطهر، بخشی با عنوان خزانه هدایای رهبری ایجاد شد و اقلام ارسالی از سوی دفتر ایشان در این فضا نگهداری میشود.
هموار ساختن راه پژوهشگران
مجموعه هدایای رهبر شهید انقلاب حضرت آیتاللهالعظمی سید علی خامنهای قدس سره تا اوایل سال ۱۴۰۴ قریب به ۱۷۰۰ مورد بوده است که هر کدام از آنها دو مفهوم را در خود جای دادهاند.
هر وسیله اهدایی دارای هویت، تاریخچه و ارزش مادی بالایی است که نگهداری و حفظ آن به پژوهشهای علمی- تاریخی کمک میکند و راه را در این حوزه برای محققان و پژوهشگران هموار میسازد. علاوه بر این یک محتوای غنی برای نسلهای بعدی نیز به شمار میرود.
دومین مفهوم نهفته در این آثار، عشق پررنگ شهید آیتالله خامنهای به محضر امامرضا (ع) را عیان و پررنگ میسازد. چنانچه این نوع رفتار میتواند زمینهساز و راهنمای راه بسیاری از مقلدان، پیروان ولایت و رهروان شهید آیتالله خامنهای عزیز در مسیر توسل و ارادت به محضر حضرت علیابنموسیالرضا (ع) باشد.
گنجینهای متنوع و متکثر
هدایا و نذورات حضرت آیتالله خامنهای قدس سره به آستان قدس رضوی علاوه بر تعدّد و تکثّر دارای تنوع کمنظیری نیز است و به چندین رسته تقسیم میشود. ابزار جنگی، تابلوهای قیمتی، فرش و قالیچه، وسایل زینتی، تندیسها، گلدان، نسخ خطی، آثار خوشنویسی، اشیاء چاپ برجسته، دستگاههای دیجیتال و آنالوگ کاربردی در حوزههای مختلف، لوح، انواع مدال، کتب، آثار چوبی، ظروف قدیمی، انواع ساعت، ماکتهای اماکن خاص و تاریخی جهان، وسایل قیمتی ساخته شده با طلا و نقره، اشیاء نفیس متعلق به بقاع متبرکه ائمه اطهار (ع) از فرش گرفته تا پرچم، مجموعههای سکه، اسکناسهای تاریخی، وسایل سفالی، مجسمه، سنگهای قیمتی، تابلوهای تمبر، نقاشیهای قدیمی و نفیس، کتاب، قرآن، صنایع چرمی و سازهای محلی از مهمترین دسته اقلامی هستند که رهبر معظم انقلاب اسلامی شهید آیتالله سیدعلی خامنهای قدس سره به حرم مطهر رضوی اهدا کردهاند.
باتوجه به تنوع و تکثر بالای هدایای مقام معظم رهبری به آستان قدس رضوی، تعدادی از شاخصترین اشیاء اهدایی ایشان را در ادامه مورد اشاره قرار دادهایم.
اشیاء شاخص اهدایی رهبر شهید انقلاب اسلامی حضرت آیتالله خامنهای (ره) شامل ۴۵ قلم محصول که از سالهای ۱۳۷۲ تا ۱۴۰۲ به آستان قدس رضوی اهدا شده است که میتوان به قالیچه تصویری عصر عاشورا، ماکت حجمی تمثال سه بعدی امام خمینی (ره)، شمشیر با تیغه منقوش و غلاف جواهرنشان مطلا، آلبوم تمبر شرکت پست جمهوری اسلامی ایران، رحل مشبک و معرق، از جنس سنگ مرمر یکپارچه، پرچم فاتحان قله اورست، لوح مسی سوره مبارکه حمد به خط شکسته نستعلیق سیاه مشق اشاره کرد.
همچنین ساعت رومیزی با نمادهای ادیان، ماکت درب کعبه معظمه، تابلو وقایع عاشورا از جنس برنج، قالیچه محرابی گلدانی «شجره طیبه»، از جنس ابریشم، کمربند پهلوانی ورزش باستانی، عصای سهتکه منقوش «با تصاویر مشاهیر ایران و جهان» از جنس چوب، مجموعه ۱۴ عددی مدال المپیادهای علمی، قالیچه تصویری نقشه جمهوری اسلامی ایران، انگشتر عقیق با رکاب نقره و قاب چوبی، کتابت چند سوره از قرآن کریم روی صفحاتی از جنس سنگ به خط ثلث و جلد چرمی، اسکناس ۵۰۰۰۰ ریالی با شماره سریال اول، قطعهای از شهاب سنگ پیداشده در کشور نامیبیا نیز نمونههای دیگری از اشیا اهدایی رهبری شهید به آستان قدس رضوی محسوب میشود.
علاوه بر اینها مدال یادبود طلای المپیک ۲۰۰۸ چین، یک قوری و دو عدد فنجان و نعلبکی چینی با لعاب طلایی، کتاب احادیث حضرت «محمد (ص)» با جلد چوبی، سکه یک گرمی طلا (ضرب اول بانک ملی)، مجموعه سکههای ۵۰۰۰ ریالی، ساز محلی کشور بروندی، نوعی تار با ۸ سیم روی اسکیت، عصای چوبی منبتکاری، مزیّن به چهره ۲۰ تن از مشاهیر و شاعران نامدار ایرانی، ساعت رومیزی طلاییرنگ پایهدار با تندیس اسب، ساخت انگلستان، قطعهای از کاشی حرم مطهر حضرت علی (ع) در قاب طلایی رنگ، تصویر ضریح شاهچراغ روی کاشی، تابلوی نقاشی نوازندگان آفریقایی و لوح یادبود میرزا کوچک خان جنگلی اشاره کرد.
