در تحلیل سیره اخلاقی و سیاسی پیشوایان دین، مسئلهی «عدم استفاده از مکر و حیله» به عنوان یک اصل بنیادین مطرح است. بر اساس آموزههای آیتالله حاجآقا محمد بروجردی، امام علی(ع) علیرغم توانایی در استفاده از فنون تزویر برای مقابله با معاویه، از هرگونه سیاست مبتنی بر فریب پرهیز کرد؛ چرا که در نگاه عدالتخواه ایشان، امضای موقتِ حکومت ظالم، با حقیقتِ عدالت در تضاد بود.
رسول خدا (ص) می فرماید: از ما نیست کسیکه با مسلمانی مکر و حیله نماید.
پیشوایان دین با اینکه بهتر می توانستند با دشمنان خود مکر کنند و در فنون آن از هر کسی داناتر بودند هیچگاه گرد حیله و تزویر برای پیشرفت مقصود خویش نگشتند و دامن خود را به لوث خدعه آلوده نساختند.
امام علی (ع) هنگامی که بخلافت رسید می توانست با دشمن سرسخت خود معاویه به مکر و حیله رفتار کند و او را چندگاهی بر مسند حکم رانی شام باقی گذارد و آنگاه که حکومتش پایه گرفت او را برکنار کند.
لکن او راضی نبود حاکم ظالم را بروی کار باقی گذارد و مردم را زیر بار ظلم او رها سازد زیرا در اینصورت علی عادل حکومت معاویه ظالم را ولو موقتا هم باشد امضا کرده بود و نقشه بعدی برای برکناری معاویه که همان مکر و حیله تعبیر می شود حق و حقیقت را جبران نمی کرد و چنین اشتباهی یعنی راضی شدن به حکومت ظالم گو اینکه یکساعت هم باشد در تاریخ زندگانی علی باقی می ماند.
منبع: گفتارهای اخلاقی آیتالله حاج آقا محمد بروجردی، صفحه ۸۶
نظر شما