حسین اسدی، کارگردان نمایش «تُوو»، درباره داستان این اثر گفت: داستان نمایش در دورهای روایت میشود که هرات در جریان حمله قوای انگلیس سقوط میکند و خارک نیز به اشغال درمیآید. در این میان، قباد جوانی دلباخته ماهی است که برای یافتن معشوق خود سفری را آغاز میکند و روایت تاریخی اثر در بستری عاشقانه پیش میرود؛ روایتی که در نهایت با بازگشت خارک به ایران گره میخورد.
اسدی درباره دشواریهای تولید تئاتر در خارک اظهار کرد: تولید یک اثر نمایشی در جزیره با تولید در شهرهای بزرگ تفاوت جدی دارد. محدودیت در تأمین امکانات، رفتوآمد عوامل و تهیه تجهیزات و ملزومات، از همان ابتدای کار مسائل اجرایی و لجستیکی متعددی ایجاد میکند.
وی افزود: هنرمند در چنین جغرافیایی ناچار است علاوه بر فعالیت هنری، برای فراهم کردن شرایط تولید نیز تلاش کند. بخشی از امکانات باید پیدا، ساخته یا جایگزین شود. با این حال، همین محدودیتها گاهی باعث میشود زبان اجرایی نمایش از دل همان جغرافیا شکل بگیرد و به یک الگوی آماده وابسته نباشد.
کارگردان «تُوو» با اشاره به شرایط بحرانی و تأثیر آن بر فعالیتهای هنری گفت: در دورههای ناامن و بحرانی، نیاز جامعه به هنر بیشتر میشود. تئاتر تنها اجرای یک متن یا سرگرمی نیست، بلکه فرصتی برای گفتوگو درباره ترسها، زخمها و پرسشهای جامعه است. ادامه فعالیت هنری در چنین شرایطی میتواند خود بخشی از معنای تئاتر و ایستادگی در برابر محدودیتها باشد.
اسدی درباره مضمون نمایش توضیح داد: «تُوو» درباره مردمی است که در شرایط ترس و فشار تلاش میکنند حقیقت آنچه را بر آنها میگذرد پیدا کنند. ادامه این پروژه برای من فقط ادامه یک تولید نیست، بلکه نوعی اصرار بر زنده نگه داشتن گفتوگو و خیال در شرایط سخت است.
وی تأکید کرد: «تُوو» قرار نیست بازسازی واقعگرایانه یک دوره تاریخی باشد. در این اثر تلاش شده جغرافیای خارک، آئینها، اسطوره، موسیقی و بدن بازیگران وارد فرم اجرایی شوند و در ساخت روایت نقش داشته باشند.
کارگردان نمایش درباره طراحی صحنه نیز گفت: دکور نمایش یک فضای ثابت و واقعگرا نیست و فضایی محدود و چندوجهی طراحی شده که در موقعیتهای مختلف میتواند معنای متفاوتی پیدا کند؛ گاهی پل، اسکله، فضای دریایی و گاهی زندان است.
اسدی افزود: آئین زار و عناصر بومی نیز صرفاً جنبه تزئینی ندارند و بخشی از جهان فکری نمایش هستند؛ فضایی که در آن مرز میان واقعیت، ترس، باور و خیال دائماً تغییر میکند. بنابراین مخاطب با روایتی صرفاً رئالیستی مواجه نیست و عناصر عاشقانه، حماسی و آئینی در کنار زبان بدن، موسیقی، حرکت و تصویر قرار گرفتهاند.
وی درباره وضعیت تئاتر در خارک اظهار کرد: تئاتر در خارک سابقه دارد و نمیتوان فعالیت نمایشی در این جزیره را موضوعی دانست که از صفر آغاز شده باشد. در دورههای مختلف گروههای نمایشی فعالی شکل گرفته و حتی جشنوارههای استانی تئاتر نیز در خارک برگزار شده است.
این کارگردان ادامه داد: با این حال، هنوز میان سابقه تئاتر در خارک و تبدیل شدن آن به یک جریان مستمر در زندگی فرهنگی مردم فاصله وجود دارد. تئاتر باید از یک رویداد مناسبتی فراتر برود و به بخشی از زندگی اجتماعی و فرهنگی مردم جزیره تبدیل شود.
اسدی ظرفیتهای تاریخی و بومی خارک را نیز بستری مناسب برای تولید آثار نمایشی دانست و گفت: تاریخ، جنگ، نفت، دریا، مهاجرت، زندگی کارگری، فرهنگ بومی و آئینها و حتی تضاد میان زندگی سنتی و صنعت نفت، همگی میتوانند سوژههای نمایشی باشند. اگر این مسائل از زبان مردم و با فرمهای تازه روایت شوند، میتوانند ارتباط عمیقتری با مخاطب خارکی برقرار کنند.
وی درباره مشکلات زیرساختی تولید تئاتر در خارک گفت: تقریباً در تمام مراحل تولید با مشکل زیرساختی مواجه هستیم. مسئله تنها نبود سالن یا پلاتو نیست؛ تجهیزات نور، کارگاه ساخت دکور و بسیاری از متریال و ابزارهای مورد نیاز نیز در دسترس نیست و باید از خارج جزیره تهیه شود.
اسدی افزود: تهیه تجهیزات از شهرهای دیگر، انتقال آنها به جزیره و جابهجایی دکور و امکانات، هزینه و زمان تولید را افزایش میدهد. چیزی که ممکن است در یک شهر بزرگ با هزینه معمول انجام شود، در خارک چند برابر زمان و هزینه نیاز دارد.
وی با اشاره به محدود بودن جامعه هنری جزیره گفت: تعداد بازیگران و عوامل تخصصی در خارک محدود است و برای پروژههایی با تعداد زیاد بازیگر یا عوامل فنی، انتخابهای چندانی وجود ندارد. برای تهیه حتی برخی وسایل ساده تولید نیز به شهرهای دیگر وابسته هستیم.
کارگردان «تُوو» تأکید کرد: تولید تئاتر در خارک فقط یک کار هنری نیست؛ خودش نوعی مبارزه با محدودیتهای جغرافیایی و زیرساختی است.
اسدی در پایان گفت: محدودیتها باعث شده هنرمندان خارک یاد بگیرند با امکانات کم، خلاقانهتر کار کنند، اما برای تداوم و رشد تئاتر جزیره دیگر نمیتوان تنها بر خلاقیت و تلاش هنرمندان تکیه کرد. پلاتوی مناسب، تجهیزات نور و صدا، کارگاه ساخت و تعمیر دکور، انبار، امکانات آموزشی و دسترسی آسانتر به تجهیزات و متریال مورد نیاز است.
نمایش «تُوو» به نویسندگی عقیل جماعتی، کارگردانی حسین اسدی و تهیهکنندگی باشگاه تئاتر سوره، در حال انجام تمرینات برای حضور در تهران است و طبق برنامهریزی انجامشده، در آبانماه روی صحنه خواهد رفت.
نظر شما