این روزها بحث خلع سلاح گروههای مقاومت در منطقه با فشار آشکار طرف آمریکایی بر دولتها در حال دنبال شدن است. موضوعی که هر چند با عنوان «بازگرداندن انحصار سلاح به دولت» پیگیری میشود ولی همه میدانند در پشت پرده آن چیست و تحولات این چند سال و صدالبته جنگ اخیر علیه ایران نشان داد این مسئله تا چه میزان برای آمریکا به منظور ادامه حضورش در منطقه، حیاتی است. خلع سلاح گروههای مقاومت عراق، یکی از اضلاع این پروژه است که با فشار بر بغداد در حال پیگیری است. دیروز نیز خبری به نقل از یک منبع عراقی مبنی بر به تعویق افتادن مهلت مقرر آمریکاییها برای دولت عراق به منظور خلع سلاح منتشر شد. به همین بهانه با دکتر علیرضا مجیدی، کارشناس منطقه غرب آسیا درباره عملکرد گروههای مقاومت عراق در جنگ اخیر و همچنین چشمانداز پروژه خلع سلاح به گفتوگو نشستیم که در ادامه میخوانید.
شما در گفتوگوهای اخیر درباره عملکرد جبهه مقاومت عراق در جنگ اخیر علیه ایران، از عملکرد درخشان آن صحبت کرده و گفته بودید مقاومت عراق بسیار فراتر از برآوردهای دشمن وارد عمل شد. درباره ابعاد ورود مقاومت اسلامی عراق در جنگ اخیر برایمان بگویید.
مقاومت اسلامی عراق به صورت همزمان در خلال این جنگ، چند کار بزرگ انجام داد که بسیاری از آنها را در بیانیهها و اعلانهای رسمی میتوانید پیدا کنید. نخست اینکه در سطح منطقهای، یکی از جبهههایی که عراقیها باز کردند، حمله به کشورهای عربی همپیمان آمریکا بود؛ یعنی همان کشورهایی که از خاک و آسمان آنها علیه ایران تجاوز صورت میگرفت. عراقیها همانطور که ایران اقدامات تنبیهی داشت، علیه پایگاههای آمریکایی از درون خاک عراق دست به عملیات زدند و حجم حملاتی که با پذیرش مسئولیت رسمی به مواضعی در اردن، عربستان، امارات و کویت داشتند، اصلاً با بخشهای دیگر قابل مقایسه نیست.
قدم بعدی و سطح دوم اقدامات آنها درگیر کردن آمریکا در خاک عراق بود. عراقیها چنان آمریکا را در داخل درگیر کردند که آمریکا نتواند از خاک عراق تهدیدی علیه ایران ایجاد کند. تنها در خلال ماههای مارس و آوریل، براساس بیانیه رسمی سنتکام، ۶۰۰ عملیات توسط عراقیها علیه مواضع آمریکا انجام شد که نشاندهنده حجم بالای این درگیری است.
اما سطح سوم که یکی از مهمترین پروژهها بود، به شکست کشاندن برنامه ورود ناتو به عراق بود. آمریکا از دوره بایدن به دنبال چندلایه کردن حضور خود در قالب مبارزه با تروریسم بود و مهمترین رکن آن، ورود ناتو در قالب توافق بغداد محسوب میشد. ناتو مدرس دورههای ویژه دانشگاه عالی افسری ارتش عراق شده بود؛ به زبان ساده یعنی هر نظامی برای رسیدن به درجه ژنرالی باید زیر نظر مربیهای ناتو آموزش میدید که این مسئله اشراف اطلاعاتی عظیمی به آنها میداد. جنگ اخیر فرصتی برای مقاومت فراهم کرد تا زیر پایههای این میز بزند و ناتو را مجبور به صدور بیانیه رسمی و اعلام خروج کند. حتی وقتی نیروهای اطلاعاتی ناتو در یکی از مناطق عراق باقی ماندند، مقاومت با منهدم کردن سیستم تهویه محل اسکانشان در آن گرمای طاقتفرسا، هشدار داد رصدها برقرار است و اگر خارج نشوند، دفعه بعد خود ساختمان را هدف قرار میدهد.
سطح چهارم اقدامات مقاومت نیز به مقابله با گروهکهای تروریستی، تجزیهطلب و ضد انقلاب در مرزها اختصاص داشت؛ گروههایی که دولت عراق از اسفند ۱۴۰۰ تعهد به اخراج آنها داده بود و مقاومت اسلامی عراق در هدف قرار دادن و خنثیسازی تحرکات آنها نقش جدی ایفا کرد.
در بُعد اجتماعی و پشتوانه مردمی این نبرد، عملکرد مردم عراق و گروههای مختلف را در حمایت از این جریان چگونه ارزیابی میکنید؟ چون ما چه در عراق و چه در برخی کشورهای دیگر، شاهد بودیم حجم عظیمی از کمکهای عمدتاً نقدی و در قالب پول و طلا، برای ایران در حال جمعآوری بود. من شنیدم رقم کلانی نیز از طرف مردم عراق جمعآوری شده بود که بنابر ملاحظاتی رسانهای نشد.
