استان خراسان رضوی در بخش کشاورزی، رتبه نخست تولید انرژی از منابع پاک؛ به ویژه انرژی خورشیدی را داراست و حدود ۷۰ مگاوات از برق مصرفی در این بخش توسط کشاورزان تولید میشود. افرادی که با عشق به کشور و به منظور مقابله با ناترازی موجود تلاش کردهاند در رفع این مسئله سهیم باشند و در عین حال مشکلات خود را در خصوص قطع برق کاهش دهند. با وجود این، نظرات متفاوتی از سوی کشاورزانی که در این زمینه فعالیت دارند، مطرح میشود. برخی از آنها به شدت ناراضی هستند و نقدهایی دارند و بعضی دیگر از ساخت نیروگاههای خورشیدی احساس رضایت میکنند.
کشاورزان: قراردادها یکطرفه است
رئیس مجمع هماهنگی اصناف کشاورزی خراسان رضوی در گفتوگو با خبرنگار ما در این زمینه گفت: بسیاری از کشاورزان معتقدند قراردادهای منعقد شده با شرکتهای مرتبط، یکطرفه بوده و منافع آنها به درستی در نظر گرفته نشده است. آنها احساس میکنند شرایط قراردادها به گونهای تحمیل شده که تنها منافع شرکتها را تأمین میکند.
ملک حسین دلاور با بیان اینکه کشاورزان و سایر سرمایهگذاران متأسفانه امکان وارد کردن تکنولوژیهای روز را ندارند، افزود: بسیاری از کشاورزان به لحاظ منابع مالی و امکانات، قادر به انتقال تکنولوژیهای پیشرفتهتر به کشور هستند که میتواند کارایی و بازدهی بیشتری داشته باشد؛ اما در یک شرایط تحمیلی مجبورند از گزینههای محدود موجود انتخاب کنند.
وی با اشاره به اینکه انتظارات برخی از کشاورزانی که وارد این حوزه شدهاند، برآورده نشده ادامه داد: چنین کشاورزانی انتظار دارند قطعی برق شامل حالشان نشود و طبق وعده شرکت برق به آنها قرار بود این گروه از قطع برق معاف باشند؛ اما متأسفانه شاهدیم حتی اگر شامل قطع برق پنج ساعته سایر کشاورزان نشود، در مواردی مانند چاههایی که فیدر مشترک با روستاها یا جاهای دیگر دارند، هنوز هم مشکلاتی هست و در مواقعی که یک منطقه یا روستا دچار قطعی شده، برق کشاورز نیز قطع میشود و این موضوع بر بازدهی آب تأثیر منفی میگذارد.
سرمایهگذاری برای فرار از خاموشی با دغدغههای تازه
رئیس مجمع هماهنگی اصناف کشاورزی خراسان رضوی با اشاره به موضوع پرداختها به این افراد خاطرنشان کرد: پرداختها با تأخیر انجام میشود و معمولاً یک فاصله دستکم یک ماهه زمان میبرد تا مبالغ به دست دوستان برسد. همچنین در مواردی به عنوان مثال جایی که دو چاه با ظرفیت مشابه با انرژی خورشیدی کار میکنند، اختلافی حدود ۵۰ میلیون تومان در پرداختها وجود دارد و این موضوع برای آنها جای پرسش است که چرا با وجود مشابهت در ساخت چاهها، این اختلاف پرداخت دیده میشود.
دلاور به مسئله تسهیلات نیز اشاره کرد و گفت: بعضی از مالکان چاهها؛ به ویژه آنهایی که کشاورزان زیادی به صورت خردهمالک در آنها سهیم هستند، در دریافت تسهیلات با مشکلاتی مواجه هستند. وقتی به بانکها مراجعه میکنند، شرایط خاصی برای آنها مطرح میشود؛ از جمله اینکه سن آنها نباید بالای ۵۵ سال باشد. همچنین برخیها از یک بانک خصوصی تسهیلات گرفتهاند، به طوری که ۵۰درصد سرمایهگذاری خود را تأمین کرده و ۵۰ درصد دیگر را به صورت تسهیلات گرفتهاند؛ اما تا پنج سال نمیتوانند پول خود را از بانک دریافت کنند و پول آنها بلوکه میشود که این وضعیت برایشان مشکلساز است.
