درخواست عضویت ۵۴هزار کارشناس علوم آزمایشگاهی در سازمان نظام پزشکی به یکی از دغدغههای فعالان این بخش تبدیل شده؛ بهگونهای که پس از گذشت بیش از ۱۱ سال، این عده که گفته میشود پایههای اصلی آزمایشگاههای تشخیص طبی را تشکیل میدهند همچنان منتظر مجوز معاونت حقوقی وزارت بهداشت هستند.
این در حالی است که اظهارات اخیر وزیر بهداشت و رئیس سازمان نظام پزشکی از یک سو و واکنش تند کارشناسان علوم آزمایشگاهی به این اظهارات از سوی دیگر، به نگرانیها در این خصوص افزوده است.
شدنی نیست/ شرط دارد
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت بهتازگی در جمع دانشجویان علوم پزشکی با بیان اینکه موضوع عضویت این افراد در نظام پزشکی شدنی نیست، گفته است: «اگر قرار باشد نظام علوم آزمایشگاهی ایجاد شود، ما کمک میکنیم؛ اما اگر بنا باشد این نظام ذیل سازمان نظام پزشکی باشد، باید ادله کافی برای اقناع اعضای شورای عالی نظام پزشکی باشد».محمد رئیسزاده، رئیس کل نظام پزشکی هم که سال گذشته اظهار کرده بود: «ما باید چتر نظام پزشکی را گسترش دهیم و کارشناسان علوم آزمایشگاهی هم عضو نظام پزشکی شوند و چنانچه ۴۰ یا ۵۰هزار کارشناس این رشته بخواهند نظام مستقلی تأسیس کنند این به نفع نظام پزشکی نیست»؛ حالا شرط تحقق این موضوع را اصلاح قانون مجلس میداند.
با این اظهارات، واکنش تند کارشناسان و فعالان علوم آزمایشگاهی، آن هم پس از ۱۱ سال نامهنگاری و وعدههای مدام مسئولان، دور از انتظار نیست، بهویژه آنکه کمی پیش از این، سیدسجاد رضوی، معاون درمان وزارت بهداشت گفته بود هیچ مانعی از سوی معاونت درمان برای عضویت کارشناسان علوم آزمایشگاهی در نظام پزشکی وجود ندارد.
در بخشی از پاسخ تند کارشناسان و فعالان علوم آزمایشگاهی خطاب به ظفرقندی و رئیسزاده که در رسانهها منتشر شده، آمده است:
«آقای وزیر! ...اگر شما ارادهای برای کمک به کارشناسان علوم آزمایشگاهی داشتید همین پرونده نظام پزشکی را نتیجهمند میکردید. آیا نمیدانید که تشکیل سازمان صنفی مستقل، به تأیید مجلس برای تبدیل شدن به قانون نیاز دارد؟
آیا نمیدانید که برای قانونی شدن آن به ماهها و حتی سالها زمان نیاز است؟ آیا کمیسیون بهداشت مجلس تأسیس یک سازمان نظام علوم آزمایشگاهی را از شما میپذیرد؟
با عنایت به اینکه دولت مخالف ایجاد ساختارها و سازمانهای موازی است پس بر چه اساس و استدلالی شما پیشنهاد تأسیس سازمانی موازی با سازمان نظام پزشکی را مطرح کردید؟»
این عده همچنین با خطاب قرار دادن رئیس سازمان نظام پزشکی و به چالش کشیدن شرط اصلاح قانون مجلس تأکید میکنند: «... پیشنهاد میشود رئیس نظام پزشکی، ابتدا خود نسبت به قوانین مسلط شوند و سپس از موانع قانونی سخن به میان آورند.برای عضویت کارشناسان علوم آزمایشگاهی، قانون نیازی به اصلاح ندارد، بلکه تصورات اشتباه و تفسیر ناصواب ایشان از قانون، مستلزم اصلاح است.قانون مقررات امور پزشکی و دارویی در ماده ۱ از فصل یکم در خصوص مؤسسات پزشکی و همچنین الحاقیه ماده ۲ مصوبه مورخ ۱۰/۱۲/۱۳۷۹ مجلس و ماده ۳ قانون مذکور، صراحتاً پروانهدار بودن کارشناسان علوم آزمایشگاهی را تأیید میکند و تعدادی از کارشناسان این رشته به استناد همین قوانین مطروحه موفق به اخذ چندین رأی تجدیدنظر و به تبع آن با پشتوانه رأی قضایی عضو سازمان نظام پزشکی شدند».