از سویی دو قطعه کاشی هفترنگ حرم امامحسین علیهالسلام با کتیبه «یا بابالحوائج»، قاب تزیینی هشتضلعی، ترکیب عاج و طلا و کاغذ، تابلو لوح مشبک اسماءالحسنی روی فلز نقرهای رنگ، تابلو خوشنویسی صلوات بر امام رضا (ع)، تابلو پوستر و تمبر یادبود سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران، تابلوی گل و مرغ و مینیاتور غدیر، تابلوی چوبی مزین به کتیبه اسماء الهی و قرآن با نقوش گیاه، تابلو فرش دستبافت مزین به آیه شریفه واعتصمو بحبل الله...، تابلوی نقش برجسته برنزی «نماد معماری ویتنام»، پارچه روی بقعه مطهر حضرت رسول (ص)، تابلو مزین به آیت الکرسی از جنس صدف با قاب، شمشیر فلزی قلمزنی شده و تزئین شده با نگینهای فیروزهای، یاقوت و زمرد همراه جعبه با روکش مخمل، تابلو قسمتی از پوش متبرک مضجع شریف حضرت علیابنموسیالرضا (ع) نیز از دیگر اشیای شاخص اهدایی رهبر شهید انقلاب اسلامی به آستان قدس رضوی است.
موزهای که همیشه میماند
در پی اهدای وسایل قیمتی از سوی رهبر شهید انقلاب اسلامی (رضوانالله تعالی علیه) به بارگاه منور رضوی و ادامهدار بودن این رویه، مدیران آستان قدس رضوی، در دهه ۷۰ موزهای اختصاصی برای نمایش این اشیاء در نظر گرفتند. موزه هدایای مقام معظم رهبری در بهمن سال ۱۳۷۳ خورشیدی، در طبقه همکف ساختمان گنجینه قرآن و نفایس حرم رضوی به مساحت ۴۰۰ متر مربع با فضای نمایشی، افتتاح شد.
با توجه به کثرت و اهمیت آثار با هدف افزایش رضایتمندی زائران و مجاوران همراه با ارتقاء کیفیت ارائه خدمات موزه بهصورت مفهومی و مجازی، در سالهای ۱۳۸۸ و ۱۳۹۵ خورشیدی، گنجینه هدایای رهبری به مساحت ۱۳۱۴متر مربع فضای نمایشی توسعه یافت که در این فضا از فناوری جدید و دیجیتال نیز استفاده میشود.
برخی از محورهای اساسی نمایش آثار در موزه، شامل تقسیمبندی مفهومی و محتوایی، معرفی رهبر قرآنی، جهانشمولی شهید آیتالله خامنهای قدس سره، ارائه اینفوگرافیکهای تصویری در خصوص دستاوردهای معنوی، سیاسی، فرهنگی، علمی و. رهبری شهید انقلاب میشود.
علاقه رهبری شهید انقلاب به نسخ خطی
علاوه بر اشیاء اهدایی شهید آیتالله خامنهای قدس سره به محضر امام هشتم (ع)، ایشان در تهیه و اهدای نسخ خطی و کتاب نفیس به کتابخانه حرم مطهر نیز پیشقدم بودند و جزو واقفان و ناذرانی بودند که بیشترین کتب و نسخه خطی را تقدیم کتابخانه بزرگ و قدیمی آستان قدس رضوی کردند. این روحیه رهبر شهید انقلاب علاوه بر اینکه از ارادت ایشان به امامرضا (ع) سرچشمه میگرفت، ناشی از فرهنگدوستی و همچنین علاقه ایشان به ادبیات نیز بود.
رهبر معظم انقلاب، درمجموع بیش از ۱۱ هزار نسخه خطّی ارزشمند را برای حرم مطهر رضوی وقف و یا اهدا کردند.
مجموعه ۱۵۰۰ نسخهای مرحوم آیتالله سیّد مصطفی صفایی خوانساری یکی از آن مجموعههای نفیس بود که بعد از درگذشت آن مرحوم در سال ۱۳۷۳، به اهتمام رهبر شهید انقلاب، از بازماندگان آن مرحوم خریداری و به کتابخانه مرکزی و مرکز آستان قدس رضوی، اهداء شد.
از دیگر مجموعههایی که به اهتمام رهبر شهید انقلاب خریداری و به کتابخانه آستان قدس رضوی، اهدا شد، میتوان به مجموعه نفیس ۳۳، ۹ نسخهای کتابخانه مرحوم آیت الله کلباسی نیز اشاره نمود.
گنجینه نسخههای خطّی اهدایی رهبر شهید انقلاب اسلامی، افزون بر قرآنهای نفیس و هنری، در ۳۵ موضوع، نظیر علوم قرآنی، تفسیر، فقه و اصول فقه، حدیث و اخبار، کلام و عقاید، فلسفه و حکمت، منطق، لغت، بلاغت، ادعیه، اخلاق، ریاضیات، موسیقی، ستارهشناسی، احکام نجوم، پزشکی و علوم وابسته، ادبیات عرب، ادبیات منظوم و منثور فارسی، تاریخ و جغرافیا، کیمیا، دانشنامه و کتابشناسی، تراجم، رجال، درایه، داستان، فنون و صنایع، علوم طبیعی و تطبیقی و جز آنها را نیز در برمیگیرد، که عمدتاً به زبانهای عربی و فارسی نگارش یافتهاند، امّا در میان آنها، دستنویسهایی نیز به زبانهای دیگر اسلامی، همچون اردو و ترکی مشاهده میشود.
نظر شما