به‌گزارش قدس آنلاین، کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس که در خط مقدم حملات تدافعی ایران قرار گرفته‌اند، عملاً در موضعی منفعل و متفرق گرفتار شده‌اند. به گزارش پولتیکو، شورای همکاری خلیج‌فارس که شامل بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی است، در سایه جنگ ایران با آمریکا و رژیم صهیونیستی نه تنها به اتحاد نرسیده؛ بلکه اختلافات پیشین خود را بیش از پیش به رخ کشیده است. یک دیپلمات عرب خارج از شورا به صراحت گفته «شورای همکاری خلیج‌فارس غیرفعال است» و خروج امارات از اوپک در آوریل که تا حدی به اختلافات بر سر جنگ ایران مربوط می‌شد، خشم عربستان را برانگیخت و نشان داد «خلیج هرگز مانند قبل نخواهد بود». این انفعال ریشه در منافع متضاد دارد؛ برخی کشورها مانند امارات رویکردی تهاجمی‌تر در پیش گرفته‌اند، در حالی که عمان و قطر بیشتر به میانجی‌گری و مدارا با ایران تمایل دارند و عربستان در میانه این طیف قرار گرفته است. همچنین کشورهایی مانند قطر، کویت و بحرین که برای صادرات نفت و گاز خود به تنگه هرمز وابسته‌اند، اولویتی متفاوت از عربستان، امارات و عمان دارند که می‌توانند تنگه را دور بزنند. این شکاف‌ها سبب شده حتی در نشست‌های مشترک با کنگره و وزارت خارجه آمریکا، کشورهای عربی «بر سر یک صفحه نباشند».

نقش آمریکا در این انفعال، دوگانه و متناقض است. از یک سو، دولت ترامپ با حملات هوایی روزانه خود علیه ایران، فشار را بر کشورهای عربی افزایش و آن‌ها را در معرض حملات تلافی‌جویانه تهران قرار داده است؛ حملاتی که در دور جدید جنگ، تاکنون بحرین، کویت و اردن را درگیر کرده و کشتی‌های سعودی را در دریای سرخ هدف قرار داده است. از سوی دیگر، خود آمریکا نیز دچار تفرقه استراتژیک است. متیو کرونیگ، مشاور سابق پنتاگون توضیح می‌دهد «کاخ سفید به روابط با کشورهای عربی از جمله عربستان و امارات اهمیت می‌دهد»؛ اما پنتاگون به شدت مخالف جنگ فرسایشی است و بر اساس منطق خود، «قطع ضررها و واگذاری امور به کشورهای منطقه، نتیجه بدی نخواهد بود». این دوگانگی در عمل به معنای آن است که آمریکا نه راهبرد روشنی برای متحد کردن کشورهای عربی دارد و نه توانسته آن‌ها را در یک جبهه منسجم علیه ایران سازماندهی کند. به گفته داگلاس سیلیمن، سفیر پیشین آمریکا در عراق و کویت، اگر کشورهای عربی به اتحاد برسند، بیشتر برای جلوگیری از «تکه‌تکه شدن توسط ایران» خواهد بود؛ اما در عین حال «ناامیدی از آمریکا در حال افزایش است و من کم‌کم فریادهای خشم نسبت به آمریکا را می‌شنوم».

ابتکارهای بی‌نتیجه عرب‌ها

در این میان، کشورهای عربی تلاش کرده‌اند با ابتکارات خود، انفعال را جبران کنند؛ اما این تلاش‌ها نیز بی‌نتیجه مانده است. عمان تلاش کرد با ایران بر سر دریافت عوارض از کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز به توافق برسد؛ اما ترامپ این طرح را در ماه می متوقف و تهدید کرد «عمان را منفجر خواهد کرد». امارات در حال ساخت خط لوله جدیدی به بندر فجیره در اقیانوس هند است و کویت نیز به دنبال توافق با عربستان و امارات برای انتقال نفت خود از طریق خطوط لوله آن‌هاست؛ اما همه این پروژه‌ها در صورت ادامه جنگ، در معرض حملات ایران قرار خواهند گرفت.

حملات حوثی‌ها به کشتی‌های سعودی در روز پنجشنبه نیز نشان داد حتی خطوط لوله زمینی نیز امن نیستند. در نهایت، کشورهای عربی در نشست ژوئن با مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا خواستار آن شدند که «هرگونه تفاهم یا ترتیبات آینده باید الزامات کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس را برای حفظ منافع آن‌ها در بر بگیرد»؛ اما این درخواست حتی در وزارت خارجه آمریکا منعکس نشد. این بی‌اعتنایی آشکار، نشان‌دهنده نقش آمریکا در تداوم انفعال کشورهای عربی است؛ آمریکایی که با بمباران‌های خود آتش جنگ را شعله‌ور می‌کند؛ اما از متحدان منطقه‌ای خود نه حمایت راهبردی مؤثری به عمل می‌آورد و نه به خواسته‌های آن‌ها برای نقش‌آفرینی در راه‌حل نهایی توجهی نشان می‌دهد.

خبرنگار: نیک‌پندار