عضویت در نظام پزشکی چه نفعی دارد؟
سلمان اسحاقی، سخنگوی کمیسیون بهداشت مجلس در پاسخ به این پرسش میگوید: با توجه به قوانین نظام پزشکی و موارد مطروحه، تعلق شماره نظام پزشکی موجب افزایش بهرهوری نیروی انسانی، افزایش کیفیت آزمایشگاههای نظام سلامت کشور و کاهش هزینههای بیمه و پرداختی از جیب میشود.عالیه زمانیکیاسری، رئیس کمیته آموزش علوم پزشکی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس نیز با تأکید بر ضرورت برخورداری کارشناسان علوم آزمایشگاهی از شماره نظام و پروانه اشتغال، اظهار میکند: در حال حاضر بسیاری از رشتههای حوزه علوم پزشکی ازجمله پزشکان، دندانپزشکان، داروسازان، پرستاران، کارشناسان اتاق عمل، هوشبری و فیزیوتراپی دارای شماره نظام و پروانه فعالیت هستند و کارشناسان علوم آزمایشگاهی نیز بحق انتظار دارند از جایگاه قانونی و حرفهای مشابه برخوردار شوند.
این اقدام علاوه بر ارتقای منزلت شغلی کارشناسان آزمایشگاه از چند جنبه دارای اهمیت است؛ نخست آنکه شفافیت در فرایند ارائه خدمات به بیماران ایجاد میشود و مشخص خواهد شد چه فردی مسئول انجام دقیق هر بخش از خدمت آزمایشگاهی است. علاوه بر این از بهکارگیری افراد بدون صلاحیت در مراکز آزمایشگاهی بهویژه در بخش خصوصی جلوگیری میشود.
متأسفانه در برخی مراکز، افرادی با مدارک غیرمرتبط و حتی دیپلم، بدون آموزش تخصصی لازم در جایگاه کارشناسان آزمایشگاه مشغول به کار هستند که این موضوع سلامت بیماران را تهدید میکند و اعتماد عمومی به نظام سلامت را کاهش میدهد؛ در این زمینه صدور شماره نظام پزشکی برای کارشناسان علوم آزمایشگاهی برای بیماران جنبه حمایتی دارد و موجب صیانت از جایگاه شغلی و حرفهای این قشر متخصص میشود.
چرا مخالفت میکنند؟
رشته کارشناسی علوم آزمایشگاهی زیرشاخهای از گروه پزشکی است که به دانشآموختگان در این دوره مباحث علوم پایه پزشکی، مباحث عملی و تئوری علوم آزمایشگاهی پزشکی و برخی دروس علوم پایه آموزش داده میشود. آنچه موجب اهمیت ویژه این رشته در علوم پزشکی شده، نقش مهم آن در تشخیص، درمان، پیشگیری و پیگیری بیماریهای مختلف است. به همین دلیل این رشته از رشتههای شاخص دانشگاههای علوم پزشکی به شمار میرود.
