بر اساس کتاب «بر درگاه دوست»، آیت‌الله مصباح یزدی در بخشی از آموزه‌های خود، تضرّع را کلیدِ شکستن انانیت و تقرب به درگاه الهی دانسته و تأکید کرده‌اند که ساختار روحی بشر، نیازمندِ این حالت برای رسیدن به عبودیتِ کامل است.

ساختار روحی بشر به گونه ای است که اگر به درگاه خدا تضرّع نداشته باشد، به آفات مبتلا می‌ گردد. تضرّع انسان را از انانیت و سرکشی باز می‌ دارد و موضع او را در برابر خدای متعال برای خود انسان بهتر روشن می‌کند؛ چون تضرّع از باختن شخصیت حاصل می‌ شود.

وقتی انسان گریه و زاری می‌ کند که خود را ببازد و به نوعی، احساس شکست کند؛ لذا این حالت برای عبادت و اظهار عبودیت در پیشگاه الهی بهترین حالت است.

در حدیث قدسی نقل شده است که خداوند به عیسی‌ (ع) فرمود: «ای عیسی! مرا جز با حالت تضرع نخوان» (بحارالانوار، ج۱۴، ص۲۹۰)
و در حدیث دیگری فرمود: «ای عیسی، قلب خود را ذلیل کن.» (همان، ص۲۹۸)

تحصیل حالت تضرّع و کسب توفیق بر چنین حالتی نیز به خواست خداست. این گونه نیست که هر وقت بخواهیم، بتوانیم گریه کنیم یا موفّق به تضرّع گردیم.

البته اظهار ذلّت، خاکساری، تضرّع و زاری ما برای خدا سودی ندارد و انسان ضعیف تر از آن است که بتواند با اعمال خود اثری در خدا ایجاد کند.

خداوند با خلاّقیت و فیّاضیت خود و از سر لطف به ما حالاتی عطا می‌ فرماید و در اثر آن، ایمان، هدایت و معرفت ما را زیاد می‌ گرداند و به ما توفیق می‌ دهد که به گناهان خود آگاهی پیدا کنیم و به آنها اعتراف کنیم. آنچه بین ما و او حایل است، انانیّت و غرور و خودپسندی است.

...رحمت الهی همچون آبشاری دائماً در حال ریزش است. ما می‌توانیم با اعتراف به گناهان، تضرّع، زاری و شکستن خودیّت خود، آن حالت را بدست آوریم وگرنه کار ما رحمت ایجاد نمی‌ کند.

منبع: بر درگاه دوست، ص ۶۰ و ۶۱