وی با بیان اینکه مسائل اقتصادی این پروژههای خورشیدی اهمیت زیادی برای بعضی از کشاورزان دارد، افزود: افرادی که با هدف سرمایهگذاری و کسب درآمد وارد این حوزه شدهاند، نظرات متفاوتی دارند؛ بعضی از آنها از فروش برق در بورس راضی هستند و برخی دیگر چندان رضایتی ندارند.
رئیس مجمع هماهنگی اصناف کشاورزی خراسان رضوی تأکید کرد: اگرچه روند ساخت نیروگاههای خورشیدی در استان خراسان رضوی خوب بوده؛ اما همچنان مشکلاتی وجود دارد که رضایتمندی را کاهش میدهد. مشکلات در حوزه تسهیلات و نامرغوب بودن برخی از زمینها نیز از جمله مسائل سرمایهگذاران این حوزه است. فرایند دریافت این زمینها نیز معمولاً یک رویه ثابت ندارد و باید شرایط خاصی داشته باشد که بتوان برق را به شبکه سراسری وصل کرد و مستلزم وجود ملزوماتی مانند ترانس و نزدیکی به خطوط انتقال است.
خاموشی اضطراری گریبان همه را میگیرد
معاون مهندسی و نظارت شرکت توزیع نیروی برق خراسان رضوی در پاسخ به این مسئله که چرا برخی از کشاورزان با وجود ساخت نیروگاه خورشیدی، هنوز با قطعی برق مواجهاند، گفت: هر مشترک دارای چاه کشاورزی که نیروگاه خورشیدی بسازد، حتماً از معافیت برنامههای «مختص چاههای کشاورزی» بهرهمند خواهد شد؛ اما باید در نظر داشته باشیم سایر مدیریتهای بار که اغلب بهشکل اضطراری اعمال میشوند با هدف جلوگیری از فروپاشی شبکه و خاموشی تمام مشترکان صورت میگیرد.
مهدی مرزبانی درباره مطالبه کشاورزان در تأخیر پرداختها نیز افزود: تأخیر در پرداختها معمولاً به دو علت اتفاق افتاده؛ نخست به اتمام نرسیدن مراحل سامانه مهرسان به دلایلی چون ایراد فنی و یا اختلاف مالی پیمانکار با متقاضی است که ایرادهای فنی با پیگیریهای مستمر ناظران این شرکت و در فرصتهای زمانی مشخص برطرف میشوند. دوم به خاطر جنگ رمضان، قطعی اینترنت و مسدود شدن سامانههای مرتبط با صدور صورتحساب بوده که صورتحسابهای مشترکان نیروگاهها با حدود ۴۰ روز تأخیر پرداخت شد؛ اما هماکنون این فاصله زمانی با تسریع در امر صدور صورتحساب و هماهنگی با ساتبا به کمتر از ۲۰ روز رسیده و امید است مانند سنوات گذشته منظم و بهصورت ماهیانه صادر و پرداخت شود. البته لازم به ذکر است این شرکت فقط مسئولیت صدور صورتحساب را بر عهده دارد و پرداخت آنها توسط ساتبا؛ همان سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری برق ایران انجام میشود که گاهی اوقات در صورت نبود اعتبارات لازم، تأخیرهایی حدود سه تا پنج روز به وجود میآید.
درآمد نیروگاهها به چه مواردی وابسته است؟
وی درباره اختلاف درآمد هر نیروگاه نیز تأکید کرد: فرایند محاسبه درآمد نیروگاهها شفاف و مشخص بوده و در قبضهای سامانه مهرسان قابل ملاحظه است و به مسائلی همچون مقدار انرژی تولیدی، نرخ پایه و ضریب تعدیل بستگی دارد که در صورت ضرورت اگر مشکلی در این زمینه باشد، همکاران ناظر دفتر بازار برق در شهرستانها آماده بررسی و پاسخگویی هستند. به خاطر همکاری در رفع مشکلات و جلوگیری از تضییع حقوق مشترکان دارای نیروگاه خورشیدی، همکاران ناظر دفتر بازار برق در شهرستانها در هر دوره، نیروگاههای با تولید انرژی خارج از عرف را بازدید میکنند و در صورت مشاهده مشکل فنی، برای اصلاح با پیمانکار مربوط هماهنگی لازم را انجام میدهند.
