سازمان غذا و داروی کشور هر چند ماه یک بار فهرستی از فراوردههای آرایشی و بهداشتی غیرمجازی را که بدون مجوزهای قانونی در بازار عرضه میشود، معرفی میکند. چند روز پیش نیز فهرستی از محصولات غیرمجاز توسط سازمان غذا و دارو معرفی شد؛ فهرستی که در آن با نگاه اول، جز یک نشان، بقیه محصولات نام و نشان غیرآشنایی دارند؛ اما با جستوجویی ساده در اینترنت برای برخی از این محصولات سایتهای نمایندگی به منظور فروش وجود دارد که به راحتی در دسترس مصرفکنندگان قرار گرفته است.
این موضوعی است که درباره بیشتر محصولات غیرمجاز معرفی شده در کشور به چشم میخورد؛ مانند محصولاتی همچون آبرسان کلینیک و سیمپل، سرم و کرم آبرسان حلزون کوزارکس و کرم هیدروبوست نوتروژینا که بهمن سال گذشته در این فهرست به مردم معرفی شدند؛ اما همچنان پس از چندین ماه، شاهد فروش این محصولات در فروشگاههای سطح شهر هستیم.
جمعآوری محصولات غیرمجاز آرایشی و بهداشتی بر عهده چه نهادی است؟
پرسش مطرح شده برای مردم این است که اگر این محصولات به هر دلیلی غیرمجاز هستند، چه ارگانی باید آنها را از بازار جمعآوری کند تا سلامت مردم به خطر نیفتد؟ اگر این محصولات به صرف اینکه به صورت قاچاق وارد کشور میشوند و مبدأ ورودشان مشخص نیست، بهعنوان محصولات غیرمجاز معرفی میشوند، در راستای مبارزه با قاچاق کالا باید شاهد برخورد با قاچاقچیان میبودیم؛ اما متأسفانه برخی از فروشندگان این محصولات در مشهد، همچنان با قدرت به فروش این محصولات میپردازند. اگر مواردی که کارشناسان سازمان غذا و دارو با آن مواجه شدهاند، به محصولات فیک و تقلبی محدود شود، باید به مردم اطلاع داد که منظور تنها محصولات تقلبی است که در بازار وجود دارند؛ اما در گزارش قبلی که به این موضوع پرداختیم، شاهد بودیم که منظور از اعلام یک کالا در رسته غیرمجازها توسط سازمان غذا و دارو، مسئله اصل و تقلبی بودن آن کالا نیست؛ بلکه ورود غیرمجاز آن کالا به کشور، آن را در دسته غیرمجازها قرار داده است.
اکنون با این وضعیتی که یک نهاد سلامت کشور هر بار فهرستی از محصولات غیرمجاز را اعلام میکند و پس از آن هیچ محدودیت و ممنوعیتی توسط دیگر نهادها در فروش آن کالا شکل نمیگیرد، تکلیف مردم چیست؟
برای بررسی این موضوع به سراغ زهرا حاجزاده، رئیس اداره امور فراوردههای آرایشی و بهداشتی معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی مشهد رفتیم تا در این باره گفتوگویی با او داشته باشیم.
حاجزاده درباره اینکه چه محصولات آرایشی و بهداشتی مجاز شناخته میشوند، در گفتوگو با طوس میگوید: محصولات آرایشی و بهداشتی باید دارای شناسه اصالت ۱۶ رقمی، کد IRC یا شماره پروانه بهداشتی ساخت باشند. در این شرایط، مصرفکننده میتواند از صحت و سلامت کالا اطمینان حاصل کند؛ هرچند حتی در مورد محصولات دارای مجوز نیز احتمال بروز عارضه و آسیب وجود دارد که در این صورت، قابلیت ردیابی محصول از طریق سیستمهای نظارتی وجود خواهد داشت.
رئیس اداره امور فراوردههای آرایشی و بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پاسخ به اینکه استفاده از محصولات آرایشی و بهداشتی فاقد مجوزهای قانونی و تأییدیههای ایمنی و بهداشتی چه عوارضی برای مصرفکننده دارد، خاطرنشان میکند: وقتی منشأ مواد اولیه نامشخص بوده و شرایط ساخت و تولید محصول نیز استاندارد و قابل کنترل نباشد، احتمال استفاده از مواد غیرمجاز و حتی سمی و همچنین احتمال رشد و آلودگی میکروبی افزایش مییابد. علاوه بر این، بروز واکنشهای حساسیتی در افراد مختلف نیز محتمل است. مصرف این محصولات به دلیل نامشخص بودن منشأ تولید و ترکیبات به کار رفته در آنها میتواند برای سلامت مصرفکنندگان مخاطرهآمیز باشد و به همین دلیل در اولویت نظارتهای سازمان قرار دارد.