علاوه بر آن، ۷۰درصد موارد تشخیص و درمان بیماریها مبتنی بر عملکرد آزمایشگاههاست و کارشناسان این حوزه در حدود ۸هزار آزمایشگاه کشور، سالانه نزدیک به یکمیلیارد آزمایش انجام میدهند؛ حال پرسش این است پس چرا با عضویت آنها در سازمان نظام پزشکی مخالفت میشود؟
یکی از دانشآموختگان کارشناسی این رشته میگوید: متأسفانه سازمان نظام پزشکی به دلیل تعارض منافع، نسبت به عضویت این کارشناسان در سازمان متبوع مقاومت کرده و از انجام این کار سر باز میزند و حالا شرایط به شکلی است که دانشجویان ورودی سال جدید در حال انصراف از ادامه تحصیل در این رشته هستند.
وی با اشاره به اینکه یک کارشناس علوم آزمایشگاهی درآمدی بین ۱۸ تا ۲۳ میلیون تومان در ماه دارد، معتقد است جریانی خارج از وزارت بهداشت و اندکی از صاحبان آزمایشگاهها در برابر اجرای این قانون مقاومت نشان میدهند.
متأسفانه اکنون شاهد ورود افراد غیرمتخصص و با مدرک غیرمرتبطی مانند مهندسی کشاورزی، زیستشناسی و حتی ادبیات در برخی آزمایشگاهها هستیم، صاحبان برخی آزمایشگاهها نیز به دلیل آنکه این عده، کار مشخصی ندارند و با حقوق کم نیز کار میکنند، برای پرداخت کمتر حقوق، آنها را جذب میکنند.
یکی دیگر از کارشناسان علوم آزمایشگاهی که در یکی از بیمارستانهای کشور مشغول گذراندن طرح این رشته است، مخالفان عضویت جامعه علوم آزمایشگاهی در نظام پزشکی را برخی از کارشناسان رشتههای علوم پایه مثل میکروبیولوژی، زیست و... میداند که از سر و سامان گرفتن رشته علوم آزمایشگاهی نگراناند.
وی بیان میکند: روند کار در علوم آزمایشگاهی از ابتدای نمونهگیری از شخص بیمار، کاملاً بالینی است و پس از آن هم با آنالیز مایعات بدن شخص که مهمترین آنها خون است، سروکار دارد و همه این مسئولیتها برعهده کارشناس علوم آزمایشگاه است، بنابراین بهانه اینکه این حرفه بالینی نیست را نمیتوان پذیرفت.
پایان این پرونده چه میشود؟
گرچه پیشبینی فرجام پرونده عضویت ۵۴هزار کارشناس علوم آزمایشگاهی در سازمان نظام پزشکی، آن هم به استناد اظهارنظرهای گاه متناقص دستاندرکاران جامعه پزشکی کار چندان سادهای نیست، با این حال شاید بتوان با مراجعه به تازهترین اظهارات در این خصوص، بخشی از مسیر تاریک در این هزارتوی به بنبست رسیده را روشن کرد.
برای مثال کاظم وطنخواه، رئیس آزمایشگاه مرجع سلامت وزارت بهداشت، پنجشنبه هفته گذشته در کنگره بینالمللی ارتقای کیفیت خدمات آزمایشگاهی طبی ایران گفته است: بنده به عنوان متولی آزمایشگاهی کشور کاملاً با این مطالبه موافقم و مطلع هستم که معاون درمان وزارت بهداشت نیز همسو با این خواسته کارشناسان علوم آزمایشگاهی است.
وی در عین حال با انتقاد از برخی کارشکنیها در این زمینه عنوان میکند: نامهنگاریهای متعددی در این مورد صورت گرفته و کارها پیش رفته اما به نظر میرسد برخی افراد مایل نیستند نظاممند شدن کارشناسان علوم آزمایشگاهی در ذیل نظام پزشکی محقق شود که دلایل این مخالفت، مشخص نیست؛ حال آنکه با عضویت کارشناسان علوم آزمایشگاهی در نظام پزشکی، حتی میتوانیم برنامههای آزمایشگاهی کشور را به نحو مطلوبتری پیش ببریم.
نظر شما