معاون مهندسی و نظارت شرکت توزیع نیروی برق استان خراسان رضوی در پاسخ به این مسئله که کشاورزان قراردادهای نیروگاه خورشیدی را یکطرفه میدانند، گفت: قراردادهای خرید تضمینی توسط ساتبا و بر اساس مصوبات قانونی وزارت نیرو تنظیم شده و این شرکت صرفاً به عنوان نماینده ساتبا آن را تهیه، آمادهسازی و امضا میکند؛ ولی در صورت ضرورت میتوان با ارائه پیشنهادها به ساتبا، موضوعات را بار دیگر بررسی کرد.
تأمین مالی؛ بزرگترین سد
مرزبانی با بیان اینکه تأمین مالی مهمترین مانع توسعه نیروگاههای خورشیدی کشاورزان از میان مسائلی چون تأمین مالی، زمین، تجهیزات یا اتصال به شبکه است، افزود: در سایر موارد، شرکت توزیع سریعترین پیگیری را انجام داده و حتی در مورد چاههای کشاورزی که نیروگاههایشان در دست ساخت بوده و هنوز به بهرهبرداری نرسیده، به منظور تشویق کشاورزان و سایرین، تسهیلگری برای معافیت مدیریت بارِ زودهنگام را به عمل آورده است.
وی در مورد چاهها و نیروگاههای خورشیدی که ظرفیت تولید دارند؛ اما به دلیل کمبود ترانس یا ظرفیت شبکه امکان اتصال ندارند، خاطرنشان کرد: مطابق قرارداد خرید تضمینی و نیز دستورالعمل ساتبا، اتصال به شبکه باید توسط سرمایه گذار انجام شود؛ اما شرکت توزیع در بسیاری از موارد همکاری لازم را برابر دستورالعملهای ابلاغی با سرمایه گذاران انجام میدهد.
معاون مهندسی و نظارت شرکت توزیع نیروی برق استان خراسان رضوی در خصوص کشاورزانی که تسهیلات گرفتهاند و از بلوکه شدن پول خود رضایت ندارند، اظهار کرد: اقتصادی شدن طرحهای سرمایهگذاری نیروگاههای خورشیدی به عواملی چون سیاستگذاری دولت در شیوه تعیین نرخ قراردادهای خرید تضمینی و نرخ سود بانکها بستگی دارد. کارشناسان این شرکت مشورت لازم در خصوص انواع روشهای سرمایهگذاری را به متقاضیان ارائه میدهند؛ اما انتخاب را بر عهده متقاضی میگذارند.
اهمیت رضایت مشتری
توسعه نیروگاههای خورشیدی در بخش کشاورزی خراسان رضوی اگرچه گامی مهم برای کاهش ناترازی برق و تأمین انرژی مورد نیاز این بخش به شمار میرود و شرایط کشور به لحاظ انرژی به گونهای است که راهی جز ادامه همین مسیر و افزایش نیروگاههای بیشتر ندارد؛ اما تداوم این روند هم نیازمند رفع موانعی است که از نگاه کشاورزان، از شیوه پرداخت و تأمین تسهیلات تا اتصال به شبکه و استمرار برقرسانی را دربرمیگیرد. در مقابل نیز اگرچه شرکت توزیع برق تأکید میکند بخش قابل توجهی از این مشکلات خارج از اختیارات آنها بوده و با تسهیل فرایندها و پیگیری موارد فنی در حال کاهش است؛ اما به نظر میرسد رضایت کشاورزان و همه کسانی که برای تولید انرژی پاک سرمایهگذاری کردهاند، در این شرایط بسیار حائز اهمیت است و شرکت برق باید برای این مسئله با عنوان «رضایت مشتری» حساب جداگانهای باز کرده و در فرایندهای خود در حوزههای قرارداد، پرداخت، تسهیلات، قطعی برق، تجهیزات و اتصال به شبکه تغییراتی ایجاد کند تا کشاورز و سرمایهگذار تصور قرارداد یکطرفه را نداشته باشد.
نظر شما