فریب تبلیغات «ارگانیک» و «گیاهی» را نخورید
او در پاسخ به این پرسش که با توجه به وجود محصولات غیرمجاز در بازار، توصیه شما به مردم در خرید محصولات آرایشی و بهداشتی چیست، بیان میکند: مصرفکنندگان باید پیش از خرید کالا، از صحت اصالت و اعتبار پروانههای بهداشتی محصولات اطمینان حاصل کنند. صرف اینکه چند نفر از یک محصول استفاده کردهاند و تجربه خوبی داشتهاند، به هیچ عنوان دلیل بر سلامت و ایمنی آن محصول نیست. همچنین باید نسبت به استفاده از عبارات فریبندهای مانند «ارگانیک» یا «بر پایه گیاهان» با دقت بیشتری برخورد کرد. این عبارات گاهی صرفاً برای اقناع و جلب اعتماد مصرفکننده مورد استفاده قرار میگیرند.
حاجزاده عنوان میکند: در زمینه محصولات به اصطلاح ارگانیک، این پرسش مطرح میشود که آیا تولیدکننده اطمینان دارد گیاهی که در محصول به کار برده شده، ۱۰۰درصد همان گیاه خالص و مورد ادعاست؟ آیا این گیاه با روش و فرایند مورد استفاده، اثربخشی لازم را دارد و ماده مؤثره آن به درستی آزاد شده است؟
مسئولیت سنگین مصرفکننده در بازار بیضابطه
رئیس اداره امور فراوردههای آرایشی و بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تصریح میکند: هر گیاه برای استخراج و آزادسازی مواد مؤثره خود، به پایه، حلال و شرایط فراوری خاصی نیاز دارد. بنابراین هنگامی که تولید محصول بر مبنای علمی و فرایندهای استاندارد انجام نشده باشد، صرفاً ادعای «گیاهی بودن» یا «بر پایه گیاهان بودن» محصول، از نظر علمی و اصول تولید قابل اتکا نیست.
او با بیان اینکه افزایش آگاهی و دقت مصرفکنندگان میتواند نقش مؤثری در کاهش زمینه فعالیت سودجویان و جلوگیری از عرضه و مصرف محصولات فاقد مجوز و غیرایمن داشته باشد، میافزاید: توصیه میکنیم هر فرد با نگاهی نظارتی و کنترلگر به محصولات عرضهشده در بازار، فروشگاهها و همچنین فضای مجازی؛ از جمله اینستاگرام و سایر بسترهای فروش برخط، توجه داشته باشد و پیش از خرید، نسبت به اصالت، مجوزها، ترکیبات و اعتبار محصول اطمینان حاصل کند.
تشخیص کالای سالم و ایمن بر دوش مصرفکننده
ماجرای محصولات آرایشی و بهداشتی غیرمجاز تنها به انتخاب یک کرم، سرم یا محصول مراقبت از پوست محدود نمیشود؛ مسئله، سلامت مصرفکنندهای است که شاید در میان تبلیغات رنگارنگ و ادعاهایی مانند «ارگانیک» و «گیاهی»، محصولی را انتخاب کند که منشأ، ترکیبات و فرایند تولید آن قابل ردیابی و کنترل نباشد. از یک سو سازمان غذا و دارو درباره خطرات این محصولات هشدار میدهد و از سوی دیگر، ادامه عرضه آنها در فروشگاهها و فضای مجازی، این پرسش را پررنگتر میکند که مسئولیت جمعآوری و جلوگیری از فروش این کالاها بر عهده کدام نهاد است. آنچه مسلم است، تا زمانی که نظارت بر بازار بهصورت جدی و مستمر دنبال نشود، بار تشخیص کالای سالم و ایمن، بیش از پیش بر دوش مصرفکننده خواهد بود؛ مصرفکنندهای که شاید تنها با یک نگاه ساده به ظاهر محصول، نتواند خطری را که پشت بستهبندی و تبلیغات آن پنهان شده، تشخیص دهد. در چنین شرایطی، شناسه اصالت، مجوزهای قانونی و امکان ردیابی محصول، نه یک جزئیات فرعی؛ بلکه نخستین خط دفاعی سلامت مردم در برابر کالاهای غیرایمن است.
نظر شما