ویژگی های یک دوست واقعی از منظر امام حسن علیه السلام
قال رسولُ الله (صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِه): «اَلْحَسَنُ وَ اَلْحُسَیْنُ سَیِّدَا شَبَابِ أَهْلِ اَلْجَنَّةِ» حسن و حسین آقای جوانان بهشت هستند. بدون شک عامل سازنده شخصیت انسان ـ بعد از اراده، خواست و تصمیم او ـ امور مختلفی است که از اهم آنها همنشین، دوست و معاشر است، چرا که انسان خواه و ناخواه، تأثیرپذیر است، و بخش مهمی، از افکار و صفات اخلاقی خود را از طریق دوستانش می گیرد، این حقیقت، هم از نظر علمی و هم از طریق تجربه و مشاهدات حسی به ثبوت رسیده است.این تأثیرپذیری، از نظر منطق اسلام تا آن حدّ است که امیر مومنان علی(ع) در باره نقش دوست در شناختن افراد میفرمایند:
«هرگاه ارزیابی شخصیت و رفتار کسی برای شما مشکل شد و پایبندی او را به دین نمیدانستید ، به دوستانش نظر کنید. اگر دوستان او متعهد به دین بودند ، او نیز پیرو دین خداست و اگر نسبت به دین بیتوجه و بیقید بودند، او نیز بهرهای از آیین حق ندارد.» (بحارالانوار ، ج 74، ص 197) تو اول بگو با کیان زیستی/پس آنگه بگویم که تو کیستی.
قرآن کریم در آیاتی از رفاقت و دوستی با دشمنان خدا، گنه کاران و آلوده دامنان هشدار داده و ما را از آنان بر حذر داشته است، حتّی اگر این افراد از خویشان ونزدیکان ما باشند؛ یعنی مکتب اسلام که تأکید بسیاری بر مسئله صله رحم و رابطه خویشاوندی دارد، می فرماید: اگر اینان بر صراط حق وراه خدا نیستند با آنان دوستی نکنید، البته در مورد پدر ومادر در حد رعایت احترام آنها رابطه لازم است.
(لا تَجِدُ قَوْماً یُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ یُوادُّونَ مَنْ حادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ کانُوا آباءَهُمْ اَوْ أَبنائَهُمْ أَوْ إِخْوانَهُمْ أَوْعَشیرَتَهُمْ... ) (مجادله:22) «گروهی را نمی یابی که به خدا و روز قیامت ایمان داشته باشند ولی با کسانی که با خدا و پیامبر او مخالفت و دشمنی می کنند، دوستی داشته باشند، گرچه از پدران، یا فرزندان یا برادران یا خویشان آنها باشند».
ویژگی دوست خوب از منظر امام حسن مجتبی (علیه السلام)
جنادة بن ابی امیه می گوید: در لحظه شهادت امام حسن مجتبی(علیه السلام) به آن حضرت عرض کردم: ای فرزند رسول خدا مرا موعظه فرما حضرت در باره ویژگی یک رفیق خوب فرمود:
هر گاه نیاز و احتیاج تو را به گرفتن رفیقی وادار نمود، با کسی رفاقت کن که این ویژگی را داشته باشد:
1.زینت تو باشد. همراهیش تو را زینت دهد (یعنی کردار و رفتارش در موقع همراهی با تو نزد دیگران موجب آبروی تو گردد و مانند زینتی برای تو باشد)
2. حفظ آبرو؛ هر گاه خدمت او کردی (آبروی) تو را حفظ کند.
3. یاری کننده؛ و اگر از او کمک خواستی تو را کمک کند.
4. تایید کننده گفتار؛ هر گاه سخن گویی گفتارت را تصدیق کند.
5.حمایت در مقابل دشمن و یاری کننده؛ هر زمان بر دشمن حمله کنی تو را تقویت کند. اگر دست کمک به سویش دراز کردی تو را یاری کند.
6. بر طرف کننده مشکلات و اگر در کارت شکستی پیدا شود برطرف کند.
7. فرموش نکردن نیکی؛ هر گاه نیکی از تو بیند فراموش نکند.
8. پاسخ به نیاز و پیش دستی در عطا، اگر دست مسألت به سویش دراز کنی از عطایش محرومت ننماید، و اگر به زبان نیاوری او در عطا پیشدستی کند.
9. بلا نرسیدن از سوی او؛ و هر گاه سختیها و بلاها به او رو آورد مبتلاشد نش تو را بدحال کند، رفاقت کن با کسی که از ناحیه او به تو گرفتاری و بلایی نرسد.
10. منحرف نکردن به واسطه او در روشها انحرافی پیدا نشود.
11. مقدم داشتن؛ اگر گاه تقسیم (مال یا غیر آن) میان شما نزاعی درگیر شد تو را بر خویش مقدّم دارد. منبع (بحارالانوار، ج44، ص139)
نظر شما