هدف غایی آمریکا در این نبرد، سرنگونی نظام بود، اما آنها نیروی زمینی نداشتند و مرزهای غربی ما به همت مقاومت، امن باقی ماند. رکن دیگر نبرد دشمن، ضربه به همبستگی اجتماعی و ایجاد قحطی بود، اما در تأمین منابع، کمکهای مردمی ملل منطقه سرازیر شد که در این میان عراقیها فعالتر از همه و غافلگیرکننده عمل کردند؛ هرچند از ملتی که روحیه کرم و سخاوت آنها را در ایام اربعین دیدهایم، چنین رفتاری دور از انتظار نبود.
نمود روشن دیگری از این پیوند عمیق را در جریان تشییع پیکر رهبر شهید و سایر شهدا در عراق دیدیم. در نجف اشرف، با وجود اینکه تمرکز اصلی مراسم روی کربلا بود، طبق تصریح استاندار بیش از دو برابر جمعیت شهر، یعنی نزدیک به ۲میلیون و ۷۰۰ هزار نفر، در مراسم حاضر شدند. حتی عشایر منطقه «حیدریه» با قدرت محلی خود برنامه را تغییر دادند تا پیکرها از منطقه آنها عبور کند و متبرک شود. در فرودگاه نجف نیز شاهد اتفاقی کمنظیر در تاریخ بینالنهرین بودیم؛ جایی که بیش از ۲۰ جریان سیاسی متکثر که در حالت عادی در یک قاب جمع نمیشوند، به همراه تمامی رهبران مذهبی از طوایف مختلف اهلسنت، مسیحیان و صابئین برای استقبال آمدند که نشاندهنده جایگاه والای رهبر شهید در میان مردم است. با در نظر داشتن همه این موارد، آیا واقعاً پدیده کمنظیری را شاهد نبودیم؟
اتفاقاً من میخواهم در امتداد همین مراسم تشییع و قدرت نرم مقاومت، بپرسم اساساً دشمن میتواند به خلع سلاح مقاومت، آن هم در عراق دل ببندد؟
برای پاسخ به این مسئله باید به تاریخ و غرور تمدنی عراق نگاه کرد. عراق غرور تمدنی ویژهای دارد که در جهان عرب تنها با مصر قابل مقایسه است. از زمان تأسیس دولت جدید در ۱۹۲۰، با اینکه حکومت پادشاهی وابسته به انگلیس بود، اما نخستین جنبش ناسیونالیستی عربی شکل گرفت و به محض علنی شدن این وابستگی، پایههای حکومت لرزید. حکومتهای بعدی نیز همگی گفتمانهای رادیکال استقلالطلبانه داشتند. پس از اشغال ۲۰۰۳ توسط آمریکا نیز جنبشهای مقاومت بومی بدون وابستگی حزبی خارجی در برابر اشغالگری سر برآوردند. مردم عراق با وجود اختلافنظرها، در یک نقطه مشترکاند و آن، مخالفت با استعمار، اشغال و نقض استقلال است. امروز مداخله علنی آمریکا با این روحیه تاریخی ناهمخوان است و هر کشوری که بخواهد صریحاً در امور داخلی عراق دخالت کند، با واکنش منفی جامعه روبهرو میشود.
در موضوع خلع سلاح مقاومت نیز که آمریکا علنی وارد آن شده، ملت عراق چند واقعیت اساسی را فراموش نمیکند.
نخست اینکه همه یادشان هست سلاح مقاومت، ضامن بقای عراق شد؛ شهری مثل موصل یا تکریت بدون درگیری سقوط کرد، اما ورود و فداکاری سلاح مقاومت بود که معادله را زیر و رو کرد و کشور را نجات داد. دوم اینکه سلاح مقاومت برخلاف تبلیغات، هرگز حوزه سیاست را به گروگان نگرفت. گروههای اصلی مقاومت مثل کتائب حزبالله، نجباء، کتائب سیدالشهدا، کتائب کربلا و انصارالله الأوفیاء هیچگاه مانع به قدرت رسیدن جریانهای سیاسی مخالف خود نشدند و اگر سلاح، سیاست را به گروگان گرفته بود، مسئولانی که امروز دم از خلع سلاح میزنند هرگز به قدرت نمیرسیدند.
سوم اینکه مقاومت هیچگاه به سمت کشورگشایی، تجزیه یا تشکیل دولت و اقلیم مستقل نرفت و همواره زیر پرچم عراق واحد عمل کرد.
با این تفاصیل، فشار برای خلع سلاح یک مداخله آشکار خارجی است. آمریکا توان انجام چنین کاری را ندارد و اگر هم به فرض فشاری وارد شود، جامعه عراق آن را نخواهد پذیرفت و مقاومت صرفاً به رفتارهای زیرزمینی رو میآورد و از بین نخواهد رفت.
نظر شما